શિવપુરાણમ્

યત્કિઞ્ચિદસ્તિ શબ્દસ્ય વાચ્યં ચિદચિદાત્મકમ્ તત્સર્વં શિવયોઃ પાર્શ્વે બુદ્ધ્વા સામાન્યતો યજેત્

શબ્દથી જે કંઈ પણ અર્થરૂપે, ચેતન કે અચેતન સ્વરૂપે છે, તે બધું સામાન્ય રીતે સમજીને, શિવના પાશે પૂજા કરવી.

કૃતાંજલિપુટાઃ સર્વે ઽચિંત્યાઃ સ્મિતમુખાસ્તથા પ્રીત્યા સંપ્રેક્ષમાણાશ્ચ દેવં દેવીં ચ સર્વદા

બધા ભક્તો હાથ જોડીને, હંમેશાં હસતાં મુખે, પ્રેમપૂર્વક ભગવાન અને દેવીને નિહાળતા રહે છે.

ઇત્થમાવરણાભ્યર્ચાં કૃત્વાવિક્ષેપશાંતયે પુનરભ્યર્ચ્ય દેવેશં પક્ત્વાક્ષરમુદીરયેત્

આ રીતે આવરણોની પૂજા કરીને મનની ચંચળતા શાંત કરવા માટે, ફરીથી ભગવાનની પૂજા કરી, અવિનાશી મંત્રનો જાપ કરવો જોઈએ.

નિવેદયેત્તતઃ પશ્ચાચ્છિવયોરમૃતોપમમ્ સુવ્યઞ્જનસમાયુક્તં શુદ્ધં ચારુ મહાચરુમ્

પછી, શિવજી અને પાર્વતીજીને અમૃત જેવું શુદ્ધ અને સુંદર, સારા પદાર્થોથી બનેલું મહાપ્રસાદ અર્પણ કરવું જોઈએ.

દ્વાત્રિંશદાઢકૈર્મુખ્યમધમં ત્વાઢકાવરમ્ સાધયિત્વા યથાસંપચ્છ્રદ્ધયા વિનિવેદયેત્

મુખ્ય ભોજન બત્રીસ માપથી બનાવાય છે, અને નાનું ઓછા માપથી; પોતાની શક્તિ પ્રમાણે અને શ્રદ્ધાથી તે અર્પણ કરવું જોઈએ.

તતો નિવેદ્ય પાનીયં તાંબૂલં ચોપદંશકૈઃ નીરાજનાદિકં કૃત્વા પૂજાશેષં સમાપયેત્

પછી પાણી, તાંબુલ અને મસાલા સાથે અર્પણ કરી, દીપ આરતી વગેરે કરીને પૂજાના બાકી રહેલા ક્રમ પૂર્ણ કરવા જોઈએ.

ભોગોપયોગ્યદ્રવ્યાણિ વિશિષ્ટાન્યેવ સાધયેત્ વિત્તશાઠ્યં ન કુર્વીત ભક્તિમાન્વિભવે સતિ

ભોજન માટે શ્રેષ્ઠ અને યોગ્ય પદાર્થો જ તૈયાર કરવા જોઈએ; જે ભક્ત પાસે સંપત્તિ હોય, તેણે ક્યારેય કંજૂસી કે કપટ ન કરવું.

શઠસ્યોપેક્ષકસ્યાપિ વ્યંગ્યં ચૈવાનુતિષ્ઠતઃ ન ફલંત્યેવ કર્માણિ કામ્યાનીતિ સતાં કથા

સજ્જનો કહે છે કે જે કપટી, અવગણના કરનાર અથવા દેખાવ માટે કર્મ કરે છે, તેને ઈચ્છિત ફળ ક્યારેય મળતું નથી.

તસ્માત્સમ્યગુપેક્ષાં ચ ત્યક્ત્વા સર્વાંગયોગતઃ કુર્યાત્કામ્યાનિ કર્માણિ ફલસિદ્ધિં યદીચ્છતિ

આથી, સર્વ પ્રકારની અવગણના છોડીને, સંપૂર્ણ મનથી જે ફળ મેળવવું હોય તેવા કર્મો કરવું જોઈએ.

