શિવપુરાણમ્

આસનાનિ ચ ભદ્રાણિ ગજદંતમયાનિ ચ સુવર્ણરત્નયુક્તાનિ ચિત્રાણ્યાસ્તરણાનિ ચ

હાથીદાંતના શુભ આસન, સોનાં અને રત્નોથી શોભિત, અને રંગબેરંગી સુંદર ઓઢણીઓ પાથરવી જોઈએ.

મૃદૂપધાનયુક્તાનિ સૂક્ષ્મતૂલમયાનિ ચ ઉચ્ચાવચાનિ રમ્યાણિ શયનાનિ સુખાનિ ચ

નરમ તકિયાંવાળા, સુંદર સૂક્ષ્મ કપાસના, ઊંચા-નીચા, આનંદદાયક અને આરામદાયક પથારો ગોઠવવા જોઈએ.

નદ્યસ્સમુદ્રગામિન્યા નટાદ્વામ્ભઃ સમાહૃતમ્ શીતઞ્ચ વસ્ત્રપૂતં તદ્વિશિષ્ટં સ્નાનપાનયોઃ

સમુદ્ર તરફ વહેતી નદીઓનું કે તળાવનું પાણી, ઠંડું અને કપડાંથી ગાળેલું, સ્નાન અને પીવા માટે શ્રેષ્ઠ છે.

છત્રં શશિનિભં ચારુ મુક્તાદામવિરાજિતમ્ નવરત્નચિતં દિવ્યં હેમદણ્ડમનોહરમ્

ચાંદની જેવું તેજસ્વી, મુક્તાની માળાઓથી શોભિત, નવ રત્નોથી જડિત, દિવ્ય અને સોનાની ડાંડીવાળું મનોહર છત્ર આપવું જોઈએ.

ચામરે ચ સિતે સૂક્ષ્મે ચામીકરપરિષ્કૃતે રાજહંસદ્વયાકારે રત્નદંડોપશોભિતે

સફેદ, બારીક, સોનાથી શોભિત, રાજહંસના જોડા જેવા આકારવાળા અને રત્નના ડાંડીવાળા ચામર પણ ગોઠવવા જોઈએ.

દર્પણં ચાપિ સુસ્નિગ્ધં દિવ્યગન્ધાનુલેપનમ્ સમંતાદ્રત્નસઞ્છન્નં સ્રગ્વૈરૈશ્ચાપિ ભૂષિતમ્

ખૂબ સ્પષ્ટ અને દિવ્ય સુગંધથી લિપ્ત દર્પણ, ચારેય બાજુ રત્નોથી ઢંકાયેલું અને હારોથી શોભિત હોવું જોઈએ.

ગમ્ભીરનિનદઃ શંખો હંસકુંદેન્દુસન્નિભઃ આસ્વપૃષ્ઠાદિદેશેષુ રત્નચામીકરાચિતઃ

ગંભીર અવાજવાળો શંખ, હંસ, કુંદ અથવા ચંદ્ર જેવો દેખાતો, પીઠ અને અન્ય ભાગોમાં રત્ન અને સોનાથી શોભિત હોવો જોઈએ.

કાહલાનિ ચ રમ્યાણિ નાનાનાદકરાણિ ચ સુવર્ણનિર્મિતાન્યેવ મૌક્તિકાલંકૃતાનિ ચ

સુંદર કાંસાના ઢોલ, વિવિધ અવાજ કરતા, સોનાથી બનેલા અને મુક્તાથી શોભિત હોવા જોઈએ.

ભેરીમૃદંગમુરજતિમિચ્છપટહાદયઃ સમુદ્રકલ્પસન્નાદાઃ કલ્પનીયાઃ પ્રયત્નતઃ

ઢોલ, મૃદંગ, નાના ઝાંઝ અને પટહા, સમુદ્ર જેવો ગુંજાવટવાળા, ખાસ કાળજીપૂર્વક ગોઠવવા જોઈએ.

ભાંડાન્યપિ ચ રમ્યાણિ પત્રાણ્યપિ ચ કૃત્સ્નશઃ

સુંદર વાસણો અને થાળીઓ પણ પૂરી રીતે ગોઠવવી જોઈએ.

