શિવપુરાણમ્

અનંતં પૂર્વાદિક્પત્રે તચ્છક્તિં તસ્ય વામતઃ સૂક્ષ્મં દક્ષિણદિક્પત્રે સહ શક્ત્યા સમર્ચયેત્

પૂર્વ દિશાના પાંખમાં અનંત અને તેની શક્તિની સાથે પૂજા કરવી; તેની ડાબી બાજુએ તેની શક્તિને સ્થાન આપવું. દક્ષિણ દિશાના સૂક્ષ્મ પાંખમાં પણ શક્તિ સાથે અનંતની પૂજા કરવી.

તતઃ પશ્ચિમદિક્પત્રે સહ શક્ત્યા શિવોત્તમમ્ તથૈવોત્તરદિક્પત્રે ચૈકનેત્રં સમર્ચયેત્

પછી પશ્ચિમ દિશાના પાંખમાં શક્તિ સાથે શ્રેષ્ઠ શિવની પૂજા કરવી; એ જ રીતે ઉત્તર દિશાના પાંખમાં એક આંખવાળા ભગવાનની પૂજા કરવી.

એકરુદ્રં ચ તચ્છક્તિં પશ્ચાદીશદલે ઽર્ચયેત્ ત્રિમૂર્તિં તસ્ય શક્તિં ચ પૂજયેદગ્નિદિગ્દલે

પછી ઉત્તરપશ્ચિમના પાંખમાં એકરુદ્ર અને તેની શક્તિની પૂજા કરવી; દક્ષિણપૂર્વના પાંખમાં ત્રિમૂર્તિ અને તેમની શક્તિની પૂજા કરવી.

શ્રીકણ્ઠં નૈરૃતે પત્રે તચ્છક્તિં તસ્ય વામતઃ તથૈવ મારુતે પત્રે શિખંડીશં સમર્ચયેત્

દક્ષિણપશ્ચિમના પાંખમાં શ્રીકંઠ અને તેની ડાબી બાજુએ તેની શક્તિની પૂજા કરવી; એ જ રીતે ઉત્તરપશ્ચિમના પાંખમાં શિખંડીઈશની પૂજા કરવી.

દ્વિતીયાવરણે ચેજ્યાસ્સર્વર્તશ્ચક્રવર્તિનઃ તૃતીયાવરણે પૂજ્યાઃ શક્તિભિશ્ચાષ્ટમૂર્તયઃ

બીજા આવરણમાં બધાં દિશાના રાજાઓની પૂજા કરવી; ત્રીજા આવરણમાં આઠ રૂપો અને તેમની શક્તિઓ સાથે પૂજા કરવી.

અષ્ટસુ ક્રમશો દિક્ષુ પૂર્વાદિપરિતઃ ક્રમાત્ ભવઃ શર્વસ્તથેશાનો રુદ્રઃ પશુપતિસ્તતઃ

આઠ દિશાઓમાં, પૂર્વથી ક્રમશઃ ભવ, શર્વ, ઈશાન, રુદ્ર અને પછી પશુપતિની પૂજા કરવી.

ઉગ્રો ભીમો મહાદેવ ઇત્યષ્ટૌ મૂર્તયઃ ક્રમાત્ અનંતરં તતશ્ચૈવ મહાદેવાદયઃ ક્રમાત્ શક્તિભિસ્સહ સંપૂજ્યાસ્તત્રૈકાદશમૂર્તયઃ

ઉગ્ર, ભીમ અને મહાદેવ—આ રીતે આઠ રૂપો છે; પછી મહાદેવ અને અન્ય દસ, તેમની શક્તિઓ સાથે, ત્યાં અગિયાર રૂપે પૂજવા.

મહાદેવઃ શિવો રુદ્રઃ શંકરો નીલલોહિતઃ ઈશાનો વિજયો ભીમો દેવદેવો ભવોદ્ભવઃ

મહાદેવ, શિવ, રુદ્ર, શંકર, નીલલોહિત, ઈશાન, વિજય, ભીમ, દેવદેવ, ભવોદભવ,

કપર્દીશશ્ચ કથ્યંતે તથૈકાદશશક્તયઃ તત્રાષ્ટૌ પ્રથમં પૂજ્યાઃ વાહ્નેયાદિ યથાક્રમમ્

અને કપર્દીશ—આ અગિયાર શક્તિઓ કહેવાય છે; તેમાં, પ્રથમ આઠને ક્રમશઃ દક્ષિણપૂર્વથી શરૂ કરીને પૂજવા.