ઇત્થં પૂજાં સમાપ્યાથ દેવં દેવીં પ્રણમ્ય ચ ભક્ત્યા મનસ્સમાધાય પશ્ચાત્સ્તોત્રમુદીરયેત્

આ રીતે પૂજા પૂર્ણ કરીને, ભગવાન અને દેવીને ભક્તિપૂર્વક વંદન કરી, મન એકાગ્ર કરીને પછી સ્તોત્રનો પાઠ કરવો જોઈએ.

તતઃ સ્તોત્રમુપાસ્યાન્તે ત્વષ્ટોત્તરશતાવરામ્ જપેત્પઞ્ચાક્ષરીં વિદ્યાં સહસ્રોત્તરમુત્સુકઃ

પછી, સ્તોત્રના અંતે, ઉત્સાહપૂર્વક પાંચ અક્ષરવાળો મંત્ર હજાર આઠ વખત જાપ કરવો જોઈએ.

વિદ્યાપૂજાં ગુરોઃ પૂજાં કૃત્વા પશ્ચાદ્યથાક્રમમ્ યથોદયં યથાશ્રાદ્ધં સદસ્યાનપિ પૂજયેત્

મંત્ર અને ગુરુની પૂજા કર્યા પછી, ક્રમશઃ, શ્રદ્ધા અને યોગ્યતા પ્રમાણે સભ્યજનની પણ પૂજા કરવી જોઈએ.

તતઃ ઉદ્વાસ્ય દેવેશં સર્વૈરાવરણૈઃ સહ મણ્ડલં ગુરવે દદ્યાદ્યાગોપકરણૈસ્સહ

પછી, દેવેશ અને તમામ આવરણોને વિદાય આપી, મંડળ અને યાગના સાધનો ગુરુને અર્પણ કરવા જોઈએ.

શિવાશ્રિતેભ્યો વા દદ્યાત્સર્વમેવાનુપૂર્વશઃ અથવા તચ્છિવાયૈવ શિવક્ષેત્રે સમર્પયેત્

અથવા, બધું જ ક્રમશઃ શિવભક્તોને આપી શકાય, અથવા તો શિવક્ષેત્રમાં શિવજીને જ સમર્પિત કરવું.

શિવાગ્નૌ વા યજેદ્દેવં હોમદ્રવ્યૈશ્ચ સપ્તભિઃ સમભ્યર્ચ્ય યથાન્યાયં સર્વાવરણદેવતાઃ

અથવા, શિવાગ્નિમાં સાત પ્રકારના હવન દ્રવ્યોથી ભગવાનની પૂજા કરી, નિયમ પ્રમાણે તમામ આવરણદેવી-દેવતાઓની પણ આરાધના કરવી.

એષ યોગેશ્વરો નામ ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ ન તસ્માદધિકઃ કશ્ચિદ્યાગો ઽસ્તિ ભુવને ક્વચિત્

આ યોગેશ્વર નામે પ્રસિદ્ધ યાગ છે, જે ત્રણેય લોકમાં જાણીતા છે; ધરતી પર આથી શ્રેષ્ઠ કોઈ યાગ નથી.

ન તદસ્તિ જગત્યસ્મિન્નસધ્યં યદનેન તુ ઐહિકં વા ફલં કિંચિદામુષ્મિકફલં તુ વા

આ યાગથી દુનિયામાં કંઈ અશક્ય નથી; ઇહલોકનું કે પરલોકનું જેવું પણ ફળ હોય, તે પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.

ઇદમસ્ય ફલં નેદમિતિ નૈવ નિયમ્યતે શ્રેયોરૂપસ્ય કૃત્સ્નસ્ય તદિદં શ્રેષ્ટસાધનમ્

આનું ફળ એ છે, બીજું નથી — એવું કોઈ બંધન નથી; સર્વ શ્રેષ્ઠ કલ્યાણ માટે આ સર્વોત્તમ સાધન છે.

ઇદં ન શક્યતે વક્તું પુરુષેણ યદર્ચ્યતે ચિંતામણેરિવૈતસ્માત્તત્તેન પ્રાપ્યતે ફલમ્

આમાં જે પૂજાય છે, તે ચિંતામણિ જેવું છે, જે પ્રમાણે આરાધના થાય છે, એ પ્રમાણે ફળ મળે છે; તેનું વર્ણન કોઈ માણસ કરી શકે તેમ નથી.

