શિવપુરાણમ્

આસપ્તતેસ્તુ નિયમં પશ્ચાત્પ્રવ્રાજનં ચરેત્ પ્રાતર્દ્વાદશસાહસ્રં પ્રવ્રાજીપ્રણવં જપેત્

સાત દિવસ નિયમ પાળ્યા પછી, પછી સંન્યાસ લેવું. સવારે, સંન્યાસીના પ્રણવનો બાર હજાર વખત જપ કરવો.

દિને દિને ત્વતિક્રાંતે નિત્યમેવં ક્રમાજ્જપેત્ માસાદૌ ક્રમશો ઽતીતે સાર્ધલક્ષજપેન હિ

દરેક દિવસે, સમય પસાર થાય તેમ, આક્રમથી જપ કરવો. માસના આરંભે અને અંતે, સાડા લાખ જપ કરવો.

અત ઊર્ધ્વમતિક્રાંતે પુનઃ પ્રૈષં સમાચરેત્ એવં કૃત્વા દોષશાંતિરન્યથા રૌરવં વ્રજેત્

પછી, સમય પસાર થયા પછી, ફરીથી પ્રેષણ કરવું. આવું કરવાથી દોષ શાંત થાય છે, નહિ તો રૌરવ નર્કમાં જવું પડે.

ધર્માર્થયોસ્તતો યત્નં કુર્યાત્કામી ન ચેતરઃ બ્રાહ્મણો મુક્તિકામઃ સ્યાદ્બ્રહ્મજ્ઞાનં સદાભ્યસેત્

એથી, જે ધર્મ અને ધનની ઇચ્છા રાખે, તેણે પ્રયત્ન કરવો જોઈએ; બીજું નહિ. જે બ્રાહ્મણ મુક્તિ ઇચ્છે, તેણે હંમેશાં બ્રહ્મજ્ઞાનનો અભ્યાસ કરવો.

ધર્માદર્થો ઽર્થતો ભોગો ભોગાદ્વૈરાગ્યસંભવઃ ધર્માર્જિતાર્થભોગેન વૈરાગ્યમુપજાયતે

ધર્મથી ધન મળે છે, ધનથી સુખ મળે છે, અને સુખથી વૈરાગ્ય થાય છે; ધર્મ અને ધનથી પ્રાપ્ત સુખથી વૈરાગ્ય ઉત્પન્ન થાય છે.

વિપરીતાર્થભોગેન રાગ એવ પ્રજાયતે ધર્મશ્ચ દ્વિવિધઃ પ્રોક્તો દ્રવ્યદેહદ્વયેન ચ

ઉલટ રીતે મળેલા સુખથી આસક્તિ થાય છે; ધર્મ બે પ્રકારનો કહેવાય છે—દ્રવ્ય અને દેહ દ્વારા.

દ્રવ્યમિજ્યાદિરૂપં સ્યાત્તીર્થસ્નાનાદિ દૈહિકમ્ ધનેન ધનમાપ્નોતિ તપસા દિવ્યરૂપતામ્

દ્રવ્ય યજ્ઞાદિ રૂપે હોય છે; દેહથી તીર્થસ્નાન વગેરે. ધનથી ધન મળે છે, તપથી દિવ્ય રૂપ મળે છે.

નિષ્કામઃ શુદ્ધિમાપ્નોતિ શુદ્ધ્યા જ્ઞાનં ન સંશયઃ કૃતાદૌ હિ તપઃશ્લોઘ્યં દ્રવ્યધર્મઃ કલૌ યુગે

કામરહિત પુરુષ શુદ્ધિ મેળવે છે; શુદ્ધિથી જ્ઞાન મળે છે—એમાં શંકા નથી. કૃતયુગમાં તપ શ્રેષ્ઠ છે, કળિયુગમાં દ્રવ્યથી ધર્મ શ્રેષ્ઠ છે.

કૃતેધ્યાનાજ્જ્ઞાનસિદ્ધિસ્ત્રેતાયાં તપસા તથા દ્વાપરે યજનાજ્જ્ઞાનં પ્રતિમાપૂજયા કલૌ

કૃતયુગમાં ધ્યાનથી જ્ઞાનસિદ્ધિ થાય છે; ત્રેતાયુગમાં તપથી, દ્વાપરયુગમાં યજ્ઞથી જ્ઞાન મળે છે, અને કળિયુગમાં મૂર્તિપૂજાથી.

યાદૃશં પુણ્યં પાપં વા તાદૃશં ફલમેવ હિ દ્રવ્યદેહાંગભેદેન ન્યૂનવૃદ્ધિક્ષયાદિકમ્

જેવું પુણ્ય કે પાપ, એવું જ ફળ મળે છે; દ્રવ્ય અને દેહના ભેદથી વધઘટ અને ક્ષય થાય છે.

