શિવપુરાણમ્

ગણેશશ્ચ ગણેશત્વમનેન વિધિના ગતઃ સિતચંદનતોયેન લિંગં સ્નાપ્ય શિવં શિવામ્ શ્વેતૈર્વિકસિતૈઃ પદ્મૈઃ સંપૂજ્ય પ્રણિપત્ય ચ

અને એ જ રીતે ગણેશજીયે પણ આ વિધિથી પોતાનું ગણેશત્વ મેળવ્યું: ઠંડા ચંદનના જળથી શિવલિંગને સ્નાન કરાવ્યું, સફેદ અને ફૂલેલા કમળોથી પૂજા કરી અને નમસ્કાર કર્યો.

તત્ર પદ્માસનં રમ્યં કૃત્વા લક્ષણસંયુતમ્ વિભવે સતિ હેમાદ્યૈ રત્નાદ્યૈર્વા સ્વશક્તિતઃ

ત્યાં સુંદર કમળના આસન તૈયાર કરવું, શુભ ચિહ્નોથી શોભિત કરવું અને શક્તિ પ્રમાણે સોનાં કે રત્નોથી, અથવા પોતાની શક્તિ પ્રમાણે બનાવવું.

મધ્યે કેસરજાલાસ્ય સ્થાપ્ય લિંગં કનીયસમ્ અંગુષ્ઠપ્રતિમં રમ્યં સર્વગન્ધમયં શુભમ્

કમળના મધ્યમાં, રેશમના તંતુઓ વચ્ચે, અંગૂઠા જેટલું નાનું, સૌંદર્યપૂર્ણ અને સુગંધિત પદાર્થોથી બનેલું શુભ લિંગ સ્થાપવું.

દક્ષિણે સ્થાપયિત્વા તુ બિલ્વપત્રૈઃ સમર્ચયેત્ અગુરું દક્ષિણે પાર્શ્વે પશ્ચિમે તુ મનઃશિલામ્

દક્ષિણ બાજુ લિંગ રાખીને, બિલ્વપત્રોથી પૂજા કરવી; દક્ષિણ બાજુએ અગરુ મૂકવું અને પશ્ચિમ બાજુએ મન:શિલા મૂકવી.

ઉત્તરે ચંદનં દદ્યાદ્ધરિતાલં તુ પૂર્વતઃ સુગન્ધૈઃ કુસુમૈ રમ્યૈર્વિચિત્રૈશ્ચાપિ પૂજયેત્

ઉત્તર બાજુએ ચંદન ચડાવવું અને પૂર્વ બાજુએ હરિતાળ. સુગંધિત, સુંદર અને વિવિધ ફૂલો વડે પૂજા કરવી.

ધૂપં કૃષ્ણાગુરું દદ્યાત્સર્વતશ્ચ સગુગ્ગુલમ્ વાસાંસિ ચાતિસૂક્ષ્માણિ વિકાશાનિ નિવેદયેત્

કાળા અગરુનું ધૂપ અને ગુગ્ગળ સર્વત્ર અર્પણ કરવું. અતિ સૂક્ષ્મ અને તેજસ્વી વસ્ત્રો ચડાવાં.

પાયસં ઘૃતસંમિશ્રં ઘૃતદીપાંશ્ચ દાપયેત્ સર્વં નિવેદ્ય મન્ત્રેણ તતો ગચ્છેત્પ્રદક્ષિણામ્

ઘી સાથે મિશ્રિત પાયસ અને ઘીથી દીવો અર્પણ કરવો. બધું જ મંત્રથી અર્પણ કરીને પછી પ્રદક્ષિણ કરવી.

પ્રણમ્ય ભક્ત્યા દેવેશં સ્તુત્વા ચાન્તે ક્ષમાપયેત્ સર્વોપહારસંમિશ્રં તતો લિંગં નિવેદયેત્

ભક્તિપૂર્વક દેવોના સ્વામી શિવને નમન કરીને સ્તુતિ કરવી, અંતે ક્ષમા માંગવી અને પછી બધા ઉપહાર સાથે લિંગ અર્પણ કરવું.

