શિવપુરાણમ્

સત્કૃત્ય શિવયોરાજ્ઞાં સ મે દિશતુ મંગલમ્ હિરણ્યગર્ભો લોકેશો વિરાટ્ કાલશ્ચ પૂરુષઃ

શિવ અને પાર્વતીની આજ્ઞાને માન આપીને, એ મને શુભતા આપે—હિરણ્યગર્ભ, લોકપતિ, વિરાટ, કાળ અને પુરુષ.

સનત્કુમારઃ સનકઃ સનંદશ્ચ સનાતનઃ પ્રજાનાં પતયશ્ચૈવ દક્ષાદ્યા બ્રહ્મસૂનવઃ

સનત્કુમાર, સનક, સનંદન અને સનાતન, અને પ્રજાપતિઓ, દક્ષથી શરૂ કરીને, બ્રહ્માના પુત્રો—

એકાદશ સપત્નીકા ધર્મસ્સંકલ્પ એવ ચ શિવાર્ચનરતાશ્ચૈતે શિવભક્તિપરાયણાઃ

અગિયાર તેમના પત્નીઓ સાથે, ધર્મ અને સંકલ્પ, એ બધા શિવપૂજામાં તત્પર અને શિવભક્તિમાં નિષ્ઠાવાન છે.

શિવાજ્ઞાવશગાસ્સર્વે દિશંતુ મમ મંગલમ્ ચત્વારશ્ચ તથા વેદાસ્સેતિહાસપુરાણકાઃ

બધા શિવની આજ્ઞાને આધીન છે; એ મને શુભતા આપે—ચારેય વેદો અને એતિહાસ અને પુરાણના કથાકારો.

ધર્મશાસ્ત્રાણિ વિદ્યાભિર્વૈદિકીભિસ્સમન્વિતાઃ પરસ્પરવિરુદ્ધાર્થાઃ શિવપ્રકૃતિપાદકાઃ

ધર્મશાસ્ત્રો, જે વૈદિક વિદ્યા સાથે સંયુક્ત છે, ભલે અર્થમાં પરસ્પર વિરુદ્ધ હોય, પણ એ શિવના સ્વરૂપ પર આધારિત છે.

સત્કૃત્ય શિવયોરાજ્ઞાં મંગલં પ્રદિશંતુ મે અથ રુદ્રો મહાદેવઃ શંભોર્મૂર્તિર્ગરીયસી

શિવજીની આજ્ઞા માન્ય કરીને, તેઓ મને શુભતા આપે. પછી રુદ્ર, મહાદેવ, શંભુની સર્વોચ્ચ મૂર્તિ છે.

વાહ્નેયમણ્ડલાધીશઃ પૌરુષૈશ્વર્યવાન્પ્રભુઃ શિવાભિમાનસંપન્નો નિર્ગુણસ્ત્રિગુણાત્મકઃ

તેઓ અગ્નિમંડળના સ્વામી છે, પુરુષત્વ અને સામર્થ્યથી યુક્ત છે, શિવજીની મહિમા ધરાવે છે, ગુણરહિત છે છતાં ત્રણ ગુણોથી બનેલા છે.

કેવલં સાત્ત્વિકશ્ચાપિ રાજસશ્ચૈવ તામસઃ અવિકારરતઃ પૂર્વં તતસ્તુ સમવિક્રિયઃ

તેઓ માત્ર સાત્ત્વિક છે, પણ રાજસ અને તામસ પણ છે; પહેલા અવિચલિતતામાં લીન હતા અને પછી પણ સમાન રીતે અડગ રહ્યા.

અસાધારણકર્મા ચ સૃષ્ટ્યાદિકરણાત્પૃથક્ બ્રહ્મણોપિ શિરશ્છેત્તા જનકસ્તસ્ય તત્સુતઃ

તેમના કર્મો અનન્ય છે, સર્જનાદિ કાર્યથી અલગ છે; તેઓએ બ્રહ્માનું માથું કાપ્યું અને પિતા છે, તેમનો પુત્ર પણ છે.

જનકસ્તનયશ્ચાપિ વિષ્ણોરપિ નિયામકઃ બોધકશ્ચ તયોર્નિત્યમનુગ્રહકરઃ પ્રભુઃ

તેઓ પિતા અને પુત્ર બંને છે, અને વિષ્ણુના નિયંત્રક પણ છે; બંનેને જાગૃત કરનાર અને હંમેશા કૃપા કરનાર પ્રભુ છે.

