શિવપુરાણમ્

મહાલક્ષ્મીરિતિ ખ્યાતા શ્યામા સર્વમનોહરા મૂર્તિં કૃત્વૈવમાકારાં સકલીકૃત્ય ચ ક્રમાત્

મહાલક્ષ્મી તરીકે પ્રસિદ્ધ, શ્યામવર્ણ અને સર્વને આકર્ષતી એવી એ દેવીનું આવું સ્વરૂપ રચી, ક્રમશઃ ઉપાસના કરવી.

મૂર્તિમંતમથાવાહ્ય યજેત્પરમકારણમ્ સ્નાનાર્થે કલ્પયેત્તત્ર પઞ્ચગવ્યં તુ કાપિલમ્

મૂર્તિસ્થાપન કર્યા પછી પરમ કારણનું પૂજન કરવું; સ્નાન માટે ત્યાં કપિલા ગાયના પંચગવ્ય તૈયાર કરવું.

પઞ્ચામૃતં ચ પૂર્ણાનિ બીજાનિ ચ વિશેષતઃ પુરસ્તાન્મણ્ડલં કૃત્વા રત્નચૂર્ણાદ્યલંકૃતમ્

પાંચ અમૃત અને વિશેષ રીતે બીજો પૂર્ણપણે તૈયાર કરો; આગળ રત્નચૂર્ણ વગેરેથી શોભિત મંડળ રચો.

કર્ણિકાયાં પ્રવિન્યસ્યેદીશાનકલશં પુનઃ સદ્યાદિકલશાન્પશ્ચાત્પરિતસ્તસ્ય કલ્પયેત્

પદ્મના મધ્યમાં ઈશાન કલશ સ્થાપો, પછી આસપાસ ક્રમશઃ સદ્યા વગેરે કલશો ગોઠવો.

તતો વિદ્યેશકલશાનષ્ટૌ પૂર્વાદિવત્ક્રમાત્ તીર્થામ્બુપૂરિતાન્કૃત્વા સૂત્રેણાવેષ્ટ્ય પૂર્વવત્

પછી પૂર્વથી શરૂ કરીને આઠ વિદ્યેશ કલશો ગોઠવો; તેમાં તીર્થજળ ભરો અને દોરાથી પૂર્વવત્ વાળો.

પુણ્યદ્રવ્યાણિ નિક્ષિપ્ય સમન્ત્રં સવિધાનકમ્ દુકૂલાદ્યેન વસ્ત્રેણ સમાચ્છાદ્ય સમંતતઃ

મંત્રોચ્ચાર સાથે શુભ દ્રવ્ય મૂકો અને વિધિપૂર્વક રેશમી વગેરે કપડાંથી સર્વત્ર ઢાંકો.

સર્વત્ર મંત્રં વિન્યસ્ય તત્તન્મંત્રપુરસ્સરમ્ સ્નાનકાલે તુ સંપ્રાપ્તે સર્વમઙ્ગલનિસ્વનૈઃ

દરેક જગ્યાએ સંબંધિત મંત્ર પૂર્વે મંત્ર સ્થાપો; સ્નાનનો સમય આવે ત્યારે સર્વમંગલ ધ્વનિ સાથે વિધિ કરો.

પઞ્ચગવ્યાદિભિશ્ચૈવ સ્નાપયેત્પરમેશ્વરમ્ તતઃ કુશોદકાદ્યાનિ સ્વર્ણરત્નોદકાન્યપિ

પંચગવ્ય અને અન્ય પવિત્ર દ્રવ્યો વડે પરમેશ્વરનું સ્નાન કરાવો; પછી કુશજળ, સોનાં અને રત્નજળથી પણ સ્નાન કરાવો.

ગંધપુષ્પાદિસિદ્ધાનિ મન્ત્રસિદ્ધાનિ ચ ક્રમાત્ ઉદ્ધૃત્યોદ્ધૃત્ય મન્ત્રેણ તૈસ્તૈસ્સ્નાપ્ય મહેશ્વરમ્

ગંધ, પુષ્પ વગેરે વસ્તુઓ મંત્રબળથી તૈયાર કરો; તે વસ્તુઓને મંત્રોચ્ચાર સાથે વારંવાર લઈને મહેશ્વરને સ્નાન કરાવો.

