શિવપુરાણમ્

સર્વેષામેવ લોકાનાં સૃષ્ટિસંહરણક્ષમાઃ પરસ્પરાનુરક્તાશ્ચ પરસ્પરમનુવ્રતાઃ

બધા લોકોએ સર્જન અને સંહાર કરવાની ક્ષમતા ધરાવનાર, એકબીજા પ્રત્યે પ્રેમાળ અને એકબીજાના વફાદાર—

પરસ્પરમતિસ્નિગ્ધાઃ પરસ્પરનમસ્કૃતાઃ શિવપ્રિયતમા નિત્યં શિવલક્ષણલક્ષિતાઃ

એકબીજાની ખૂબ જ લાગણીવાળી, પરસ્પર આદર આપનારી, હંમેશા શિવને પ્રિય અને શિવના લક્ષણોથી યુક્ત—

સૌમ્યાધારાસ્તથા મિશ્રાશ્ચાંતરાલદ્વયાત્મિકાઃ વિરૂપાશ્ચ સુરૂપાશ્ચ નાનારૂપધરાસ્તથા

ક્યારેક શાંત, ક્યારેક ઉગ્ર અને ક્યારેક મિશ્ર સ્વભાવ ધરાવનાર, દ્વૈતથી પર, રૂપહીન અને સુંદર, અનેક રૂપ ધારણ કરનાર—

સત્કૃત્ય શિવયોરાજ્ઞાં તે મે કામં દિશંતુ વૈ દેવ્યા પ્રિયસખીવર્ગો દેવીલક્ષણલક્ષિતઃ

દેવીના પ્રિય સખીઓનો મંડળ, દેવીના લક્ષણોથી યુક્ત, શિવ અને પાર્વતીની આજ્ઞાનું માન રાખીને મને મનગમતું ફળ આપે.

સહિતો રુદ્રકન્યાભિઃ શક્તિભિશ્ચાપ્યનેકશઃ તૃતીયાવરણે શંભોર્ભક્ત્યા નિત્યં સમર્ચિતઃ

રુદ્રકન્યાઓ અને અનેક શક્તિઓ સાથે, શંભુના ત્રીજા વળયમાં હંમેશા ભક્તિપૂર્વક પૂજિત—

સત્કૃત્ય શિવયોરાજ્ઞાં સ મે દિશતુ મંગલમ્ દિવાકરો મહેશસ્ય મૂર્તિર્દીપ્તિસુમંડલઃ

મહાદેવના તેજસ્વી સ્વરૂપ, પ્રકાશના મંડળવાળા દિવાકર, શિવ અને પાર્વતીની આજ્ઞાનું માન રાખીને મને શુભતા આપે.

નિર્ગુણો ગુણસંકીર્ણસ્તથૈવ ગુણકેવલઃ અવિકારાત્મકશ્ચાદ્ય એકસ્સામાન્યવિક્રિયઃ

જે ગુણોથી રહિત છે, પણ ગુણોથી મિશ્ર છે અને માત્ર ગુણરૂપ પણ છે; જે અપરિવર્તિત, મૂળ, એકમાત્ર અને સામાન્ય પરિવર્તનથી પર છે.

અસાધારણકર્મા ચ સૃષ્ટિસ્થિતિલયક્રમાત્ એવં ત્રિધા ચતુર્ધા ચ વિભક્તાઃ પઞ્ચધા પુનઃ

વિશિષ્ટ કર્મો, સર્જન, પાલન અને લયના ક્રમ પ્રમાણે, ત્રણ રીતે, ચાર રીતે અને પછી પાંચ રીતે વિભાજિત થાય છે.

ચતુર્થાવરણે શંભોઃ પૂજિતશ્ચાનુગૈઃ સહ શિવપ્રિયઃ શિવાસક્તઃ શિવપાદાર્ચને રતઃ

શંભુના ચોથા વળયમાં, પોતાના અનુયાયીઓ સાથે પૂજિત, શિવપ્રેમી, શિવમાં લાગેલા અને શિવના પાદપદ્મની પૂજામાં રત રહે છે.

સત્કૃત્ય શિવયોરાજ્ઞાં સ મે દિશતુ મંગલમ્ દિવાકરષડંગાનિ દીપ્તાદ્યાશ્ચાષ્ટશક્તયઃ

શિવ અને પાર્વતીની આજ્ઞાને માન આપીને, એ મને શુભતા આપે—સૂર્યના છ અંગો, તેજસ્વી શક્તિઓ અને આઠ શ્રેષ્ઠ શક્તિઓ.