અંડસ્યાંતર્બહિર્વર્તી રુદ્રો લોકદ્વયાધિપઃ શિવપ્રિયઃ શિવાસક્તઃ શિવપાદાર્ચને રતઃ

રુદ્ર બ્રહ્માંડની અંદર અને બહાર રહે છે, બંને લોકના સ્વામી છે, શિવપ્રિય છે, શિવમાં આસક્ત છે અને શિવના ચરણોની પૂજા કરે છે.

શિવસ્યાજ્ઞાં પુરસ્કૃત્ય સ મે દિશતુ મંગલમ્ તસ્ય બ્રહ્મ ષડંગાનિ વિદ્યેશાંતં તથાષ્ટકમ્

શિવજીની આજ્ઞાને પ્રથમ સ્થાન આપી, તેઓ મને શુભતા આપે; તેમના બ્રહ્માનું છ અંગો છે અને જ્ઞાનના આઠ અંત પણ છે.

ચત્વારો મૂર્તિભેદાશ્ચ શિવપૂર્વાઃ શિવાર્ચકાઃ શિવો ભવો હરશ્ચૈવ મૃડશ્ચૈવ તથાપરઃ શિવસ્યાજ્ઞાં પુરસ્કૃત્ય મંગલં પ્રદિશંતુ મે

ચાર અલગ મૂર્તિઓ છે, જે શિવથી પ્રેરિત અને શિવની પૂજા કરતી છે: શિવ, ભવ, હર અને ચોથા મૃડ. શિવજીની આજ્ઞાને પ્રથમ રાખી, તેઓ મને શુભતા આપે.

અથ વિષ્ણુર્મહેશસ્ય શિવસ્યૈવ પરા તનુઃ વારિતત્ત્વાધિપઃ સાક્ષાદવ્યક્તપદસંસ્થિતઃ

હવે વિષ્ણુ મહેશનું સર્વોચ્ચ સ્વરૂપ છે, શિવજીનું જ સ્વરૂપ છે, જળતત્ત્વના સ્વામી છે અને અવ્યક્ત અવસ્થામાં સ્થિત છે.

નિર્ગુણસ્સત્ત્વબહુલસ્તથૈવ ગુણકેવલઃ અવિકારાભિમાની ચ ત્રિસાધારણવિક્રિયઃ

તેઓ ગુણરહિત છે, સાત્ત્વિકતા વધુ છે અને ગુણમય પણ છે; અવિચલિતતામાં આસક્ત છે અને ત્રણ સામાન્ય રૂપે પરિવર્તન ધરાવે છે.

અસાધારણકર્મા ચ સૃષ્ટ્યાદિકરણાત્પૃથક્ દક્ષિણાંગભવેનાપિ સ્પર્ધમાનઃ સ્વયંભુવા

તેમના કર્મો અનન્ય છે, સર્જનાદિ કાર્યથી અલગ છે; જમણા અંગથી તેઓ સ્વયંભુ સાથે સ્પર્ધા કરે છે.

આદ્યેન બ્રહ્મણા સાક્ષાત્સૃષ્ટઃ સ્રષ્ટા ચ તસ્ય તુ અંડસ્યાંતર્બહિર્વર્તી વિષ્ણુર્લોકદ્વયાધિપઃ

પ્રથમ બ્રહ્માએ તેમને સીધા સર્જ્યા અને તેઓ માટે સર્જક છે; વિષ્ણુ બ્રહ્માંડની અંદર અને બહાર રહે છે, બંને લોકના સ્વામી છે.

અસુરાંતકરશ્ચક્રી શક્રસ્યાપિ તથાનુજઃ પ્રાદુર્ભૂતશ્ચ દશધા ભૃગુશાપચ્છલાદિહ

તેઓ અસુરોનો વિનાશક છે, ચક્રધારી છે અને ઇન્દ્રના નાના ભાઈ છે; તેઓ અહીં દસ રૂપે પ્રગટ થયા, જેમ કે ભૃગુના શાપથી અને અન્ય રીતે.

ભૂભારનિગ્રહાર્થાય સ્વેચ્છયાવાતરક્ષિતૌ અપ્રમેયબલો માયી માયયા મોહયઞ્જગત્

પૃથ્વીનો ભાર હલકો કરવા માટે, તેઓ પોતાની ઇચ્છાથી અવતાર લે છે; તેમનું બળ અપરંપાર છે, માયાવાન છે અને માયાથી જગતને મોહિત કરે છે.