ગંધં પુષ્પાદિદીપાંશ્ચ પૂજાકર્મ સમાચરેત્ પલાવરઃ સ્યાદાલેપ એકાદશપલોત્તરઃ

ગંધ, પુષ્પ, દીપક વગેરેથી પૂજા કરો; લિપણ માટે એક પળા અને મલિશ માટે અગિયાર પળા ઉંગuent લો.

સુવર્ણરત્નપુષ્પાણિ શુભાનિ સુરભીણિ ચ નીલોત્પલાદ્યુત્પલાનિ બિલ્વપત્રાણ્યનેકશઃ

સોનાં, રત્નોના સુગંધિત શુભ પુષ્પો, નીલકમળ અને અન્ય કમળો તથા અનેક બિલ્વપત્રો અર્પણ કરો.

કમલાનિ ચ રક્તાનિ શ્વેતાન્યપિ ચ શંભવે કૃષ્ણાગુરૂદ્ભવો ધૂપઃ સકર્પૂરાજ્યગુગ્ગુલઃ

શંભુને લાલ અને સફેદ કમળો અર્પણ કરો; કૃષ્ણાગુરુ, કપૂર, ઘી અને ગુગ્ગળથી બનેલો ધૂપ અર્પણ કરો.

કપિલાઘૃતસંસિદ્ધા દીપાઃ કર્પૂરવર્તિજાઃ પઞ્ચબ્રહ્મષડંગાનિ પૂજ્યાન્યાવરણાનિ ચ

કપિલા ગાયના ઘી અને કપૂરવાળી વત્તીથી દીવા પ્રગટાવો; પાંચ બ્રહ્મા, છ અંગો અને આવરણોનું પૂજન કરો.

નૈવેદ્યઃ પયસા સિદ્ધઃ સ ગુડાજ્યો મહાચરુઃ પાટલોત્પલપદ્માદ્યૈઃ પાનીયં ચ સુગન્ધિતમ્

દૂધ, ગોળ અને ઘીથી બનેલું ભોજન ભગવાનને અર્પણ કરવું જોઈએ. સાથે સાથે પાટળ, કમળ અને અન્ય ફૂલોની સુગંધવાળું પાણી પણ અર્પણ કરવું જોઈએ.

પઞ્ચસૌગંધિકોપેતં તાંબૂલં ચ સુસંસ્કૃતમ્ સુવર્ણરત્નસિદ્ધાનિ ભૂષણાનિ વિશેષતઃ

પાંચ પ્રકારની સુગંધથી તૈયાર કરેલું પાન અને સોનાં તથા રત્નોથી બનેલા આભૂષણો ખાસ કરીને અર્પણ કરવા જોઈએ.

વાસાંસિ ચ વિચિત્રાણિ સૂક્ષ્માણિ ચ નવાનિ ચ દર્શનીયાનિ દેયાનિ ગાનવાદ્યાદિભિસ્સહ

નવા, સૂક્ષ્મ અને સુંદર કપડાં, તેમજ ગીત-વાદ્યાદિ સાથે આનંદપૂર્વક અર્પણ કરવા જોઈએ.

જપશ્ચ મૂલમંત્રસ્ય લક્ષઃ પરમસંખ્યયા એકાવરા ત્ર્યુત્તરા ચ પૂજા ફલવશાદિહ

મૂળ મંત્રનો જપ એક લાખ વખત, અથવા જરૂર મુજબ એકવાર કે ત્રણ વાર વધુ પણ કરી શકાય છે, જેવું ફળ ઇચ્છાય તે પ્રમાણે.

દશસંખ્યાવરો હોમઃ પ્રતિદ્રવ્યં શતોત્તરઃ ઘોરરૂપશ્શિવશ્ચિંત્યો મારણોચ્ચાટનાદિષુ

તે સંખ્યાનો દસમો ભાગ હોમમાં કરવો જોઈએ અને દરેક દ્રવ્ય માટે એકસો એક વાર. વિનાશ કે ઉચ્છાટન જેવા કાર્યમાં ભગવાન શિવના ભયાનક સ્વરૂપનું ધ્યાન કરવું.

શિવલિંગે શિવાગ્નૌ ચ હ્યન્યાસુ પ્રતિમાસુ ચ ચિંત્યસ્સૌમ્યતનુશ્શંભુઃ કાર્યે શાંતિકપૌષ્ટિકે

શિવલિંગ, શિવાગ્નિ અને અન્ય પ્રતિમાઓમાં શાંતિ અને પુષ્ટિ માટે ભગવાન શંભુના સૌમ્ય સ્વરૂપનું ધ્યાન કરવું.