અધર્મો હિંસિકારૂપો ધર્મસ્તુ સુખરૂપકઃ અધર્માદ્દુઃખમાપ્નોતિ ધર્માદ્વૈ સુખમેધતે

અધર્મ હિંસાના સ્વરૂપનું છે; ધર્મ સુખરૂપ છે. અધર્મથી દુઃખ મળે છે, ધર્મથી સુખ મળે છે.

વિદ્યાદુર્વૃત્તિતો દુઃખં સુખં વિદ્યાત્સુવૃત્તિતઃ ધર્માર્જનમતઃ કુર્યાદ્ભોગમોક્ષપ્રસિદ્ધયે

જ્ઞાન હોવા છતાં ખોટી ચાલથી દુઃખ થાય છે અને સારી ચાલથી સુખ મળે છે; એટલે ભોગ અને મુક્તિ માટે ધર્મ મેળવવો જોઈએ.

સકુટુંબસ્ય વિપ્રસ્ય ચતુર્જનયુતસ્ય ચ શતવર્ષસ્ય વૃત્તિં તુ દદ્યાત્તદ્બ્રહ્મલોકદમ્

જે વ્યક્તિ ચાર સભ્યોવાળાં કુટુંબવાળા વિદ્વાન બ્રાહ્મણનું સો વર્ષ સુધી જીવન ચલાવે છે, તેને બ્રહ્મલોક મળે છે.

ચાંદ્રાયણસહસ્રં તુ બ્રહ્મલોકપ્રદં વિદુઃ સહસ્રસ્ય કુટુંબસ્ય પ્રતિષ્ઠાં ક્ષત્રિયશ્ચરેત્

હજારો ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવાથી બ્રહ્મલોક મળે છે; ક્ષત્રિયએ હજાર કુટુંબની ગુજરાન સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ.

ઇંદ્રલોકપ્રદં વિદ્યાદયુતં બ્રહ્મલોકદમ્ યાં દેવતાં પુરસ્કૃત્ય દાનમાચરતે નરઃ

દસ હજાર જ્ઞાન ધરાવતાં માટે દેવતાની પૂજા કરીને દાન કરવાથી બ્રહ્મલોક મળે છે; એવાં કાર્યથી ઇન્દ્રલોક પણ મળે છે.

તત્તલ્લોકમવાપ્નોતિ ઇતિ વેદવિદો વિદુઃ અર્થહીનઃ સદા કુર્યાત્તપસા માર્જનં તથા

જે દેવતાને દાન અપાય છે, એ દેવતાનો લોક મળે છે—એવું વેદજ્ઞ લોકો કહે છે; અને જેને ધન ન હોય, તેણે તપથી પવિત્રતા મેળવવી જોઈએ.

તીર્થાચ્ચ તપસા પ્રાપ્યં સુખમક્ષય્યમશ્નુતે અર્થાર્જનમથો વક્ષ્યે ન્યાયતઃ સુસમાહિતઃ

તીર્થયાત્રા અને તપથી અખૂટ સુખ મળે છે; હવે હું ધર્મપૂર્વક ધન મેળવવાની રીત સમજાવું છું.

કૃતાત્પ્રતિગ્રહાચ્ચૈવ યાજનાચ્ચ વિશુદ્ધિતઃ અદૈન્યાદનતિક્લેશાદ્બ્રાહ્મણો ધનમર્જયેત્

બ્રાહ્મણે શુદ્ધ રીતે—યોગ્ય રીતે દાન સ્વીકારી, યજ્ઞ કરાવી, ભીખ ન માંગી અને વધારે કષ્ટ લીધા વિના—ધન મેળવવું જોઈએ.

ક્ષત્રિયો બાહુવીર્યેણ કૃષિગોરક્ષણાદ્વિશઃ ન્યાયાર્જિતસ્ય વિત્તસ્ય દાનાત્સિદ્ધિં સમશ્નુતે

ક્ષત્રિયે પોતાની બળથી અને વૈશ્યે ખેતી અને પશુપાલનથી ધર્મપૂર્વક મેળવેલું ધન દાન આપીને સિદ્ધિ મેળવે છે.

જ્ઞાનસિદ્ધ્યા મોક્ષસિદ્ધિઃ સર્વેષાં ગુર્વનુગ્રહાત્ મોક્ષાત્સ્વરૂપસિદ્ધિઃ સ્યાત્પરાનન્દં સમશ્નુતે

ગુરુની કૃપાથી જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય તો બધા માટે મુક્તિ મળે છે; મુક્તિથી પોતાનું સાચું સ્વરૂપ જાણી પરમ આનંદ મળે છે.