આદિત્યો ભાસ્કરો ભાનૂ રવિશ્ચેત્યનુપૂર્વશઃ અર્કો બ્રહ્મા તથા રુદ્રો વિષ્નુશ્ચાદિત્યમૂર્તયઃ

આદિત્ય, ભાસ્કર, ભાનુ, રવિ, પછી અર્ક, બ્રહ્મા, રુદ્ર અને વિષ્ણુ—આ બધા સૂર્યના સ્વરૂપો છે.

વિસ્તરાસુતરાબોધિન્યાપ્યાયિન્યપરાઃ પુનઃ ઉષા પ્રભા તથા પ્રાજ્ઞા સંધ્યા ચેત્યપિ શક્તયઃ

પછી વિશાળ, અત્યંત પ્રકાશક અને પોષક એવી શ્રેષ્ઠ શક્તિઓ છે—ઉષા, પ્રભા, પ્રજ્ઞા અને સંધ્યા.

સોમાદિકેતુપર્યંતા ગ્રહાશ્ચ શિવભાવિતાઃ શિવયોરાજ્ઞયાનુન્ના મંગલં પ્રદિશંતુ મે

સોમથી લઈને કેતુ સુધીના ગ્રહો, જે શિવભક્ત છે અને શિવ તથા પાર્વતીની આજ્ઞાથી પ્રેરિત છે, એ મને શુભતા આપે.

અથવા દ્વાદશાદિત્યાસ્તથા દ્વાદશ શક્તયઃ ઋષયો દેવગંધર્વાઃ પન્નગાપ્સરસાં ગણાઃ

અથવા, બાર આદિત્ય અને બાર શક્તિઓ, ઋષિઓ, દેવતાઓ, ગંધર્વો, પન્નગો અને અપ્સરાઓના સમૂહો—

ગ્રામણ્યશ્ચ તથા યક્ષા રાક્ષસાશ્ચાસુરાસ્તથા સપ્તસપ્તગણાશ્ચૈતે સપ્તચ્છંદોમયા હયાઃ

ગામના વડાઓ, યક્ષો, રાક્ષસો અને અસુરો, આ સાતના સાત સમૂહો અને સાત છંદોથી બનેલા ઘોડાઓ—

વાલખિલ્યા દયશ્ચૈવ સર્વે શિવપદાર્ચકાઃ સત્કૃત્યશિવયોરાજ્ઞાં મંગલં પ્રદિશંતુ મે

વાલખિલ્ય અને દયાઓ, બધા શિવના પાદપદ્મની પૂજા કરનાર, શિવ અને પાર્વતીની આજ્ઞાને માન આપીને, મને શુભતા આપે.

બ્રહ્માથ દેવદેવસ્ય મૂર્તિર્ભૂમણ્ડલાધિપઃ ચતુઃષષ્ટિગુણૈશ્વર્યો બુદ્ધિતત્ત્વે પ્રતિષ્ઠિતઃ

બ્રહ્મા, દેવોના દેવના સ્વરૂપ, ભૂમંડળના અધિપતિ, ચૌસઠ ગુણોથી યુક્ત અને બુદ્ધિતત્વમાં સ્થિત છે.

નિર્ગુણો ગુણસંકીર્ણસ્તથૈવ ગુણકેવલઃ અવિકારાત્મકો દેવસ્તતસ્સાધારણઃ પુરઃ

એ ગુણરહિત પણ છે, ગુણોથી મિશ્રિત પણ છે અને માત્ર ગુણમય પણ છે; એ દેવ અપરિવર્તનશીલ સ્વરૂપ ધરાવે છે અને સર્વત્ર વ્યાપક છે.

અસાધારણકર્મા ચ સૃષ્ટિસ્થિતિલયક્રમાત્ ભુવં ત્રિધા ચતુર્ધા ચ વિભક્તઃ પઞ્ચધા પુનઃ

વિશિષ્ટ કર્મો, સર્જન, પાલન અને લયના ક્રમ પ્રમાણે, પૃથ્વીને ત્રણ રીતે, ચાર રીતે અને પછી પાંચ રીતે વિભાજિત કરે છે.

