શિવપુરાણમ્
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
તાવત્સ્વરૂપં દુર્બોધં શિવસ્ય મહતામપિ યાવચ્છિવપુરાણં હિ નો દેષ્યતિ જગત્યહો
જ્યાં સુધી શિવપુરાણ જગતમાં પ્રસિદ્ધ થતું નથી, ત્યાં સુધી મહાન લોકો માટે પણ શિવજીનું સાચું સ્વરૂપ સમજવું અઘરું રહેશે—અહો દુઃખ!
તાવદ્યમભટાઃ ક્રૂરાઃ સંચરિષ્યંતિ નિર્ભયાઃ યાવચ્છિવપુરાણં હિ નોદેષ્યતિ જગત્યહો
જ્યાં સુધી શિવપુરાણ જગતમાં પ્રસિદ્ધ થતું નથી, ત્યાં સુધી યમના ક્રૂર દૂત નિર્ભય ભમતા રહેશે—અહો દુઃખ!
તાવત્સર્વપુરાણાનિ પ્રગર્જંતિ મહીતલે યાવચ્છિવપુરાણં હિ નોદેષ્યતિ જગત્યહો
જ્યાં સુધી શિવપુરાણ જગતમાં પ્રસિદ્ધ થતું નથી, ત્યાં સુધી બધા પુરાણો ધરતી પર ગર્જના કરતા રહેશે—અહો દુઃખ!
તાવત્સર્વાણિ તીર્થાનિ વિવદંતિ મહીતલે યાવછિવપુરાણં હિ નોદેષ્યતિ જગત્યહો
જ્યાં સુધી શિવપુરાણ જગતમાં પ્રસિદ્ધ થતું નથી, ત્યાં સુધી બધા તીર્થો ધરતી પર પરસ્પર વિવાદ કરતા રહેશે—અહો દુઃખ!
તાવત્સર્વાણિ મંત્રાણિ વિવદંતિ મહીતલે યાવચ્છિવપુરાણં હિ નોદેષ્યતિ મહીતલે
જ્યાં સુધી શિવપુરાણ ધરતી પર પ્રસિદ્ધ થતું નથી, ત્યાં સુધી બધા મંત્રો પણ પરસ્પર વિવાદ કરતા રહેશે.
તાવત્સર્વાણિ ક્ષેત્રાણિ વિવદંતિ મહીતલે યાવચ્છિવપુરાણં હિ નોદેષ્યતિ મહીતલે
જ્યાં સુધી શિવપુરાણ ધરતી પર પ્રસિદ્ધ થતું નથી, ત્યાં સુધી બધા પવિત્ર ક્ષેત્રો પણ પરસ્પર વિવાદ કરતા રહેશે.
તાવત્સર્વાણિ પીઠાનિ વિવદંતિ મહીતલે યાવચ્છિવપુરાણં હિ નોદેષ્યતિ મહીતલે
જ્યાં સુધી શિવપુરાણ ધરતી પર પ્રસિદ્ધ થતું નથી, ત્યાં સુધી બધા પવિત્ર પીઠો પણ પરસ્પર વિવાદ કરતા રહેશે.
તાવત્સર્વાણિ દાનાનિ વિવદંતિ મહીતલે યાવચ્છિવપુરાણં હિ નોદેષ્યતિ મહીતલે
જ્યાં સુધી શિવપુરાણ ધરતી પર પ્રસિદ્ધ થતું નથી, ત્યાં સુધી બધા દાનકર્મો પણ પરસ્પર વિવાદ કરતા રહેશે.
તાવત્સર્વે ચ તે દેવા વિવદંતિ મહીતલે યાવચ્છિવપુરાણં હિ નોદેષ્યતિ મહીતલે
જ્યાં સુધી શિવપુરાણ ધરતી પર પ્રસિદ્ધ થતું નથી, ત્યાં સુધી બધા દેવતાઓ પણ પરસ્પર વિવાદ કરતા રહેશે.
તાવત્સર્વે ચ સિદ્ધાન્તા વિવદંતિ મહીતલે યાવચ્છિવપુરાણં હિ નોદેષ્યતિ મહીતલે
જ્યાં સુધી શિવપુરાણ ધરતી પર પ્રગટતું નથી, ત્યાં સુધી બધા શાસ્ત્રો અને મતો ધરતી પર વિવાદ કરતા રહે છે.
અસ્ય શૈવપુરાણસ્ય કીર્તનશ્રવણાદ્દ્વિજાઃ ફલં વક્તું ન શક્નોમિ કાર્ત્સ્ન્યેન મુનિસત્તમાઃ
હે દ્વિજો, આ શિવપુરાણના પઠન અને શ્રવણથી જે ફળ મળે છે, તે હું સંપૂર્ણ રીતે કહી શકતો નથી, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ.
તથાપિ તસ્ય માહાત્મ્યં વક્ષ્યે કિંચિત્તુ વોનઘાઃ ચિત્તમાધાય શૃણુત વ્યાસેનોક્તં પુરા મમ
છતાં પણ, હું તેનું થોડું મહાત્મ્ય કહું છું; મન એકાગ્ર કરીને સાંભળો, જે વ્યાસજીએ મને કહેલું એ કહું છું.