આલયં ચ મહેશસ્ય શિવસ્ય પરમાત્મનઃ રાજાવસથવત્કલ્પ્યં શિલ્પશાસ્ત્રોક્તલક્ષણમ્

મહેશ, શિવ, પરમાત્માનું આવાસ રાજમહેલ જેવું, શિલ્પશાસ્ત્રમાં વર્ણવેલા લક્ષણો મુજબ બનાવવું જોઈએ.

ઉચ્ચપ્રાકારસંભિન્નં ભૂધરાકારગોપુરમ્ અનેકરત્નસંચ્છન્નં હેમદ્વારકપાટકમ્

ઊંચી દિવાલો, પર્વત જેવું દ્વાર, અનેક રત્નોથી ઢંકાયેલું અને સોનાની પાટાવાળું દરવાજું હોવું જોઈએ.

તપ્તજાંબૂનદમયં રત્નસ્તમ્ભશતાવૃતમ્ મુક્તાદામવિતાનાઢ્યં વિદ્રુમદ્વારતોરણમ્

શુદ્ધ જાંબુનદ સોનાથી બનેલું, સૈંકડો રત્નસ્તંભોથી ઘેરાયેલું, મુક્તાની માળાના છત્રથી શોભિત અને પ્રવાળના દ્વાર તથા તોરણવાળું હોવું જોઈએ.

ચામીકરમયૈર્દિવ્યૈર્મુકુટૈઃ કુમ્ભલક્ષણૈઃ

સોનાથી બનેલા દિવ્ય મુગટો, જેમાં ઘડાની આકારની અળંકારિત છાપો હતાં,

રાજન્યાર્હનિવાસૈશ્ચ રાજવીથ્યાદિશોભિતૈઃ પ્રોચ્છ્રિતપ્રાંશુશિખરૈઃ પ્રાસાદૈશ્ચ સમંતતઃ

રાજાઓને યોગ્ય એવા મહેલો, રાજમાર્ગો અને બીજી સુંદરતાઓથી શોભિત, અને ચારે બાજુ ઊંચા અને ભવ્ય મહેલો,

આસ્થાનસ્થાનવર્યૈશ્ચ સ્થિતૈર્દિક્ષુ વિદિક્ષુ ચ અત્યન્તાલંકૃતપ્રાંતમંતરાવરણૈરિવ

દિશાઓ અને મધ્યસ્થ સ્થાનોએ ઉત્તમ બેઠકો અને સ્થાનોથી સુશોભિત, જાણે અંદરના ભાગમાં ખૂબ જ સુંદર શોભાવાળા પડદા હોય,

ઉત્તમસ્ત્રીસહસ્રૈશ્ચ નૃત્યગેયવિશારદૈઃ વેણુવીણાવિદગ્ધૈશ્ચ પુરુષૈર્બહુભિર્યુતમ્

હજારો શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ, જે નૃત્ય અને ગીતમાં નિપુણ છે, અને અનેક પુરુષો, જે વાંસળી અને વીણા વગાડવામાં કુશળ છે, એમની સાથે,

રક્ષિતં રક્ષિભિર્વીરૈર્ગજવાજિરથાન્વિતૈઃ અનેકપુષ્પવાટીભિરનેકૈશ્ચ સરોવરૈઃ

વીર રક્ષકો દ્વારા રક્ષિત, હાથી, ઘોડા અને રથ સાથે, અનેક ફૂલબાગો અને અનેક સરોવરો સાથે,

દીર્ઘિકાભિરનેકાભિર્દિગ્વિદિક્ષુ વિરાજિતમ્ વેદવેદાંતતત્ત્વજ્ઞૈશ્શિવશાસ્ત્રપરાયણૈઃ

દિશા-વિદિશામાં અનેક લાંબા તળાવોથી શોભાયમાન, અને જે લોકો વેદ, વેદાંત અને શિવશાસ્ત્રના તત્વ જાણે છે, એવા ભક્તો સાથે,

શિવાશ્રમરતૈર્ભક્તૈઃ શિવશાસ્ત્રોક્તલક્ષણૈઃ શાંતૈઃ સ્મિતમુખૈઃ સ્ફીતૈઃ સદાચારપરાયણૈઃ

શિવના આશ્રમોમાં આનંદ માણતા, શિવશાસ્ત્રમાં વર્ણવેલા લક્ષણોથી યુક્ત, શાંત, સ્મિતભર્યા, સમૃદ્ધ અને સદાચારમાં તત્પર એવા ભક્તો સાથે,

