શિવપુરાણમ્

વીરભદ્રો મહાતેજા હિમકુંદેંદુસન્નિભઃ ભદ્રકાલીપ્રિયો નિત્યં માત્ઃણાં ચાભિરક્ષિતા

વીરભદ્ર, જે મહાન તેજવાળો છે, હિમ અને શરદપૂર્ણિમાના ચાંદની જેવો ધોળો છે, ભદ્રકાળીનો હંમેશા પ્રિય છે અને માતાઓ દ્વારા સદા રક્ષાયેલ છે—

યજ્ઞસ્ય ચ શિરોહર્તા દક્ષસ્ય ચ દુરાત્મનઃ ઉપેંદ્રેંદ્રયમાદીનાં દેવાનામંગતક્ષકઃ

જેણે યજ્ઞનું માથું અને દુષ્ટ દક્ષનું શિર કાપ્યું, અને ઈન્દ્ર, ઉપેન્દ્ર, યમ જેવા દેવતાઓના અંગોને ઘાયલ કર્યા—

શિવસ્યાનુચરઃ શ્રીમાઞ્છિવશાસનપાલકઃ શિવયોઃ શાસનાદેવ સ મે દિશતુ કાંક્ષિતમ્

શિવના મહાન અનુચર અને શિવની આજ્ઞાનો રક્ષક, તે શિવ અને પાર્વતીની આજ્ઞાથી મને ઇચ્છિત ફળ આપે.

સરસ્વતી મહેશસ્ય વાક્સરોજસમુદ્ભવા શિવયોઃ પૂજને સક્તા સ મે દિશતુ કાંક્ષિતમ્

મહાદેવની વાણીના કમળમાંથી જન્મેલી સરસ્વતી, શિવ અને પાર્વતીની પૂજામાં તત્પર છે—એ મને મનગમતું ફળ આપે.

વિષ્ણોર્વક્ષઃસ્થિતા લક્ષ્મીઃ શિવયોઃ પૂજને રતા શિવયોઃ શાસનાદેવ સા મે દિશતુ કાંક્ષિતમ્

વિષ્ણુના છાતી પર વસતી લક્ષ્મી, શિવ અને પાર્વતીની પૂજામાં આનંદ પામે છે—શિવ અને પાર્વતીની આજ્ઞાથી એ મને ઇચ્છિત ફળ આપે.

મહામોટી મહાદેવ્યાઃ પાદપૂજાપરાયણા તસ્યા એવ નિયોગેન સા મે દિશતુ કાંક્ષિતમ્

મહાદેવીના ચરણોની ભક્તિમાં લીન મહામોટી, માત્ર તેની આજ્ઞાથી મને મનગમતું ફળ આપે.

કૌશિકી સિંહમારૂઢા પાર્વત્યાઃ પરમા સુતા વિષ્ણોર્નિદ્રામહામાયા મહામહિષમર્દિની

સિંહ પર આરૂઢ, પાર્વતીની શ્રેષ્ઠ પુત્રી, વિષ્ણુની નિદ્રા, મહામાયા અને મહિષાસુરને સંહારનાર કૌશિકી—

નિશંભશુંભસંહત્રી મધુમાંસાસવપ્રિયા સત્કૃત્ય શાસનં માતુસ્સા મે દિશતુ કાંક્ષિતમ્

નિશુંભ અને શુંભનો નાશ કરનાર, મધ, માંસ અને આસવને પ્રિય માનનાર—માતા ની આજ્ઞાનું માન રાખીને એ મને મનગમતું ફળ આપે.

રુદ્રા રુદ્રસમપ્રખ્યાઃ પ્રથમાઃ પ્રથિતૌજસઃ ભૂતાખ્યાશ્ચ મહાવીર્યા મહાદેવસમપ્રભાઃ

રુદ્રની સમાન તેજસ્વી, સર્વપ્રથમ અને પ્રસિદ્ધ શક્તિઓ એટલે રુદ્રાણીઓ અને મહાદેવ જેવી જ મહાવીર્ય અને તેજવાળી ભૂતગણો—

નિત્યમુક્તા નિરુપમા નિર્દ્વન્દ્વા નિરુપપ્લવાઃ સશક્તયસ્સાનુચરાસ્સર્વલોકનમસ્કૃતાઃ

સદા મુક્ત, અનન્ય, દ્વંદ્વથી રહિત અને અડચણથી મુક્ત, શક્તિથી યુક્ત, અનુચરો સાથે અને સર્વ લોકોએ પૂજિત—