સત્સંગાત્સર્વમેતદ્વૈ નરાણાં જાયતે દ્વિજાઃ ધનધાન્યાદિકં સર્વં દેયં વૈ ગૃહમેધિના

દ્વિજો! સજ્જનોની સંગતથી માણસને બધું મળે છે; ગૃહસ્થએ પોતાનું ધન, અનાજ વગેરે જરૂરિયાતમંદને આપવું જોઈએ.

યદ્યત્કાલે વસ્તુજાતં ફલં વા ધાન્યમેવ ચ તત્તત્સર્વં બ્રાહ્મણેભ્યો દેયં વૈ હિતમિચ્છતા

જે સમયે જે વસ્તુ, ફળ કે અનાજ મળે, તે બધું કલ્યાણ ઈચ્છનારએ બ્રાહ્મણોને આપવું જોઈએ.

જલં ચૈવ સદા દેયમન્નં ક્ષુદ્વ્યાધિશાંતયે ક્ષેત્રં ધાન્યં તથા ઽ ઽમાન્નમન્નમેવં ચતુર્વિધમ્

હંમેશાં પાણી અને ભોજન આપવું જોઈએ, જેથી ભૂખ અને રોગ દૂર થાય; ખેતર, અનાજ, પાકેલું ખોરાક અને ચાર પ્રકારનું ભોજન પણ આપવું જોઈએ.

યાવત્કાલં યદન્નં વૈ ભુક્ત્વા શ્રવણમેધતે તાવત્કૃતસ્ય પુણ્યસ્ય ત્વર્ધં દાતુર્ન સંશયઃ

જેટલા સમય સુધી આપેલું ભોજન ખવાય છે અને તેની વાત થાય છે, તેટલા સમય સુધી કરેલા પુણ્યનો અડધો ફળ દાતા ને મળે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

ગ્રહીતાહિગૃહીતસ્ય દાનાદ્વૈ તપસા તથા પાપસંશોધનં કુર્યાદન્યથા રૌરવં વ્રજેત્

જે દાન લે છે, તેણે પાપ દૂર કરવા માટે દાન આપવું અને તપ કરવું જોઈએ; નહિંતર રૌરવ નરકમાં જવું પડે છે.

આત્મવિત્તં ત્રિધા કુર્યાદ્ધર્મવૃદ્ધ્યાત્મભોગતઃ નિત્યં નૈમિત્તકં કામ્યં કર્મ કુર્યાત્તુ ધર્મતઃ

પોતાનું ધન ત્રણ ભાગે વહેંચવું: એક ભાગ ધર્મ માટે, એક ભાગ પોતાના ઉપભોગ માટે અને એક ભાગ પોતાની જરૂરિયાત માટે; રોજ, વિશેષ પ્રસંગે અને ઇચ્છિત કર્મો હંમેશાં ધર્મથી કરવું જોઈએ.

વિત્તસ્ય વર્ધનં કુર્યાદ્વૃદ્ધ્યંશેન હિ સાધકઃ હિતેન મિતમે ધ્યેન ભોગં ભોગાંશતશ્ચરેત્

સફળતા ઇચ્છનારએ ધનની વૃદ્ધિ માટે ભાગ અલગ રાખવો જોઈએ; ઉપભોગ માટેના ભાગમાં મર્યાદિત રીતે અને હંમેશાં હિતને ધ્યાનમાં રાખીને જ ભોગ કરવો જોઈએ.

કૃષ્યર્જિતે દશાંશં હિ દેયં પાપસ્ય શુદ્ધયે શેષેણ કુર્યાદ્ધર્માદિ અન્યથા રૌરવં વ્રજેત્

ખેતીથી મળેલા ધનનો દસમો ભાગ પાપની શુદ્ધિ માટે આપવો જોઈએ; બાકી ધનથી ધર્માદિ કાર્ય કરવું, નહિંતર રૌરવ નરક મળે છે.

અથવા પાપબુદ્ધિઃ સ્યાત્ક્ષયં વા સત્યમેષ્યતિ વૃદ્ધિવાણિજ્યકે દેયષ્ષડંશો હિ વિચક્ષણૈઃ

જો મનમાં ખોટી niyat હોય તો વિનાશ નિશ્ચિત છે; પણ ધનની વૃદ્ધિ માટેના વેપારમાં બુદ્ધિશાળી લોકો છઠ્ઠો ભાગ આપવો જોઈએ.