શિવપુરાણમ્

તપ્તજાંબૂનદમયમષ્ટપત્રં સકેસરમ્ મધ્યે કર્ણિકયા યુક્તં સર્વરત્નૈરલંકૃતમ્

પગલાં અને કેસરવાળું, મધ્યમાં કર્ણિકા ધરાવતું, સર્વ રત્નોથી શોભિત, તપેલા સોનાથી બનેલું આઠ પાંખડાવાળું કમળ બનાવવું.

સ્વાકારસદૃશેનૈવ નાલેન ચ સમન્વિતમ્ તાદૃશે સ્વર્ણનિર્માણે કંદે સમ્યગ્વિધાનતઃ

એ કમળને અનુકૂળ ડાંગરવાળું, યોગ્ય રીતે સોનાથી બનાવેલું, એવી મજબૂત પાયાવાળું હોવું જોઈએ.

તત્રાણિમાદિકં સર્વં સંકલ્પ્ય મનસા પુનઃ રત્નજં વાથ સૌવર્ણં સ્ફટિકં વા સલક્ષણમ્ લિઙ્ગં સવેદિકં ચૈવ સ્થાપયિત્વા વિધાનતઃ

ત્યાં મનમાં અણિમા વગેરે સર્વ શક્તિઓનું સંકલ્પ કરવું, પછી નિયમ પ્રમાણે રત્ન, સોનાં કે સ્ફટિકથી બનેલું, યોગ્ય લક્ષણવાળું લિંગ અને પીઠિકા સ્થાપવું.

તત્રાવાહ્ય યજેદ્દેવં સાંબં સગણમવ્યયમ્ તત્ર માહેશ્વરી કલ્પ્યા મૂર્તિર્મૂર્તિમતઃ પ્રભોઃ

ત્યાં અવ્યય ભગવાનને, એમના ગણો અને અંબા સાથે આવાહન કરીને, મહાદેવની મૂર્તિ સ્થાપિત કરવી.

ચતુર્ભુજા ચતુર્વક્ત્રા સર્વાભરણભૂષિતા શાર્દૂલચર્મવસના કિંચિદ્વિહસિતાનના

એ મૂર્તિ ચાર હાથવાળી, ચાર મુખવાળી, સર્વ આભૂષણોથી શોભિત, વાઘના ચામડાંની વસ્ત્ર પહેરેલી અને થોડું સ્મિતવાળી છે.

વરદાભયહસ્તા ચ મૃગટંકધરા તથા અથ વાષ્ટભુજા ચિંત્યા ચિંતકસ્ય યથારુચિ

તે દેવીને, ભક્તની ઇચ્છા પ્રમાણે, વરદાન આપતા અને ભય દૂર કરતા હાથોવાળી, મૃગચિહ્ન ધારણ કરનાર કે આઠ હાથવાળી રૂપે ધ્યાન કરી શકાય છે.

તદા ત્રિશૂલપરશુખડ્ગવજ્રાણિ દક્ષિણે વામે પાશાંકુશૌ તદ્વત્ખેટં નાગં ચ બિભ્રતી

પછી, તેના જમણા હાથમાં ત્રિશૂલ, પરશુ, ખડગ અને વજ્ર છે; ડાબા હાથમાં પાશ, અંકુશ, ઢાલ અને સાપ છે.

બાલાર્કસદૃશપ્રખ્યા પ્રતિવક્ત્રં ત્રિલોચના તસ્યાઃ પૂર્વમુખં સૌમ્યં સ્વાકારસદૃશપ્રભમ્

તેના દરેક મુખ બાલસૂર્ય જેવું તેજસ્વી છે અને ત્રણ આંખો ધરાવે છે; પૂર્વમુખ સૌમ્ય છે અને તેના સ્વરૂપના પ્રકાશથી ઝગમગે છે.

દક્ષિણં નીલજીમૂતસદૃશં ઘોરદર્શનમ્ ઉત્તરં વિદ્રુમપ્રખ્યં નીલાલકવિભૂષિતમ્

દક્ષિણમુખ વાદળ જેવું ઘેરું નીલું અને ભયાનક દેખાય છે; ઉત્તરમુખ વિદ્રુમ જેવું લાલ છે અને નીલા વાળથી શોભાયમાન છે.

પશ્ચિમં પૂર્ણચંદ્રાભં સૌમ્યમિંદુકલાધરમ્ તદંકમંડલારૂઢા શક્તિર્માહેશ્વરી પરા

પશ્ચિમમુખ પૂર્ણચંદ્ર જેવું શાંત અને ચમકદાર છે, જેમાં શીતલ ચંદ્રકલા શોભે છે; એ મુખ પર મહેશ્વરી શક્તિ વિરાજે છે.