દેવદેવઃ પૂર્વપત્રે ઈશાનં ચાગ્નિગોચરે ભવોદ્ભવસ્તયોર્મધ્યે કપાલીશસ્તતઃ પરમ્

દેવદેવ પૂર્વના પાંખમાં છે, ઈશાન અગ્નિ દિશામાં છે; તેમના વચ્ચે ભવોદભવ છે અને પછી કપાલીશ છે.

તસ્મિન્નાવરણે ભૂયો વૃષેન્દ્રં પુરતો યજેત્ નંદિનં દક્ષિણે તસ્ય મહાકાલં તથોત્તરે

આ આવરણમાં આગળ વૃષેન્દ્રની સામે પૂજા કરવી, દક્ષિણ બાજુએ નંદીની અને ઉત્તર બાજુએ મહાકાલની પૂજા કરવી.

શાસ્તારં વહ્નિદિક્પત્રે માત્ઃર્દક્ષિણદિગ્દલે ગજાસ્યં નૈરૃતે પત્રે ષણ્મુખં વારુણે પુનઃ

દક્ષિણપૂર્વના પાંખમાં શાસ્તાની, દક્ષિણના પાંખમાં માતૃની, દક્ષિણપશ્ચિમના પાંખમાં ગજાસ્યની અને પશ્ચિમના પાંખમાં ફરી શણ્મુખની પૂજા કરવી.

જ્યેષ્ઠાં વાયુદલે ગૌરીમુત્તરે ચંડમૈશ્વરે શાસ્તૃનન્દીશયોર્મધ્યે મુનીન્દ્રં વૃષભં યજેત્

ઉત્તરપશ્ચિમના પાંખમાં જ્યેષ્ઠાની, ઉત્તરના પાંખમાં ગૌરીની, ચંડમૈશ્વર દિશામાં, શાસ્ત્ર અને નંદીશ વચ્ચે મહાન ઋષિ વૃષભની પૂજા કરવી.

મહાકાલસ્યોત્તરતઃ પિંગલં તુ સમર્ચયેત્ શાસ્તૃમાતૃસમૂહસ્ય મધ્યે ભૃંગીશ્વરં તતઃ

મહાકાલના ઉત્તર બાજુએ પિંગલની પૂજા કરવી; શાસ્ત્ર અને માતૃના સમૂહની વચ્ચે પછી ભૃંગીશ્વરની પૂજા કરવી.

માતૃવિઘ્નેશમધ્યે તુ વીરભદ્રં સમર્ચયેત્ સ્કન્દવિઘ્નેશયોર્મધ્યે યજેદ્દેવીં સરસ્વતીમ્

માતૃ અને વિઘ્નેશ વચ્ચે વીરસભદ્રની પૂજા કરવી; સ્કંદ અને વિઘ્નેશ વચ્ચે દેવી સરસ્વતીની પૂજા કરવી.

જ્યેષ્ઠાકુમારયોર્મધ્યે શ્રિયં શિવપદાર્ચિતામ્ જ્યેષ્ઠાગણામ્બયોર્મધ્યે મહામોટીં સમર્ચયેત્

જ્યેષ્ઠા અને કુમાર વચ્ચે શ્રી, જે શિવના ચરણોમાં પૂજાય છે, તેની પૂજા કરવી; જ્યેષ્ઠા અને ગણાંબા વચ્ચે મહામોટીની પૂજા કરવી.

ગણામ્બાચણ્ડયોર્મધ્યે દેવીં દુર્ગાં પ્રપૂજયેત્ અત્રૈવાવરણે ભૂયઃ શિવાનુચરસંહતિમ્

ગણાંબા અને ચંડા વચ્ચે દેવી દુર્ગાની પૂજા કરવી; અને આ જ આવરણમાં ફરીથી શિવના અનુયાયીઓના સમૂહની પૂજા કરવી.

રુદ્રપ્રથમભૂતાખ્યાં વિવિધાં ચ સશક્તિકામ્ શિવાયાશ્ચ સખીવર્ગં જપેદ્ધ્યાત્વા સમાહિતઃ

એકાગ્ર મનથી, પ્રથમ રૂપે પ્રગટ થયેલા રુદ્ર અને તેની વિવિધ શક્તિઓ સાથે, શિવાની સખીગણનું ધ્યાન કરીને તેમનું જપ કરવું જોઈએ.

એવં તૃતીયાવરણે વિતતે પૂજિતે સતિ ચતુર્થાવરણં ધ્યાત્વા બહિસ્તસ્ય સમર્ચયેત્

આ રીતે ત્રીજું આવરણ સ્થાપિત કરીને પૂજન કર્યા પછી, ચોથું આવરણ બહાર ધ્યાનમાં લઈ તેનું પણ પૂજન કરવું જોઈએ.

