શિવપુરાણમ્

સંપૂજ્ય ચ યથાન્યાયમર્ઘાન્તં મૂલવિદ્યયા મૂર્તિમન્તં શિવં સાક્ષાચ્છક્ત્યા પરમયા સહ

યોગ્ય રીતે આરાધના કરીને, અર્ગ્ય સુધીના વિધિ પૂર્ણ કરીને, મૂળ મંત્રથી, સ્વરૂપવાળાં શિવની આરાધના પરમ શક્તિ સાથે કરવી.

તત્રાવાહ્ય મહાદેવં સદસદ્વ્યક્તિવર્જિતમ્ પઞ્ચોપકરણં કૃત્વા પૂજયેત્પરમેશ્વરમ્

ત્યાં મહાદેવનું આવાહન કરીને, જે સત્તા-અસત્તાના ભેદથી પર છે, પાંચ ઉપકરણ તૈયાર કરીને, પરમેશ્વરની પૂજા કરવી.

બ્રહ્મભિશ્ચ ષડઙ્ગૈશ્ચ તતો માતૃકયા સહ પ્રણવેન શિવેનૈવ શક્તિયુક્તેન ચ ક્રમાત્

પછી બ્રહ્મા મંત્રો અને છ અંગો, માતૃકાઓ સાથે, પ્રણવ અને શિવ સાથે, અને ક્રમશઃ શક્તિયુક્ત રીતે આરાધના કરવી.

શાંતેન વા તથાન્યૈશ્ચ વેદમન્ત્રૈશ્ચ કૃત્સ્નશઃ પૂજયેત્પરમં દેવં કેવલેન શિવેન વા

અથવા શાંત મંત્રથી, અથવા બીજા તમામ વૈદિક મંત્રોથી, પરમ દેવની પૂજા કરવી, અથવા માત્ર શિવથી પણ કરી શકાય.

પાદ્યાદિમુખવાસાંતં કૃત્વા પ્રસ્થાપનં વિના પઞ્ચાવરણપૂજાં તુ હ્યારભેત યથાક્રમમ્

પાદ્યથી લઈને મુખવાસ અને સુગંધ સુધીની વિધિ કરીને, વિદાય વિના, પાંચ આવરણની પૂજા યોગ્ય ક્રમમાં શરૂ કરવી.

તત્રાદૌ શિવયોઃ પાર્શ્વે દક્ષિણે વામતઃ ક્રમાત્ ગંધાદ્યૈરર્ચયેત્પૂર્વં દેવૌ હેરંબષણ્મુખૌ

ત્યાં શરૂઆતમાં, શિવના જમણા અને ડાબા બાજુએ ક્રમશઃ, હેરંબ અને ષણ્મુખ દેવતાની સુગંધ અને અન્ય ઉપચારોથી પૂજા કરવી.

તતો બ્રહ્માણિ પરિત ઈશાનાદિ યથાક્રમમ્ સશક્તિકાનિ સદ્યાંતં પ્રથમાવરણે યજેત્

પછી ચારેય બાજુ, ઈશાનથી શરૂ કરીને ક્રમશઃ, શક્તિઓ સાથે અને સદ્યો સુધીના બધા બ્રહ્માઓની પ્રથમ આવરણમાં પૂજા કરવી.

ષડંગાન્યપિ તત્રૈવ હૃદયાદીન્યનુક્રમાત્ શિવસ્ય ચ શિવાયાશ્ચ વાહ્નેયાદિ સમર્ચયેત્

ત્યાં જ, છ અંગો, હૃદયથી શરૂ કરીને ક્રમશઃ પૂજા કરવી અને શિવ તથા શિવાની વાહનો, અગ્નિથી શરૂ કરીને, માન આપવી.

તત્ર વામાદિકાન્રુદ્રાનષ્ટૌ વામાદિશક્તિભિઃ અર્ચયેદ્વા ન વા પશ્ચાત્પૂર્વાદિપરિતઃ ક્રમાત્

ત્યાં વામાદિ રુદ્રો, કુલ આઠ, વામાદિ શક્તિઓ સાથે પૂજા કરવી, અથવા નહીં પણ પછી પૂર્વાદિ દિશાઓથી ચારેય બાજુ ક્રમશઃ પૂજા કરવી.

પ્રથમાવરણં પ્રોક્તં મયા તે યદુનંદન દ્વિતીયાવરણં પ્રીત્યા પ્રોચ્યતે શ્રદ્ધયા શૃણુ

યદુઓના આનંદ, મેં તને પહેલું આવરણ સમજાવ્યું છે; હવે, પ્રેમપૂર્વક બીજું આવરણ કહું છું—શ્રદ્ધાથી સાંભળ.