મૂર્તિં કૃત્વા મહાવિષ્ણું સદાશિષ્ણુમથાપિ વા વૈષ્ણવૈઃ પૂજિતો નિત્યં મૂર્તિત્રયમયાસને

મહાવિષ્ણુનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને, હંમેશા આશીર્વાદ આપનાર છે; વૈષ્ણવો દ્વારા સતત પૂજાય છે અને ત્રણ સ્વરૂપના આસન પર વિરાજે છે.

શિવપ્રિયઃ શિવાસક્તઃ શિવપાદાર્ચને રતઃ શિવસ્યાજ્ઞાં પુરસ્કૃત્ય સ મે દિશતુ મંગલમ્

તેઓ શિવપ્રિય છે, શિવમાં આસક્ત છે અને શિવના ચરણોની પૂજામાં રત છે; શિવજીની આજ્ઞાને પ્રથમ રાખી, તેઓ મને શુભતા આપે.

વાસુદેવો ઽનિરુદ્ધશ્ચ પ્રદ્યુમ્નશ્ચ તતઃ પરઃ સંકર્ષણસ્સમાખ્યાતાશ્ચતસ્રો મૂર્તયો હરેઃ

વાસુદેવ, અનિરુદ્ધ, પ્રદ્યુમ્ન અને પછી સંકર્ષણ—આ ચારે હરિના સ્વરૂપો છે.

મત્સ્યઃ કૂર્મો વરાહશ્ચ નારસિંહો ઽથ વામનઃ રામત્રયં તથા કૃષ્ણો વિષ્ણુસ્તુરગવક્ત્રકઃ

મત્સ્ય, કૂર્મ, વરાહ, નરસિંહ અને વામન; ત્રણ રામ, કૃષ્ણ અને ઘોડાના મુખવાળો વિષ્ણુ.

ચક્રં નારાયણસ્યાસ્ત્રં પાંચજન્યં ચ શાર્ઙ્ગકમ્ સત્કૃત્ય શિવયોરાજ્ઞાં મંગલં પ્રદિશંતુ મે

નારાયણનું ચક્ર, પાંજજ્ય શંખ અને શારંગ ધનુષ, શિવ અને દેવીની આજ્ઞા પામીને, મને શુભતા આપે એવી મારી પ્રાર્થના છે.

પ્રભા સરસ્વતી ગૌરી લક્ષ્મીશ્ચ શિવભાવિતા શિવયોઃ શાસનાદેતા મંગલં પ્રદિશંતુ મે

પ્રભા, સરસ્વતી, ગૌરી અને લક્ષ્મી, જે શિવભક્તિમાં લીન છે, શિવ અને દેવીની આજ્ઞાથી મને શુભતા આપે.

ઇન્દ્રો ઽગ્નિશ્ચ યમશ્ચૈવ નિરૃતિર્વરુણસ્તથા વાયુઃ સોમઃ કુબેરશ્ચ તથેશાનસ્ત્રિશૂલધૃક્

ઇન્દ્ર, અગ્નિ, યમ, નિૃતિ, વરુણ, વાયુ, સોમ, કુબેર અને ત્રિશૂલધારી ઈશાન—

સર્વે શિવાર્ચનરતાઃ શિવસદ્ભાવભાવિતાઃ સત્કૃત્ય શિવયોરાજ્ઞાં મંગલં પ્રદિશંતુ મે

આ બધા જ શિવની આરાધનામાં તત્પર અને શિવના સચ્ચિંતનમાં લીન છે, શિવ અને દેવીની આજ્ઞા પામીને, મને શુભતા આપે.

ત્રિશૂલમથ વજ્રં ચ તથા પરશુસાયકૌ ખડ્ગપાશાંકુશાશ્ચૈવ પિનાકશ્ચાયુધોત્તમઃ

ત્રિશૂલ, વજ્ર, કુહાડો, બાણ, તલવાર, ફાંસ, અંકુશ અને શ્રેષ્ઠ પિનાક ધનુષ—

દિવ્યાયુધાનિ દેવસ્ય દેવ્યાશ્ચૈતાનિ નિત્યશઃ સત્કૃત્ય શિવયોરાજ્ઞાં રક્ષાં કુર્વંતુ મે સદા

આ બધા દેવ અને દેવીના દિવ્ય શસ્ત્રો, શિવ અને દેવીની આજ્ઞા પામીને, હંમેશા મારી રક્ષા કરે.