ભાનુઃ પૂર્વદલે પૂજ્યો દક્ષિણે ચતુરાનનઃ રુદ્રો વરુણદિક્પત્રે વિષ્ણુરુત્તરદિગ્દલે

પૂર્વ દિશાના પાંખડે સૂર્યનું, દક્ષિણના પાંખડે ચતુરાનનનું, દક્ષિણપશ્ચિમ દિશામાં રુદ્રનું અને ઉત્તર દિશાના પાંખડે વિષ્ણુનું પૂજન કરવું જોઈએ.

ચતુર્ણામપિ દેવાનાં પૃથગાવરણાન્યથ તસ્યાંગાનિ ષડેવાદૌ દીપ્તાદ્યાભિશ્ચ શક્તિભિઃ

આ ચાર દેવતાઓ માટે જુદી જુદી ઘેરાવાળી જગ્યાઓ છે; શરૂઆતમાં, તેમની છ અંગોને તેમની તેજસ્વી શક્તિઓથી પૂજવી જોઈએ.

દીપ્તા સૂક્ષ્મા જયા ભદ્રા વિભૂતિર્વિમલા ક્રમાત્ અમોઘા વિદ્યુતા ચૈવ પૂર્વાદિ પરિતઃ સ્થિતાઃ

દિપ્તા, સૂક્ષ્મા, જય, ભદ્રા, વિભૂતિ અને વિમલા – આ ક્રમશઃ, અમોઘા અને વિદ્યુત સાથે, પૂર્વથી શરૂ કરીને ચારે તરફ સ્થિત છે.

દ્વિતીયાવરણે પૂજ્યાશ્ચતસ્રો મૂર્તયઃ ક્રમાત્ પૂર્વાદ્યુત્તરપર્યંતાઃ શક્તયશ્ચ તતઃ પરમ્

બીજા આવરણમાં, પૂર્વથી ઉત્તર સુધી ક્રમશઃ ચાર રૂપોનું અને પછી તેમની અનુગામી શક્તિઓનું પૂજન કરવું જોઈએ.

આદિત્યો ભાસ્કરો ભાનૂ રવિશ્ચેત્યનુપૂર્વશઃ અર્કો બ્રહ્મા તથા રુદ્રો વિષ્ણુશ્ચૈતે વિવસ્વતઃ

આદિત્ય, ભાસ્કર, ભાનુ, રવિ – આ ક્રમશઃ; અર્ક, બ્રહ્મા, રુદ્ર અને વિષ્ણુ – આ બધા સૂર્યના રૂપ છે.

વિસ્તારા પૂર્વદિગ્ભાગે સુતરાં દક્ષિણે સ્થિતાઃ બોધની પશ્ચિમે ભાગે આપ્યાયિન્યુત્તરે પુનઃ

પૂર્વ દિશામાં વિસ્તારા, દક્ષિણમાં સુતરા, પશ્ચિમમાં બોધની અને ઉત્તર દિશામાં ફરીથી આપ્યાયિની સ્થિત છે.

ઉષાં પ્રભાં તથા પ્રાજ્ઞાં સન્ધ્યામપિ તતઃ પરમ્ ઐશાનાદિષુ વિન્યસ્ય દ્વિતીયાવરણે યજેત્

ઉષા, પ્રભા, પ્રાજ્ઞા અને પછી સંધ્યા – આઈશાન અને અન્ય દિશાઓમાં સ્થાપિત કરીને બીજા આવરણમાં તેમનું પૂજન કરવું જોઈએ.

સોમમંગારકં ચૈવ બુધં બુદ્ધિમતાં વરમ્ બૃહસ્પતિં બૃહદ્બુદ્ધિં ભાર્ગવં તેજસાં નિધિમ્

સોમ, મંગળ, બુધ – બુદ્ધિશાળીમાંથી શ્રેષ્ઠ – બૃહસ્પતિ, વિશાળ બુદ્ધિવાળા, અને ભાર્ગવ, તેજસ્વી ખજાનો,

શનૈશ્ચરં તથા રાહું કેતું ધૂમ્રં ભયંકરમ્ સમંતતો યજેદેતાંસ્તૃતીયાવરણે ક્રમાત્

શનૈશ્ચર, તેમજ રાહુ અને કેતુ – ધૂમ્ર અને ભયંકર – આ બધાનું ત્રીજા આવરણમાં ચારે બાજુ ક્રમશઃ પૂજન કરવું જોઈએ.

અથવા દ્વાદશાદિત્યા દ્વિતીયાવરણે યજેત્ તૃતીયાવરણે ચૈવ રાશીન્દ્વાદશ પૂજયેત્

અથવા, બીજા આવરણમાં બાર આદિત્યનું અને ત્રીજા આવરણમાં બાર રાશિઓનું પૂજન કરવું જોઈએ.