શૈવૈર્માહેશ્વરૈશ્ચૈવ શ્રીમદ્ભિસ્સેવિતદ્વિજૈઃ એવમંતર્બહિર્વાથયથાશક્તિવિનિર્મિતૈઃ

શૈવ અને મહેશ્વર, તથા પૂજ્ય દ્વિજો દ્વારા સેવા પામતા, અંદર અને બહાર બંને, જે પોતાની શક્તિ પ્રમાણે નિર્મિત છે,

સ્થાને શિલામયે દાંતે દારવે ચેષ્ટકામયે કેવલં મૃન્મયે વાપિ પુણ્યારણ્યે ઽથ વા ગિરૌ

પથ્થર, લાકડું, ઈંટ કે માત્ર માટીથી બનેલા સ્થાનમાં, પુણ્યવનમાં કે પર્વત પર,

નદ્યાં દેવાલયે ઽન્યત્ર દેશે વાથ ગૃહે શુભે આઢ્યો વાથ દરિદ્રો વા સ્વકાં શક્તિમવંચયન્ દ્રવ્યૈર્ન્યાયાર્જિતૈરેવ ભક્ત્યા દેવં સમર્ચયેત્

નદીમાં, દેવાલયમાં, અન્ય કોઈ સ્થાનમાં, પ્રદેશમાં કે શુભ ઘર માં—ધનવાન હોય કે ગરીબ, પોતાની શક્તિ અવગણ્યા વિના, માત્ર યોગ્ય રીતે મેળવેલા ધનથી ભક્તિપૂર્વક દેવની પૂજા કરવી જોઈએ.

અથાન્યાયાર્જિતૈશ્ચાપિ ભક્ત્યા ચેચ્છિવમર્ચયેત્ ન તસ્ય પ્રત્યવાયો ઽસ્તિ ભાવવશ્યો યતઃ પ્રભુઃ

પરંતુ જો કોઈ અયોગ્ય રીતે મેળવેલા ધનથી પણ ભક્તિપૂર્વક શિવની પૂજા કરે, તો તેને કોઈ દોષ લાગતો નથી, કારણ કે ભગવાન ભક્તના ભાવથી બંધાય છે.

ન્યાયાર્જિતૈરપિ દ્રવ્યૈરભક્ત્યા પૂજયેદ્યદિ ન તત્ફલમવાપ્નોતિ ભક્તિરેવાત્ર કારણમ્

પણ જો કોઈ યોગ્ય રીતે મેળવેલા ધનથી પણ ભક્તિ વિના પૂજા કરે, તો તેને ફળ મળતું નથી; અહીં માત્ર ભક્તિ જ કારણ છે.

ભક્ત્યા વિત્તાનુસારેણ શિવમુદ્દિશ્ય યત્કૃતમ્ અલ્પે મહતિ વા તુલ્યં ફલમાઢ્યદરિદ્રયોઃ

ભક્તિથી, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, શિવ માટે જે કંઈ કરવામાં આવે—થોડું કે વધારે—તેનું ફળ ધનવાન અને ગરીબ બંને માટે સમાન છે.

ભક્ત્યા પ્રચોદિતઃ કુર્યાદલ્પવિત્તોપિ માનવઃ મહાવિભવસારોપિ ન કુર્યાદ્ભક્તિવર્જિતઃ

ભક્તિથી પ્રેરિત થઈને ઓછું ધન ધરાવતો માનવી પણ કર્મ કરવો જોઈએ; પણ જે પાસે ઘણું ધન છે, જો તે ભક્તિ વિના હોય, તો તેને કર્મ કરવું નહીં.

સર્વસ્વમપિ યો દદ્યાચ્છિવે ભક્તિવિવર્જિતઃ ન તેન ફલભાક્સ સ્યાદ્ભક્તિરેવાત્ર કારણમ્

જો કોઈ ભક્તિ વિના શિવને બધું આપી દે, તો પણ તેને ફળ મળતું નથી; અહીં માત્ર ભક્તિ જ કારણ છે.

ન તત્તપોભિરત્યુગ્રૈર્ન ચ સર્વૈર્મહામખૈઃ ગચ્છેચ્છિવપુરં દિવ્યં મુક્ત્વા ભક્તિં શિવાત્મકમ્

કઠિન તપસ્યા કે બધા મહાન યજ્ઞો દ્વારા પણ, શિવરૂપ ભક્તિ વિના, કોઈને દિવ્ય શિવપુર મળતું નથી.