શિવપુરાણમ્

સર્વશક્તિમતામેવ નાન્યેષાં સફલં ભવેત્ શક્તિશ્ચાજ્ઞા મદેશસ્ય શિવસ્ય પરમાત્મનઃ

આ બધાં કર્મો ફળ આપે છે માત્ર તે જ માટે જેમણે સર્વ શક્તિ છે, બીજાઓ માટે નહીં; અને એ શક્તિ એટલે મારી, શિવની આજ્ઞા છે.

તસ્માત્કામ્યાનિ કર્માણિ કુર્યાદાજ્ઞાધરોદ્વિજઃ અથ વક્ષ્યામિ કામ્યં હિ ચેહામુત્ર ફલપ્રદમ્

અટલપણે, દ્વિજએ આજ્ઞા અનુસાર વૈકલ્પિક કર્મો કરવા જોઈએ; હવે હું એવા કર્મો કહું છું, જે આ લોક અને પરલોકમાં ફળ આપે છે.

શૈવૈર્માહેશ્વરૈશ્ચૈવ કાર્યમંતર્બહિઃ ક્રમાત્ શિવો મહેશ્વરશ્ચેતિ નાત્યંતમિહ ભિદ્યતે

શૈવ અને મહેશ્વર ભક્તોએ અંદર અને બહાર, યોગ્ય ક્રમથી કર્મો કરવા જોઈએ; શિવ અને મહેશ્વર — અહીં કોઈ મોટો ભેદ નથી.

યથા તથા ન ભિદ્યંતે શૈવા માહેશ્વરા અપિ શિવાશ્રિતા હિ તે શૈવા જ્ઞાનયજ્ઞરતા નરાઃ

જે રીતે પણ હોય, શૈવ અને મહેશ્વર એકજ છે, એમા કોઈ ફાટ નથી. જે લોકો શિવને આશ્રયે છે અને જ્ઞાનયજ્ઞમાં આનંદ મેળવે છે, એ શૈવ કહેવાય છે.

માહેશ્વરાસ્સમાખ્યાતા કર્મયજ્ઞરતા ભુવિ તસ્માદાભ્યન્તરે કુર્યુઃ શૈવા માહેશ્વરા વહિઃ

જે લોકો પૃથ્વી પર કર્મયજ્ઞમાં તત્પર રહે છે, તેઓ મહેશ્વર કહેવાય છે. તેથી, અંદરથી શૈવ અને બહારથી મહેશ્વર તરીકે વર્તવું જોઈએ.

ન તુ પ્રયોગો ભિદ્યેત વક્ષ્યમાણસ્ય કર્મણઃ પરીક્ષ્ય ભૂમિં વિધિવદ્ગંધવર્ણરસાદિભિઃ

પણ જે કર્મનું વર્ણન થવાનું છે, એની રીત બદલવી નહિ. જમીનને સુગંધ, રંગ, સ્વાદ વગેરે પ્રમાણે યોગ્ય રીતે તપાસવી જોઈએ.

મનોભિલષિતે તત્ર વિતાનવિતતાંબરે સુપ્રલિપ્તે મહીપૃષ્ઠે દર્પણોદરસંનિભે

જે સ્થળે મન ઇચ્છે, ત્યાં ઉપર નીચે કપડાં પાથરી, સારી રીતે લિપેલી જમીન પર, જે દર્પણની સપાટી જેવી ચકચકી હોય, એ સ્થળ પસંદ કરવું.

પ્રાચીમુત્પાદયેત્પૂર્વં શાસ્ત્રદૃષ્ટેન વર્ત્મના એકહસ્તં દ્વિહસ્તં વા મણ્ડલં પરિકલ્પયેત્

પ્રથમ, શાસ્ત્રમાં જણાવ્યા પ્રમાણે પૂર્વ દિશા નિશ્ચિત કરવી. પછી એક હાથ કે બે હાથ જેટલું ગોળ મંડળ તૈયાર કરવું.

આલિખેદ્વિમલં પદ્મમષ્ટપત્રં સકર્ણિકમ્ રત્નહેમાદિભિશ્ચૂર્ણૈર્યથાસંભવસંભૃતૈઃ

પછી, મધ્યમાં કર્ણિકા સાથે શુદ્ધ આઠ પાંદડાવાળું કમળ દોરવું. રત્ન, સોનાં વગેરેના ચૂર્ણથી, જેટલું શક્ય હોય તેટલું સજાવવું.