સર્વેષામેવ લોકાનાં સૃષ્ટિસંહરણક્ષમાઃ પરસ્પરાનુરક્તાશ્ચ પરસ્પરમનુવ્રતાઃ

બધા લોકોએ સર્જન અને સંહાર કરવાની ક્ષમતા ધરાવનાર, એકબીજા પ્રત્યે પ્રેમાળ અને એકબીજાના વફાદાર—

પરસ્પરમતિસ્નિગ્ધાઃ પરસ્પરનમસ્કૃતાઃ શિવપ્રિયતમા નિત્યં શિવલક્ષણલક્ષિતાઃ

એકબીજાની ખૂબ જ લાગણીવાળી, પરસ્પર આદર આપનારી, હંમેશા શિવને પ્રિય અને શિવના લક્ષણોથી યુક્ત—

સૌમ્યાધારાસ્તથા મિશ્રાશ્ચાંતરાલદ્વયાત્મિકાઃ વિરૂપાશ્ચ સુરૂપાશ્ચ નાનારૂપધરાસ્તથા

ક્યારેક શાંત, ક્યારેક ઉગ્ર અને ક્યારેક મિશ્ર સ્વભાવ ધરાવનાર, દ્વૈતથી પર, રૂપહીન અને સુંદર, અનેક રૂપ ધારણ કરનાર—

સત્કૃત્ય શિવયોરાજ્ઞાં તે મે કામં દિશંતુ વૈ દેવ્યા પ્રિયસખીવર્ગો દેવીલક્ષણલક્ષિતઃ

દેવીના પ્રિય સખીઓનો મંડળ, દેવીના લક્ષણોથી યુક્ત, શિવ અને પાર્વતીની આજ્ઞાનું માન રાખીને મને મનગમતું ફળ આપે.

સહિતો રુદ્રકન્યાભિઃ શક્તિભિશ્ચાપ્યનેકશઃ તૃતીયાવરણે શંભોર્ભક્ત્યા નિત્યં સમર્ચિતઃ

રુદ્રકન્યાઓ અને અનેક શક્તિઓ સાથે, શંભુના ત્રીજા વળયમાં હંમેશા ભક્તિપૂર્વક પૂજિત—

સત્કૃત્ય શિવયોરાજ્ઞાં સ મે દિશતુ મંગલમ્ દિવાકરો મહેશસ્ય મૂર્તિર્દીપ્તિસુમંડલઃ

મહાદેવના તેજસ્વી સ્વરૂપ, પ્રકાશના મંડળવાળા દિવાકર, શિવ અને પાર્વતીની આજ્ઞાનું માન રાખીને મને શુભતા આપે.

નિર્ગુણો ગુણસંકીર્ણસ્તથૈવ ગુણકેવલઃ અવિકારાત્મકશ્ચાદ્ય એકસ્સામાન્યવિક્રિયઃ

જે ગુણોથી રહિત છે, પણ ગુણોથી મિશ્ર છે અને માત્ર ગુણરૂપ પણ છે; જે અપરિવર્તિત, મૂળ, એકમાત્ર અને સામાન્ય પરિવર્તનથી પર છે.

અસાધારણકર્મા ચ સૃષ્ટિસ્થિતિલયક્રમાત્ એવં ત્રિધા ચતુર્ધા ચ વિભક્તાઃ પઞ્ચધા પુનઃ

વિશિષ્ટ કર્મો, સર્જન, પાલન અને લયના ક્રમ પ્રમાણે, ત્રણ રીતે, ચાર રીતે અને પછી પાંચ રીતે વિભાજિત થાય છે.

ચતુર્થાવરણે શંભોઃ પૂજિતશ્ચાનુગૈઃ સહ શિવપ્રિયઃ શિવાસક્તઃ શિવપાદાર્ચને રતઃ

શંભુના ચોથા વળયમાં, પોતાના અનુયાયીઓ સાથે પૂજિત, શિવપ્રેમી, શિવમાં લાગેલા અને શિવના પાદપદ્મની પૂજામાં રત રહે છે.