શિવાય શિવમન્ત્રેણ દક્ષિણામૂર્તિમાશ્રિતઃ એવં યો ઽર્ચયતે નિત્યં પઞ્ચગન્ધમયં શુભમ્

શિવમંત્રથી દક્ષિણમૂર્તિને આશ્રય કરીને, જે વ્યક્તિ રોજ પાંચ સુગંધિત પદાર્થોથી બનેલું શુભ લિંગ પૂજે છે,

સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ શિવલોકે મહીયતે એતદ્વ્રતોત્તમં ગુહ્યં શિવલિંગમહાવ્રતમ્

તે બધા પાપોથી મુક્ત થઈને શિવલોકમાં માન પામે છે. આ શ્રેષ્ઠ અને ગુપ્ત વ્રત, મહાવ્રત છે શિવલિંગનું.

ભક્તસ્ય તે સમાખ્યાતં ન દેયં યસ્ય કસ્યચિત્ દેયં ચ શિવભક્તેભ્યઃ શિવેન કથિતં પુરા

હે ભક્ત, તને આ સમજાવ્યું છે; જેને તકે તેને આપવું નહીં. માત્ર શિવભક્તોને જ આપવું, જેમ શિવે પ્રાચીન સમયમાં કહ્યું હતું.

નિત્યનૈમિત્તિકાત્કામ્યાદ્યા સિદ્ધિરિહ કીર્તિતા સા સર્વા લભ્યેત સદ્યો લિંગબેરપ્રતિષ્ઠયા

દૈનિક, નિમિત્તિક અને કામ્ય કર્મોમાં સફળતા અહીં કહી છે; લિંગસ્થાપનથી બધું તરત જ પ્રાપ્ત થાય છે.

સર્વો લિંગમયો લોકસ્સર્વં લિંગે પ્રતિષ્ઠિતમ્ તસ્માત્પ્રતિષ્ઠિતે લિંગે ભવેત્સર્વં પતિષ્ઠિતમ્

આ આખું જગત લિંગથી વ્યાપ્ત છે; બધું લિંગમાં સ્થિત છે. એટલે લિંગ સ્થાપિત થાય ત્યારે બધું સ્થિર થાય છે.

બ્રહ્મણા વિષ્ણુના વાપિ રુદ્રેણાન્યેન કેન વા લિંગપ્રતિષ્ઠામુત્સૃજ્ય ક્રિયતે સ્વપદસ્થિતિઃ

બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, રુદ્ર કે બીજાએ, જો લિંગસ્થાપન છોડીને પોતાનું કાર્ય કરે છે,

કિમન્યદિહ વક્તવ્યં પ્રતિષ્ઠાં પ્રતિ કારણમ્ પર્તિષ્ઠિતં શિવેનાપિ લિંગં વૈશ્વેશ્વરં યતઃ

સ્થાપન વિશે બીજું શું કહેવું? કારણ એ છે કે, લિંગ, જે વિશ્વના સ્વામી છે, તે શિવે પણ સ્થાપ્યું છે.

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન પરત્રેહ ચ શર્મણે સ્થાપયેત્પરમેશસ્ય લિંગં બેરમથાપિ વા

આથી, સર્વ રીતે પ્રયત્ન કરીને, અહીં કે પરલોકમાં સુખ માટે પરમેશ્વરનું લિંગ કે મૂર્તિ સ્થાપવું જોઈએ.

કિમિદં લિંગમાખ્યાતં કથં લિંગી મહેશ્વરઃ કથં ચ લિંગભાવો ઽસ્ય કસ્માદસ્મિઞ્છિવો ઽર્ચ્યતે

આ લિંગ શું છે જેનું વર્ણન થાય છે? મહાદેવ લિંગધારી કેવી રીતે છે? તેમને લિંગરૂપ કેવી રીતે મળ્યું અને શિવજીનું આ રૂપે પૂજન કેમ થાય છે?

અવ્યક્તં લિંગમાખ્યાતં ત્રિગુણપ્રભવાપ્યયમ્ અનાદ્યનંતં વિશ્વસ્ય યદુપાદાનકારણમ્

લિંગને અવ્યક્ત કહેવાયું છે, જે ત્રણ ગુણમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે; તે અનાદિ અને અનંત છે અને સમગ્ર જગતનું મૂળ કારણ છે.

તદેવ મૂલપ્રકૃતિર્માયા ચ ગગનાત્મિકા તત એવ સમુત્પન્નં જગદેતચ્ચરાચરમ્

એ જ મૂળ પ્રકૃતિ છે, એ જ માયા છે, જેનું સ્વરૂપ આકાશ જેવું છે; એમાંથી જ આ આખું ચરાચર જગત ઉત્પન્ન થયું છે.