ચતુર્થાવરણે શંભો પૂજિતશ્ચ સહાનુગૈઃ શિવપ્રિયઃ શિવાસક્તશ્શિવપાદાર્ચને રતઃ

શંભુના ચોથા વળયમાં, પોતાના અનુયાયીઓ સાથે પૂજિત, શિવપ્રેમી, શિવમાં લાગેલા અને શિવના પાદપદ્મની પૂજામાં રત રહે છે.

સત્કૃત્ય શિવયોરાજ્ઞાં સ મે દિશતુ મંગલમ્ હિરણ્યગર્ભો લોકેશો વિરાટ્ કાલશ્ચ પૂરુષઃ

શિવ અને પાર્વતીની આજ્ઞાને માન આપીને, એ મને શુભતા આપે—હિરણ્યગર્ભ, લોકપતિ, વિરાટ, કાળ અને પુરુષ.

સનત્કુમારઃ સનકઃ સનંદશ્ચ સનાતનઃ પ્રજાનાં પતયશ્ચૈવ દક્ષાદ્યા બ્રહ્મસૂનવઃ

સનત્કુમાર, સનક, સનંદન અને સનાતન, અને પ્રજાપતિઓ, દક્ષથી શરૂ કરીને, બ્રહ્માના પુત્રો—

એકાદશ સપત્નીકા ધર્મસ્સંકલ્પ એવ ચ શિવાર્ચનરતાશ્ચૈતે શિવભક્તિપરાયણાઃ

અગિયાર તેમના પત્નીઓ સાથે, ધર્મ અને સંકલ્પ, એ બધા શિવપૂજામાં તત્પર અને શિવભક્તિમાં નિષ્ઠાવાન છે.

શિવાજ્ઞાવશગાસ્સર્વે દિશંતુ મમ મંગલમ્ ચત્વારશ્ચ તથા વેદાસ્સેતિહાસપુરાણકાઃ

બધા શિવની આજ્ઞાને આધીન છે; એ મને શુભતા આપે—ચારેય વેદો અને એતિહાસ અને પુરાણના કથાકારો.

ધર્મશાસ્ત્રાણિ વિદ્યાભિર્વૈદિકીભિસ્સમન્વિતાઃ પરસ્પરવિરુદ્ધાર્થાઃ શિવપ્રકૃતિપાદકાઃ

ધર્મશાસ્ત્રો, જે વૈદિક વિદ્યા સાથે સંયુક્ત છે, ભલે અર્થમાં પરસ્પર વિરુદ્ધ હોય, પણ એ શિવના સ્વરૂપ પર આધારિત છે.

સત્કૃત્ય શિવયોરાજ્ઞાં મંગલં પ્રદિશંતુ મે અથ રુદ્રો મહાદેવઃ શંભોર્મૂર્તિર્ગરીયસી

શિવજીની આજ્ઞા માન્ય કરીને, તેઓ મને શુભતા આપે. પછી રુદ્ર, મહાદેવ, શંભુની સર્વોચ્ચ મૂર્તિ છે.

વાહ્નેયમણ્ડલાધીશઃ પૌરુષૈશ્વર્યવાન્પ્રભુઃ શિવાભિમાનસંપન્નો નિર્ગુણસ્ત્રિગુણાત્મકઃ

તેઓ અગ્નિમંડળના સ્વામી છે, પુરુષત્વ અને સામર્થ્યથી યુક્ત છે, શિવજીની મહિમા ધરાવે છે, ગુણરહિત છે છતાં ત્રણ ગુણોથી બનેલા છે.

કેવલં સાત્ત્વિકશ્ચાપિ રાજસશ્ચૈવ તામસઃ અવિકારરતઃ પૂર્વં તતસ્તુ સમવિક્રિયઃ

તેઓ માત્ર સાત્ત્વિક છે, પણ રાજસ અને તામસ પણ છે; પહેલા અવિચલિતતામાં લીન હતા અને પછી પણ સમાન રીતે અડગ રહ્યા.

અસાધારણકર્મા ચ સૃષ્ટ્યાદિકરણાત્પૃથક્ બ્રહ્મણોપિ શિરશ્છેત્તા જનકસ્તસ્ય તત્સુતઃ

તેમના કર્મો અનન્ય છે, સર્જનાદિ કાર્યથી અલગ છે; તેઓએ બ્રહ્માનું માથું કાપ્યું અને પિતા છે, તેમનો પુત્ર પણ છે.