સત્કૃત્ય શિવયોરાજ્ઞાં સ મે દિશતુ મંગલમ્ દિવાકરષડંગાનિ દીપ્તાદ્યાશ્ચાષ્ટશક્તયઃ

શિવ અને પાર્વતીની આજ્ઞાને માન આપીને, એ મને શુભતા આપે—સૂર્યના છ અંગો, તેજસ્વી શક્તિઓ અને આઠ શ્રેષ્ઠ શક્તિઓ.

આદિત્યો ભાસ્કરો ભાનૂ રવિશ્ચેત્યનુપૂર્વશઃ અર્કો બ્રહ્મા તથા રુદ્રો વિષ્નુશ્ચાદિત્યમૂર્તયઃ

આદિત્ય, ભાસ્કર, ભાનુ, રવિ, પછી અર્ક, બ્રહ્મા, રુદ્ર અને વિષ્ણુ—આ બધા સૂર્યના સ્વરૂપો છે.

વિસ્તરાસુતરાબોધિન્યાપ્યાયિન્યપરાઃ પુનઃ ઉષા પ્રભા તથા પ્રાજ્ઞા સંધ્યા ચેત્યપિ શક્તયઃ

પછી વિશાળ, અત્યંત પ્રકાશક અને પોષક એવી શ્રેષ્ઠ શક્તિઓ છે—ઉષા, પ્રભા, પ્રજ્ઞા અને સંધ્યા.

સોમાદિકેતુપર્યંતા ગ્રહાશ્ચ શિવભાવિતાઃ શિવયોરાજ્ઞયાનુન્ના મંગલં પ્રદિશંતુ મે

સોમથી લઈને કેતુ સુધીના ગ્રહો, જે શિવભક્ત છે અને શિવ તથા પાર્વતીની આજ્ઞાથી પ્રેરિત છે, એ મને શુભતા આપે.

અથવા દ્વાદશાદિત્યાસ્તથા દ્વાદશ શક્તયઃ ઋષયો દેવગંધર્વાઃ પન્નગાપ્સરસાં ગણાઃ

અથવા, બાર આદિત્ય અને બાર શક્તિઓ, ઋષિઓ, દેવતાઓ, ગંધર્વો, પન્નગો અને અપ્સરાઓના સમૂહો—

ગ્રામણ્યશ્ચ તથા યક્ષા રાક્ષસાશ્ચાસુરાસ્તથા સપ્તસપ્તગણાશ્ચૈતે સપ્તચ્છંદોમયા હયાઃ

ગામના વડાઓ, યક્ષો, રાક્ષસો અને અસુરો, આ સાતના સાત સમૂહો અને સાત છંદોથી બનેલા ઘોડાઓ—

વાલખિલ્યા દયશ્ચૈવ સર્વે શિવપદાર્ચકાઃ સત્કૃત્યશિવયોરાજ્ઞાં મંગલં પ્રદિશંતુ મે

વાલખિલ્ય અને દયાઓ, બધા શિવના પાદપદ્મની પૂજા કરનાર, શિવ અને પાર્વતીની આજ્ઞાને માન આપીને, મને શુભતા આપે.

બ્રહ્માથ દેવદેવસ્ય મૂર્તિર્ભૂમણ્ડલાધિપઃ ચતુઃષષ્ટિગુણૈશ્વર્યો બુદ્ધિતત્ત્વે પ્રતિષ્ઠિતઃ

બ્રહ્મા, દેવોના દેવના સ્વરૂપ, ભૂમંડળના અધિપતિ, ચૌસઠ ગુણોથી યુક્ત અને બુદ્ધિતત્વમાં સ્થિત છે.

નિર્ગુણો ગુણસંકીર્ણસ્તથૈવ ગુણકેવલઃ અવિકારાત્મકો દેવસ્તતસ્સાધારણઃ પુરઃ

એ ગુણરહિત પણ છે, ગુણોથી મિશ્રિત પણ છે અને માત્ર ગુણમય પણ છે; એ દેવ અપરિવર્તનશીલ સ્વરૂપ ધરાવે છે અને સર્વત્ર વ્યાપક છે.

અસાધારણકર્મા ચ સૃષ્ટિસ્થિતિલયક્રમાત્ ભુવં ત્રિધા ચતુર્ધા ચ વિભક્તઃ પઞ્ચધા પુનઃ

વિશિષ્ટ કર્મો, સર્જન, પાલન અને લયના ક્રમ પ્રમાણે, પૃથ્વીને ત્રણ રીતે, ચાર રીતે અને પછી પાંચ રીતે વિભાજિત કરે છે.