અનંતં પૂર્વાદિક્પત્રે તચ્છક્તિં તસ્ય વામતઃ સૂક્ષ્મં દક્ષિણદિક્પત્રે સહ શક્ત્યા સમર્ચયેત્

પૂર્વ દિશાના પાંખમાં અનંત અને તેની શક્તિની સાથે પૂજા કરવી; તેની ડાબી બાજુએ તેની શક્તિને સ્થાન આપવું. દક્ષિણ દિશાના સૂક્ષ્મ પાંખમાં પણ શક્તિ સાથે અનંતની પૂજા કરવી.

તતઃ પશ્ચિમદિક્પત્રે સહ શક્ત્યા શિવોત્તમમ્ તથૈવોત્તરદિક્પત્રે ચૈકનેત્રં સમર્ચયેત્

પછી પશ્ચિમ દિશાના પાંખમાં શક્તિ સાથે શ્રેષ્ઠ શિવની પૂજા કરવી; એ જ રીતે ઉત્તર દિશાના પાંખમાં એક આંખવાળા ભગવાનની પૂજા કરવી.

એકરુદ્રં ચ તચ્છક્તિં પશ્ચાદીશદલે ઽર્ચયેત્ ત્રિમૂર્તિં તસ્ય શક્તિં ચ પૂજયેદગ્નિદિગ્દલે

પછી ઉત્તરપશ્ચિમના પાંખમાં એકરુદ્ર અને તેની શક્તિની પૂજા કરવી; દક્ષિણપૂર્વના પાંખમાં ત્રિમૂર્તિ અને તેમની શક્તિની પૂજા કરવી.

શ્રીકણ્ઠં નૈરૃતે પત્રે તચ્છક્તિં તસ્ય વામતઃ તથૈવ મારુતે પત્રે શિખંડીશં સમર્ચયેત્

દક્ષિણપશ્ચિમના પાંખમાં શ્રીકંઠ અને તેની ડાબી બાજુએ તેની શક્તિની પૂજા કરવી; એ જ રીતે ઉત્તરપશ્ચિમના પાંખમાં શિખંડીઈશની પૂજા કરવી.

દ્વિતીયાવરણે ચેજ્યાસ્સર્વર્તશ્ચક્રવર્તિનઃ તૃતીયાવરણે પૂજ્યાઃ શક્તિભિશ્ચાષ્ટમૂર્તયઃ

બીજા આવરણમાં બધાં દિશાના રાજાઓની પૂજા કરવી; ત્રીજા આવરણમાં આઠ રૂપો અને તેમની શક્તિઓ સાથે પૂજા કરવી.

અષ્ટસુ ક્રમશો દિક્ષુ પૂર્વાદિપરિતઃ ક્રમાત્ ભવઃ શર્વસ્તથેશાનો રુદ્રઃ પશુપતિસ્તતઃ

આઠ દિશાઓમાં, પૂર્વથી ક્રમશઃ ભવ, શર્વ, ઈશાન, રુદ્ર અને પછી પશુપતિની પૂજા કરવી.

ઉગ્રો ભીમો મહાદેવ ઇત્યષ્ટૌ મૂર્તયઃ ક્રમાત્ અનંતરં તતશ્ચૈવ મહાદેવાદયઃ ક્રમાત્ શક્તિભિસ્સહ સંપૂજ્યાસ્તત્રૈકાદશમૂર્તયઃ

ઉગ્ર, ભીમ અને મહાદેવ—આ રીતે આઠ રૂપો છે; પછી મહાદેવ અને અન્ય દસ, તેમની શક્તિઓ સાથે, ત્યાં અગિયાર રૂપે પૂજવા.

મહાદેવઃ શિવો રુદ્રઃ શંકરો નીલલોહિતઃ ઈશાનો વિજયો ભીમો દેવદેવો ભવોદ્ભવઃ

મહાદેવ, શિવ, રુદ્ર, શંકર, નીલલોહિત, ઈશાન, વિજય, ભીમ, દેવદેવ, ભવોદભવ,

કપર્દીશશ્ચ કથ્યંતે તથૈકાદશશક્તયઃ તત્રાષ્ટૌ પ્રથમં પૂજ્યાઃ વાહ્નેયાદિ યથાક્રમમ્

અને કપર્દીશ—આ અગિયાર શક્તિઓ કહેવાય છે; તેમાં, પ્રથમ આઠને ક્રમશઃ દક્ષિણપૂર્વથી શરૂ કરીને પૂજવા.