અશુદ્ધં ચૈવ શુદ્ધં યચ્છુદ્ધાશુદ્ધં ચ તત્ત્રિધા તતઃ શિવો મહેશશ્ચ રુદ્રો વિષ્ણુઃ પિતામહઃ

અશુદ્ધ, શુદ્ધ અને શુદ્ધ-અશુદ્ધ—આ ત્રણ પ્રકારમાંથી જ શિવ, મહેશ, રુદ્ર, વિષ્ણુ અને પિતામહ ઉત્પન્ન થાય છે.

ભૂતાનિ ચેન્દ્રિયૈર્જાતા લીયન્તે ઽત્ર શિવાજ્ઞયા અત એવ શિવો લિંગો લિંગમાજ્ઞાપયેદ્યતઃ

પાંચ તત્વો અને ઇન્દ્રિયોથી સર્વે ઉત્પન્ન થાય છે અને શિવજીની આજ્ઞાથી એ બધું અહીં લય પામે છે; તેથી શિવજીએ લિંગરૂપ ધારણ કર્યું છે, કારણ કે બધાની આજ્ઞા લિંગમાંથી જ થાય છે.

યતો ન તદનાજ્ઞાતં કાર્યાય પ્રભવેત્સ્વતઃ તતો જાતસ્ય વિશ્વસ્ય તત્રૈવ વિલયો યતઃ

શિવજીની આજ્ઞા વિના કોઈ કાર્ય માટે કશું જ ઉત્પન્ન થતું નથી અને સમગ્ર જગતનું લય પણ એમાં જ થાય છે.

અનેન લિંગતાં તસ્ય ભવેન્નાન્યેન કેનચિત્ લિંગં ચ શિવયોર્દેહસ્તાભ્યાં યસ્માદધિષ્ઠિતમ્

માત્ર આથી જ શિવજીને લિંગરૂપ મળ્યું છે, બીજું કોઈ કારણ નથી; અને લિંગ એ શિવ અને શક્તિનું શરીર છે, કારણ કે એ બંનેથી તે સ્થાપિત છે.

અતસ્તત્ર શિવઃ સામ્બો નિત્યમેવ સમર્ચયેત્ લિંગવેદી મહાદેવી લિંગં સાક્ષાન્મહેશ્વરઃ

આથી ત્યાં શિવજી અને અંબાને હંમેશાં પૂજવા જોઈએ; લિંગ એ જ વિધિસ્થળ છે, મહાદેવી છે અને લિંગ સ્વયં મહેશ્વર છે.

તયોઃ સંપૂજનાદેવ સ ચ સા ચ સમર્ચિતૌ ન તયોર્લિંગદેહત્વં વિદ્યતે પરમાર્થતઃ

એ બંનેની પૂજા કરતાં શિવ અને શક્તિ બંને પૂજાય છે; વાસ્તવમાં, લિંગનું કોઈ દેહરૂપ એ બંનેને નથી.

યતસ્ત્વેતૌ વિશુદ્ધૌ તૌ દેહસ્તદુપચારતઃ તદેવ પરમા શક્તિઃ શિવસ્ય પરમાત્મનઃ

કારણ કે એ બંને શુદ્ધ છે, તેમનું શરીર માત્ર ઉપચારરૂપ છે; એ જ પરમ શક્તિ છે, પરમાત્મા શિવની.

શક્તિરાજ્ઞાં યદાદત્તે પ્રસૂતે તચ્ચરાચરમ્ ન તસ્ય મહિમા શક્યો વક્તું વર્ષશતૈરપિ

જ્યારે શક્તિ આજ્ઞા મેળવે છે ત્યારે તે આખું ચરાચર જગત ઉત્પન્ન કરે છે; એની મહિમા તો સો વર્ષમાં પણ વર્ણવી શકાય તેવી નથી.

યેનાદૌ મોહિતૌ સ્યાતાં બ્રહ્મનારાયણાવપિ પુરા ત્રિભુવનસ્યાસ્ય પ્રલયે સમુપસ્થિતે

જેની માયાથી શરૂઆતમાં બ્રહ્મા અને નારાયણ પણ મોહિત થઈ ગયા, જ્યારે ત્રણેય લોકનું પ્રલય નજીક આવ્યું હતું.

વારિશય્યાગતો વિષ્ણુઃ સુષ્વાપાનાકુલઃ સુખમ્ યદૃચ્છયા ગતસ્તત્ર બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ

જળ ઉપર શયન કરતો વિષ્ણુ સુખપૂર્વક ઊંઘતો હતો; ત્યારે યથાસંભવ બ્રહ્મા, લોકપિતામહ, ત્યાં આવ્યા.