તથાપિ ક્ષુદ્રમુદ્દિશ્ય ફલં નૈતત્પ્રયોજયેત્ લઘ્વર્થી મહતો યસ્માત્સ્વયં લઘુતરો ભવેત્

છતાં પણ, નાનાં ફળ માટે આ ઉપાય કરવો જોઈએ નહીં; કારણ કે, જે નાની વસ્તુ માટે પ્રયત્ન કરે છે, તે મહાનતાથી પોતે પણ નાનો બની જાય છે.

મહદ્વા ફલમલ્પં વા કૃતં ચેત્કર્મ સિધ્યતિ મહાદેવં સમુદ્દિશ્ય કૃતં કર્મ પ્રયુજ્યતામ્

મોટું કે નાનું, જે પણ ફળ હોય, જો કર્મ કરવામાં આવે તો તે સિદ્ધ થાય છે; પણ બધું મહાદેવને ધ્યાને રાખીને કરવું જોઈએ.

તસ્માદનન્યલભ્યેષુ શત્રુમૃત્યુંજયાદિષુ ફલેષુ દૃષ્ટાદૃષ્ટેષુ કુર્યાદેતદ્વિચક્ષણઃ

માટે, જે ફળ બીજે ક્યાંયથી મળતું નથી, જેમ કે દુશ્મન પર વિજય કે મૃત્યુ પર જીત, દેખાતા કે અદૃશ્ય ફળ માટે, સમજદાર વ્યક્તિએ આ ઉપાય કરવો જોઈએ.

મહત્સ્વપિ ચ પાતેષુ મહારાગભયાદિષુ દુર્ભિક્ષાદિષુ શાંત્યર્થં શાંતિં કુર્યાદનેન તુ

મહાન દુઃખોમાં, જેમ કે ભારે કામ, ભય, દુર્ભિક્ષ વગેરેમાં પણ, શાંતિ માટે આ વિધિ કરવી જોઈએ.

બહુના કિં પ્રલાપેન મહાવ્યાપન્નિવારકમ્ આત્મીયમસ્ત્રં શૈવાનામિદમાહ મહેશ્વરઃ

ઘણી વાત કરવાની શું જરૂર છે? મહાદેવએ શૈવ લોકો માટે મોટા સંકટ દૂર કરવા માટે આ ઉપાય શીખવ્યો છે.

તસ્માદિતઃ પરં નાસ્તિ પરિત્રાણમિહાત્મનઃ ઇતિ મત્વા પ્રયુંજાનઃ કર્મેદં શુભમશ્નુતે

માટે, આ સિવાય અહીં પોતાનું રક્ષણ કરવાનો બીજો કોઈ ઉપાય નથી; આવું માનીને જે આ કર્મ કરે છે, તે શુભતા પામે છે.

સ્તોત્રમાત્રં શુચિર્ભૂત્વા યઃ પઠેત્સુસમાહિતઃ સોપ્યભીષ્ટતમાદર્થાદષ્ટાંશફલમાપ્નુયાત્

જે શુદ્ધ થઈને, એકાગ્ર ચિત્તે માત્ર સ્તોત્રનું પઠન કરે છે, તે પણ ઇચ્છિત ફળનું આઠમું ભાગ પામે છે.

અર્થં તસ્યાનુસન્ધાય પર્વણ્યનશનઃ પઠેત્ અષ્ટાભ્યાં વા ચતુર્દશ્યાં ફલમર્ધં સમાપ્નુયાત્

જો કોઈ નિશ્ચયપૂર્વક, તહેવારના દિવસે ઉપવાસ રાખી, અથવા અષ્ટમી કે ચતુર્દશી પર પઠન કરે, તો તે અડધું ફળ મેળવે છે.

યસ્ત્વર્થમનુસંધાય પર્વાદિષુ તથા વ્રતી માસમેકં જપેત્સ્તોત્રં સ કૃત્સ્નં ફલમાપ્નુયાત્

જે વ્યક્તિ નિશ્ચયપૂર્વક, તહેવારના દિવસોમાં વ્રત રાખીને, એક મહિનો સુધી સ્તોત્રનું જપ કરે, તે સંપૂર્ણ ફળ મેળવે છે.

સ્તોત્રં વક્ષ્યામિ તે કૃષ્ણ પઞ્ચાવરણમાર્ગતઃ યોગેશ્વરમિદં પુણ્યં કર્મ યેન સમાપ્યતે

હું તને, કૃષ્ણ, પાંચ આવરણના માર્ગ પ્રમાણે, એ પવિત્ર સ્તોત્ર કહું છું, જેના દ્વારા યોગ પૂર્ણ થાય છે.