આયસૌ સ્રુક્સ્રુવૌ કાર્યૌ મારણાદિષુ કર્મસુ તદન્યત્ર તુ સૌવર્ણૌ શાંતિકાદ્યેષુ કૃત્સ્નશઃ

મારાણાદિ કર્મોમાં લોઢાંની ચમચી અને હવનપાત્ર લેવું, અને શાંતિ-પોષણાદિ કર્મોમાં સોનાની ચમચી અને પાત્ર સંપૂર્ણપણે લેવું.

દૂર્વયા ઘૃતગોક્ષીરમિશ્રયા મધુના તથા ચરુણા સઘૃતેનૈવ કેવલં પયસાપિ વા

દૂર્વા ઘાસ, ઘી, ગાયનું દૂધ, મધ અને ઘી સાથે મિશ્રિત હવન દ્રવ્ય, અથવા માત્ર શુદ્ધ દૂધથી પણ હવન કરવું.

જુહુયાન્મૃત્યુવિજયે તિલૈ રોગોપશાંતયે ઘૃતેન પયસા ચૈવ કમલૈર્વાથ કેવલૈઃ

મૃત્યુ પર વિજય માટે તલથી હવન કરવું, રોગ શાંત કરવા માટે ઘી અને દૂધથી, અથવા કમળના ફૂલો વડે પણ હવન કરવું.

સમૃદ્ધિકામો જુહુયાન્મહાદારિદ્ર્યશાંતયે જાતીપુષ્પેણ વશ્યાર્થી જુહુયાત્સઘૃતેન તુ

સમૃદ્ધિ ઇચ્છનારએ મહા ગરીબી શાંત કરવા માટે હવન કરવું. જેને વશીકરણ કરવું હોય તે જતીના ફૂલો અને ઘીથી હવન કરવો.

ઘૃતેન કરવીરૈશ્ચ કુર્યાદાકર્ષણં દ્વિજઃ તૈલેનોચ્ચાટનં કુર્યાત્સ્તંભનં મધુના પુનઃ

ઘી અને કરવીર ફૂલો વડે આકર્ષણનું કાર્ય કરવું, તેલ વડે ઉચ્છાટન અને મધ વડે સ્થંભન કરવું.

સ્તંભનં સર્ષપેણાપિ લશુનેન તુ પાતનમ્ તાડનં રુધિરેણ સ્યાત્ખરસ્યોષ્ટ્રસ્ય ચોભયોઃ

સ્થંભન માટે સરસવથી, પાતન માટે લસણથી, અને તાડન માટે ગધેડા કે ઊંટના રક્તથી, અથવા બંનેથી હવન કરવું.

મારણોચ્ચાટને કુર્યાદ્રોહિબીજૈસ્તિલાન્વિતૈઃ વિદ્વેષણં ચ તૈલેન કુર્યાલ્લાંગલકસ્ય તુ

મારાણ અને ઉચ્છાટન માટે રોહી બીજ અને તલ સાથે હવન કરવું. વિદ્વેષ માટે તેલ અને લાંગળ માટે પણ તે જ રીતે કરવું.

બંધનં રોહિબીજેન સેનાસ્તંભનમેવ ચ રક્તસર્ષપસંમિશ્રૈર્હોમદ્રવ્યૈરશેષતઃ

બંધન અને સેના સ્થંભન માટે રોહી બીજ અને લાલ સરસવ સાથે મિશ્રિત હવન દ્રવ્યોનો ઉપયોગ કરવો.

હસ્તયંત્રોદ્ભવૈસ્તૈલૈર્જુહુયાદાભિચારિકે કટુકીતુષસંયુક્તૈઃ કાર્પાસાસ્થિભિરેવ ચ

અભિચાર કર્મમાં યંત્રથી નીકળેલા તેલ, કડવા દાળ અને કપાસના બીજ કે હાડકાં સાથે હવન કરવું.

સર્ષપૈસ્તૈલસંમિશ્રૈર્જુહુયાદાભિચારિકે જ્વરોપશાંતિદં ક્ષીરં સૌભાગ્યફલદં તથા

અભિચાર કર્મમાં સરસવ અને તેલ સાથે હવન કરવું. તાવ શાંત કરવા અને શુભતા માટે દૂધથી હવન કરવું.