પઞ્ચાવરણસંયુક્તં બહુશોભાસમન્વિતમ્ દલેષુ સિદ્ધયઃ કલ્પ્યાઃ કેસરેષુ સશક્તિકાઃ

એમાં પાંચ આવરણો હોવા જોઈએ અને તે ખુબજ સુંદર રીતે શોભાયમાન હોવું જોઈએ. પાંદડાંમાં સિદ્ધિઓ અને કેસરાંમાં શક્તિઓની કલ્પના કરવી.

રુદ્રા વામાદયસ્ત્વષ્ટૌ પૂર્વાદિદલતઃ ક્રમાત્ કર્ણિકાયાં ચ વૈરાગ્યં બીજેષુ નવ શક્તયઃ

પૂર્વ દિશાના પાંદડાથી ક્રમશઃ વામાદિ આઠ રુદ્રોનું સ્થાન કરવું. કર્ણિકામાં વૈરાગ્ય અને બીજોમાં નવ શક્તિઓ રાખવી.

સ્કન્દે શિવાત્મકો ધર્મો નાલે જ્ઞાનં શિવાશ્રયમ્ કર્ણિકોપરિ ચાગ્નેયં મંડલં સૌરમૈન્દવમ્

કાંડા પર શિવસ્વરૂપ ધર્મ, નાળમાં શિવમાં સ્થિત જ્ઞાન અને કર્ણિકા ઉપર અગ્નિ, સૂર્ય અને ચંદ્રના મંડળો સ્થાપિત કરવા.

શિવવિદ્યાત્મતત્ત્વાખ્યં તત્ત્વત્રયમતઃ પરમ્ સર્વાસનોપરિ સુખં વિચિત્રકુસુમાન્વિતમ્

આ બધાની ઉપર શિવ, વિદ્યા અને તત્ત્વ નામના ત્રણ તત્ત્વો રાખવા. સર્વ આસનોની ઉપર વિવિધ ફૂલો વડે સુશોભિત, આરામદાયક સ્થાન તૈયાર કરવું.

પઞ્ચાવરણસંયુક્તં પૂજયેદંબયા સહ શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં પ્રસન્નં શીતલદ્યુતિમ્

પાંચ આવરણો સાથે, અંબિકા સાથે મળીને, શુદ્ધ સ્ફટિક જેવી શીતળ અને પ્રસન્ન કાંતિવાળી મૂર્તિનું પૂજન કરવું.

વિદ્યુદ્વલયસંકાશજટામુકુટભૂષિતમ્ શાર્દૂલચર્મવસનં કિઞ્ચિત્સ્મિતમુખાંબુજમ્

વિજળીના વલય જેવી જટાવાળું મુકડું ધારણ કરેલું, વાઘની ખાલ પહેરેલી, હળવી સ્મિતવાળું કમળ જેવું મુખ.

રક્તપદ્મદલપ્રખ્યપાદપાણિતલાધરમ્ સર્વલક્ષણસંપન્નં સર્વાભરણભૂષિતમ્

પગ, હાથ અને હોઠ લાલ કમળના પાંદડા જેવા, સર્વ લક્ષણોથી યુક્ત અને સર્વ આભૂષણોથી સજ્જ.

દિવ્યાયુધવરૈર્યુક્તં દિવ્યગંધાનુલેપનમ્ પઞ્ચવક્ત્રં દશભુજં ચન્દ્રખણ્ડશિખામણિમ્

દિવ્ય શસ્ત્રો ધરાવનાર, દિવ્ય સુગંધથી અંકિત, પાંચ મુખ, દસ હાથ અને ચંદ્રખંડના મુક્તાવાળું મુકડું ધરાવનાર.

અસ્ય પૂર્વમુખં સૌમ્યં બાલાર્કસદૃશપ્રભમ્ ત્રિલોચનારવિંદાઢ્યં કૃતબાલેંદુશેખરમ્

એમનું પૂર્વમુખ શાંત અને બાલાર્ક જેવી તેજસ્વી કાંતિ ધરાવતું, ત્રણ કમળ જેવા નેત્રો અને બાલચંદ્રથી શોભાયમાન છે.

દક્ષિણં નીલજીમૂતસમાનરુચિરપ્રભમ્ ભ્રુકુટીકુટિલં ઘોરં રક્તવૃત્તેક્ષણત્રયમ્

દક્ષિણમુખ વાદળ જેવી ઘેરી કાળી કાંતિ ધરાવતું, ભ્રૂકુટિથી ભયાનક અને લાલ વૃત્તવાળા ત્રણ નેત્રો ધરાવતું છે.

દંષ્ટ્રાકરાલં દુર્ધર્ષં સ્ફુરિતાધરપલ્લવમ્ ઉત્તરં વિદ્રુમપ્રખ્યં નીલાલકવિભૂષિતમ્

દાંતો બહાર નીકળેલા, ભયાનક, કંપતા હોઠવાળું, ઉત્તરમુખ લાલ મોતી જેવું અને નીલ વાળથી શોભાયમાન છે.