મહાલક્ષ્મીરિતિ ખ્યાતા શ્યામા સર્વમનોહરા મૂર્તિં કૃત્વૈવમાકારાં સકલીકૃત્ય ચ ક્રમાત્

મહાલક્ષ્મી તરીકે પ્રસિદ્ધ, શ્યામવર્ણ અને સર્વને આકર્ષતી એવી એ દેવીનું આવું સ્વરૂપ રચી, ક્રમશઃ ઉપાસના કરવી.

મૂર્તિમંતમથાવાહ્ય યજેત્પરમકારણમ્ સ્નાનાર્થે કલ્પયેત્તત્ર પઞ્ચગવ્યં તુ કાપિલમ્

મૂર્તિસ્થાપન કર્યા પછી પરમ કારણનું પૂજન કરવું; સ્નાન માટે ત્યાં કપિલા ગાયના પંચગવ્ય તૈયાર કરવું.

પઞ્ચામૃતં ચ પૂર્ણાનિ બીજાનિ ચ વિશેષતઃ પુરસ્તાન્મણ્ડલં કૃત્વા રત્નચૂર્ણાદ્યલંકૃતમ્

પાંચ અમૃત અને વિશેષ રીતે બીજો પૂર્ણપણે તૈયાર કરો; આગળ રત્નચૂર્ણ વગેરેથી શોભિત મંડળ રચો.

કર્ણિકાયાં પ્રવિન્યસ્યેદીશાનકલશં પુનઃ સદ્યાદિકલશાન્પશ્ચાત્પરિતસ્તસ્ય કલ્પયેત્

પદ્મના મધ્યમાં ઈશાન કલશ સ્થાપો, પછી આસપાસ ક્રમશઃ સદ્યા વગેરે કલશો ગોઠવો.

તતો વિદ્યેશકલશાનષ્ટૌ પૂર્વાદિવત્ક્રમાત્ તીર્થામ્બુપૂરિતાન્કૃત્વા સૂત્રેણાવેષ્ટ્ય પૂર્વવત્

પછી પૂર્વથી શરૂ કરીને આઠ વિદ્યેશ કલશો ગોઠવો; તેમાં તીર્થજળ ભરો અને દોરાથી પૂર્વવત્ વાળો.

પુણ્યદ્રવ્યાણિ નિક્ષિપ્ય સમન્ત્રં સવિધાનકમ્ દુકૂલાદ્યેન વસ્ત્રેણ સમાચ્છાદ્ય સમંતતઃ

મંત્રોચ્ચાર સાથે શુભ દ્રવ્ય મૂકો અને વિધિપૂર્વક રેશમી વગેરે કપડાંથી સર્વત્ર ઢાંકો.

સર્વત્ર મંત્રં વિન્યસ્ય તત્તન્મંત્રપુરસ્સરમ્ સ્નાનકાલે તુ સંપ્રાપ્તે સર્વમઙ્ગલનિસ્વનૈઃ

દરેક જગ્યાએ સંબંધિત મંત્ર પૂર્વે મંત્ર સ્થાપો; સ્નાનનો સમય આવે ત્યારે સર્વમંગલ ધ્વનિ સાથે વિધિ કરો.

પઞ્ચગવ્યાદિભિશ્ચૈવ સ્નાપયેત્પરમેશ્વરમ્ તતઃ કુશોદકાદ્યાનિ સ્વર્ણરત્નોદકાન્યપિ

પંચગવ્ય અને અન્ય પવિત્ર દ્રવ્યો વડે પરમેશ્વરનું સ્નાન કરાવો; પછી કુશજળ, સોનાં અને રત્નજળથી પણ સ્નાન કરાવો.

ગંધપુષ્પાદિસિદ્ધાનિ મન્ત્રસિદ્ધાનિ ચ ક્રમાત્ ઉદ્ધૃત્યોદ્ધૃત્ય મન્ત્રેણ તૈસ્તૈસ્સ્નાપ્ય મહેશ્વરમ્

ગંધ, પુષ્પ વગેરે વસ્તુઓ મંત્રબળથી તૈયાર કરો; તે વસ્તુઓને મંત્રોચ્ચાર સાથે વારંવાર લઈને મહેશ્વરને સ્નાન કરાવો.