દેવદેવઃ પૂર્વપત્રે ઈશાનં ચાગ્નિગોચરે ભવોદ્ભવસ્તયોર્મધ્યે કપાલીશસ્તતઃ પરમ્

દેવદેવ પૂર્વના પાંખમાં છે, ઈશાન અગ્નિ દિશામાં છે; તેમના વચ્ચે ભવોદભવ છે અને પછી કપાલીશ છે.

તસ્મિન્નાવરણે ભૂયો વૃષેન્દ્રં પુરતો યજેત્ નંદિનં દક્ષિણે તસ્ય મહાકાલં તથોત્તરે

આ આવરણમાં આગળ વૃષેન્દ્રની સામે પૂજા કરવી, દક્ષિણ બાજુએ નંદીની અને ઉત્તર બાજુએ મહાકાલની પૂજા કરવી.

શાસ્તારં વહ્નિદિક્પત્રે માત્ઃર્દક્ષિણદિગ્દલે ગજાસ્યં નૈરૃતે પત્રે ષણ્મુખં વારુણે પુનઃ

દક્ષિણપૂર્વના પાંખમાં શાસ્તાની, દક્ષિણના પાંખમાં માતૃની, દક્ષિણપશ્ચિમના પાંખમાં ગજાસ્યની અને પશ્ચિમના પાંખમાં ફરી શણ્મુખની પૂજા કરવી.

જ્યેષ્ઠાં વાયુદલે ગૌરીમુત્તરે ચંડમૈશ્વરે શાસ્તૃનન્દીશયોર્મધ્યે મુનીન્દ્રં વૃષભં યજેત્

ઉત્તરપશ્ચિમના પાંખમાં જ્યેષ્ઠાની, ઉત્તરના પાંખમાં ગૌરીની, ચંડમૈશ્વર દિશામાં, શાસ્ત્ર અને નંદીશ વચ્ચે મહાન ઋષિ વૃષભની પૂજા કરવી.

મહાકાલસ્યોત્તરતઃ પિંગલં તુ સમર્ચયેત્ શાસ્તૃમાતૃસમૂહસ્ય મધ્યે ભૃંગીશ્વરં તતઃ

મહાકાલના ઉત્તર બાજુએ પિંગલની પૂજા કરવી; શાસ્ત્ર અને માતૃના સમૂહની વચ્ચે પછી ભૃંગીશ્વરની પૂજા કરવી.

માતૃવિઘ્નેશમધ્યે તુ વીરભદ્રં સમર્ચયેત્ સ્કન્દવિઘ્નેશયોર્મધ્યે યજેદ્દેવીં સરસ્વતીમ્

માતૃ અને વિઘ્નેશ વચ્ચે વીરસભદ્રની પૂજા કરવી; સ્કંદ અને વિઘ્નેશ વચ્ચે દેવી સરસ્વતીની પૂજા કરવી.

જ્યેષ્ઠાકુમારયોર્મધ્યે શ્રિયં શિવપદાર્ચિતામ્ જ્યેષ્ઠાગણામ્બયોર્મધ્યે મહામોટીં સમર્ચયેત્

જ્યેષ્ઠા અને કુમાર વચ્ચે શ્રી, જે શિવના ચરણોમાં પૂજાય છે, તેની પૂજા કરવી; જ્યેષ્ઠા અને ગણાંબા વચ્ચે મહામોટીની પૂજા કરવી.

ગણામ્બાચણ્ડયોર્મધ્યે દેવીં દુર્ગાં પ્રપૂજયેત્ અત્રૈવાવરણે ભૂયઃ શિવાનુચરસંહતિમ્

ગણાંબા અને ચંડા વચ્ચે દેવી દુર્ગાની પૂજા કરવી; અને આ જ આવરણમાં ફરીથી શિવના અનુયાયીઓના સમૂહની પૂજા કરવી.

રુદ્રપ્રથમભૂતાખ્યાં વિવિધાં ચ સશક્તિકામ્ શિવાયાશ્ચ સખીવર્ગં જપેદ્ધ્યાત્વા સમાહિતઃ

એકાગ્ર મનથી, પ્રથમ રૂપે પ્રગટ થયેલા રુદ્ર અને તેની વિવિધ શક્તિઓ સાથે, શિવાની સખીગણનું ધ્યાન કરીને તેમનું જપ કરવું જોઈએ.

એવં તૃતીયાવરણે વિતતે પૂજિતે સતિ ચતુર્થાવરણં ધ્યાત્વા બહિસ્તસ્ય સમર્ચયેત્

આ રીતે ત્રીજું આવરણ સ્થાપિત કરીને પૂજન કર્યા પછી, ચોથું આવરણ બહાર ધ્યાનમાં લઈ તેનું પણ પૂજન કરવું જોઈએ.