સવિલાસં ત્રિનયનં ચન્દ્રાભરણશેખરમ્ પશ્ચિમં પૂર્ણચન્દ્રાભં લોચનત્રિતયોજ્જ્વલમ્

રમણિય, ત્રણ નેત્રવાળું, ચંદ્રના આભૂષણથી શોભાયમાન, પશ્ચિમમુખ પૂર્ણચંદ્ર જેવું અને ત્રણ તેજસ્વી નેત્રો ધરાવતું છે.

ચન્દ્રરેખાધરં સૌમ્યં મંદસ્મિતમનોહરમ્ પઞ્ચમં સ્ફટિકપ્રખ્યમિંદુરેખાસમુજ્જ્વલમ્

ચાંદની જેવી રેખા જેવાં હોઠો ધરાવનાર, શાંત અને મીઠા સ્મિતથી મનને મોહી લે તેવો, પાંચમો સ્વરૂપ ક્રિસ્ટલ જેવો ચમકતો છે અને ચાંદની જેવી રેખાથી તેજસ્વી લાગે છે.

અતીવ સૌમ્યમુત્ફુલ્લલોચનત્રિતયોજ્જ્વલમ્ દક્ષિણે શૂલપરશુવજ્રખડ્ગાનલોજ્જ્વલમ્

તે સ્વરૂપ ખૂબ જ શાંત છે, તેની ત્રણેય આંખો ખીલી ઉઠી છે અને તેજથી ઝગમગી રહી છે. તેના જમણા બાજુએ ત્રિશૂલ, પરશુ, વજ્ર અને ખડગ છે, જે અગ્નિ જેવી જ્વાળાથી પ્રકાશિત થાય છે.

સવ્યે ચ નાગનારાચઘણ્ટાપાશાંકુશોજ્જ્વલમ્ નિવૃત્ત્યાજાનુસંબદ્ધમાનાભેશ્ચ પ્રતિષ્ઠયા

ડાબી બાજુએ સાપ, બાણ, ઘંટ, પાશ અને અંકુશથી તે તેજસ્વી દેખાય છે. તેના ઘૂંટણથી શરીર નિયમની શક્તિથી બંધાયેલું છે અને માનના માપથી સ્થિર છે.

આકંઠં વિદ્યયા તદ્વદાલલાટં તુ શાંતયા તદૂર્ધ્વં શાંત્યતીતાખ્યકલયા પરયા તથા

કંઠ સુધી તે જ્ઞાનથી આવરાયેલો છે, તેના માથા પર શાંતિ છે અને તેના ઉપર શાંતિને પણ પાર કરતી પરમ શક્તિ છે.

પઞ્ચાધ્વવ્યાપિનં સાક્ષાત્કલાપઞ્ચકવિગ્રહમ્ ઈશાનમુકુટં દેવં પુરુષાખ્યં પુરાતનમ્

પાંચે માર્ગોમાં વ્યાપક એવા, પાંચ શક્તિઓના સ્વરૂપમાં પ્રગટ, પ્રાચીન પુરુષ તરીકે ઓળખાતા અને ઈશાન મુકડથી શોભતા દેવ છે.

અઘોરહૃદયં તદ્વદ્વામગુહ્યં મહેશ્વરમ્ સદ્યપાદં ચ તન્મૂર્તિમષ્ટત્રિંશત્કલામયમ્

તેના હૃદયમાં અઘોર છે, ડાબી ગુપ્ત જગ્યાએ મહેશ્વર છે, પગે સદ્યો છે અને તેની મૂર્તિ અડત્રીસ શક્તિઓથી બનેલી છે.

માતૃકામયમીશાનં પઞ્ચબ્રહ્મમયં તથા ઓંકારાખ્યમયં ચૈવ હંસશક્ત્યા સમન્વિતમ્

ઈશાન માતૃકાઓથી, પાંચ બ્રહ્માથી અને ઓમકારથી બનેલા છે, અને હંસ નામની શક્તિ સાથે એકરૂપ છે.

તથેચ્છાત્મિકયા શક્ત્યા સમારૂઢાંકમંડલમ્ જ્ઞાનાખ્યયા દક્ષિણતો વામતશ્ચ ક્રિયાખ્યયા

તે ઇચ્છા રૂપ શક્તિથી મંડળ પર આરૂઢ છે, જમણે જ્ઞાન રૂપ શક્તિ અને ડાબે ક્રિયા રૂપ શક્તિ છે.