ગંધં પુષ્પાદિદીપાંશ્ચ પૂજાકર્મ સમાચરેત્ પલાવરઃ સ્યાદાલેપ એકાદશપલોત્તરઃ

ગંધ, પુષ્પ, દીપક વગેરેથી પૂજા કરો; લિપણ માટે એક પળા અને મલિશ માટે અગિયાર પળા ઉંગuent લો.

સુવર્ણરત્નપુષ્પાણિ શુભાનિ સુરભીણિ ચ નીલોત્પલાદ્યુત્પલાનિ બિલ્વપત્રાણ્યનેકશઃ

સોનાં, રત્નોના સુગંધિત શુભ પુષ્પો, નીલકમળ અને અન્ય કમળો તથા અનેક બિલ્વપત્રો અર્પણ કરો.

કમલાનિ ચ રક્તાનિ શ્વેતાન્યપિ ચ શંભવે કૃષ્ણાગુરૂદ્ભવો ધૂપઃ સકર્પૂરાજ્યગુગ્ગુલઃ

શંભુને લાલ અને સફેદ કમળો અર્પણ કરો; કૃષ્ણાગુરુ, કપૂર, ઘી અને ગુગ્ગળથી બનેલો ધૂપ અર્પણ કરો.

કપિલાઘૃતસંસિદ્ધા દીપાઃ કર્પૂરવર્તિજાઃ પઞ્ચબ્રહ્મષડંગાનિ પૂજ્યાન્યાવરણાનિ ચ

કપિલા ગાયના ઘી અને કપૂરવાળી વત્તીથી દીવા પ્રગટાવો; પાંચ બ્રહ્મા, છ અંગો અને આવરણોનું પૂજન કરો.

નૈવેદ્યઃ પયસા સિદ્ધઃ સ ગુડાજ્યો મહાચરુઃ પાટલોત્પલપદ્માદ્યૈઃ પાનીયં ચ સુગન્ધિતમ્

દૂધ, ગોળ અને ઘીથી બનેલું ભોજન ભગવાનને અર્પણ કરવું જોઈએ. સાથે સાથે પાટળ, કમળ અને અન્ય ફૂલોની સુગંધવાળું પાણી પણ અર્પણ કરવું જોઈએ.

પઞ્ચસૌગંધિકોપેતં તાંબૂલં ચ સુસંસ્કૃતમ્ સુવર્ણરત્નસિદ્ધાનિ ભૂષણાનિ વિશેષતઃ

પાંચ પ્રકારની સુગંધથી તૈયાર કરેલું પાન અને સોનાં તથા રત્નોથી બનેલા આભૂષણો ખાસ કરીને અર્પણ કરવા જોઈએ.

વાસાંસિ ચ વિચિત્રાણિ સૂક્ષ્માણિ ચ નવાનિ ચ દર્શનીયાનિ દેયાનિ ગાનવાદ્યાદિભિસ્સહ

નવા, સૂક્ષ્મ અને સુંદર કપડાં, તેમજ ગીત-વાદ્યાદિ સાથે આનંદપૂર્વક અર્પણ કરવા જોઈએ.

જપશ્ચ મૂલમંત્રસ્ય લક્ષઃ પરમસંખ્યયા એકાવરા ત્ર્યુત્તરા ચ પૂજા ફલવશાદિહ

મૂળ મંત્રનો જપ એક લાખ વખત, અથવા જરૂર મુજબ એકવાર કે ત્રણ વાર વધુ પણ કરી શકાય છે, જેવું ફળ ઇચ્છાય તે પ્રમાણે.

દશસંખ્યાવરો હોમઃ પ્રતિદ્રવ્યં શતોત્તરઃ ઘોરરૂપશ્શિવશ્ચિંત્યો મારણોચ્ચાટનાદિષુ

તે સંખ્યાનો દસમો ભાગ હોમમાં કરવો જોઈએ અને દરેક દ્રવ્ય માટે એકસો એક વાર. વિનાશ કે ઉચ્છાટન જેવા કાર્યમાં ભગવાન શિવના ભયાનક સ્વરૂપનું ધ્યાન કરવું.

શિવલિંગે શિવાગ્નૌ ચ હ્યન્યાસુ પ્રતિમાસુ ચ ચિંત્યસ્સૌમ્યતનુશ્શંભુઃ કાર્યે શાંતિકપૌષ્ટિકે

શિવલિંગ, શિવાગ્નિ અને અન્ય પ્રતિમાઓમાં શાંતિ અને પુષ્ટિ માટે ભગવાન શંભુના સૌમ્ય સ્વરૂપનું ધ્યાન કરવું.