એતચ્છિવપુરાણં હિ શ્લોકં શ્લોકાર્ધમેવ ચ યઃ પઠેદ્ભક્તિસંયુક્તસ્સ પાપાન્મુચ્યતે ક્ષણાત્
જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક આ શિવપુરાણનો એક શ્લોક કે અડધો શ્લોક પણ વાંચે છે, તે ક્ષણમાં જ પાપોથી મુક્ત થઈ જાય છે.
એતચ્છિવપુરાણં હિ યઃ પ્રત્યહમતંદ્રિતઃ યથાશક્તિ પઠેદ્ભક્ત્યા સ જીવન્મુક્ત ઉચ્યતે
જે કોઈ આ શિવપુરાણને દરરોજ ભક્તિપૂર્વક, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, ઉદ્યત રહીને વાંચે છે, તેને જીવતો મુક્ત કહેવાય છે.
એતચ્છિવપુરાણં હિ યો ભક્ત્યાર્ચયતે સદા દિને દિને ઽશ્વમેધસ્ય ફલં પ્રાપ્નોત્યસંશયમ્
જે કોઈ દરરોજ ભક્તિથી આ શિવપુરાણની પૂજા કરે છે, તેને નિશ્ચયે અશ્વમેધ યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે.
એતચ્છિવપુરાણં યસ્સાધારણપદેચ્છયા અન્યતઃ શૃણુયાત્સો ઽપિ મત્તો મુચ્યેત પાતકાત્
જે કોઈ સામાન્ય જગ્યાએ બીજાના મુખેથી આ શિવપુરાણ સાંભળે છે, તે પણ મારા દ્વારા પાપોથી મુક્ત થાય છે.
એતચ્છિવપુરાણં યો નમસ્કુર્યાદદૂરતઃ સર્વદેવાર્ચનફલં સ પ્રાપ્નોતિ ન સંશયઃ
જે કોઈ દૂરથી આ શિવપુરાણને નમસ્કાર કરે છે, તેને બધા દેવતાઓની પૂજા જેટલું ફળ મળે છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
એતચ્છિવપુરાણં વૈ લિખિત્વા પુસ્તકં સ્વયમ્ યો દદ્યાચ્છિવભક્તેભ્યસ્તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
જે કોઈ પોતે આ શિવપુરાણ લખીને પુસ્તક રૂપે શિવભક્તોને આપે છે, તેને જે પુણ્યફળ મળે છે, તે સાંભળો.
અધીતેષુ ચ શાસ્ત્રેષુ વેદેષુ વ્યાકૃતેષુ ચ યત્ફલં દુર્લભં લોકે તત્ફલં તસ્ય સંભવેત્
શાસ્ત્રો અને વેદોનું અધ્યયન અને તેમના અર્થ સમજવાથી જે દુર્લભ ફળ મળે છે, તે બધું તેને પ્રાપ્ત થાય છે.
એતચ્છિવપુરાણં હિ ચતુર્દશ્યામુપોષિતઃ શિવભક્તસભાયાં યો વ્યાકરોતિ સ ઉત્તમઃ
જે કોઈ ચતુર્દશીનું ઉપવાસ રાખીને, શિવભક્તોની સભામાં આ શિવપુરાણનું વર્ણન કરે છે, તે સર્વોત્તમ માનવામાં આવે છે.
પ્રત્યક્ષરં તુ ગાયત્રીપુરશ્ચર્યાફલં લભેત્ ઇહ ભુક્ત્વાખિલાન્કામાનંતે નિર્વાણતાં વ્રજેત્
આ શિવપુરાણના દરેક અક્ષર માટે ગાયત્રી પુરશ્ચરણ જેટલું ફળ મળે છે; અહીં બધાં ઇચ્છિત ફળ ભોગવીને અંતે મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય છે.
ઉપોષિતશ્ચતુર્દશ્યાં રાત્રૌ જાગરણાન્વિતઃ યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ તસ્ય પુણ્યં વદામ્યહમ્
જે કોઈ ચતુર્દશીના ઉપવાસ અને રાત્રે જાગરણ કરીને આ પુરાણનું પઠન કરે છે કે સાંભળે છે, તેનું પુણ્ય હું કહું છું.
કુરુક્ષેત્રાદિનિખિલપુણ્યતીર્થેષ્વનેકશઃ આત્મતુલ્યધનં સૂર્યગ્રહણે સર્વતોમુખે
કુરુક્ષેત્ર જેવા સર્વ પવિત્ર તીર્થો પર, અને સૂર્યગ્રહણના સમયે, સર્વ દિશામાં પોતાનાથી સમાન ધન દાન આપવું—
વિપ્રેભ્યો વ્યાસમુખ્યેભ્યો દત્ત્વાયત્ફલમશ્નુતે તત્ફલં સંભવેત્તસ્ય સત્યં સત્યં ન સંશયઃ
એવું ધન વ્યાસજી અને અન્ય બ્રાહ્મણોને આપવાથી જે ફળ મળે છે, એ ફળ તેને ચોક્કસ મળે છે; એ સાચું છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
એતચ્છિવપુરાણં હિ ગાયતે યોપ્યહર્નિશમ્ આજ્ઞાં તસ્ય પ્રતીક્ષેરન્દવા ઇન્દ્રપુરોગમાઃ
જે કોઈ દિવસ-રાત આ શિવપુરાણનું ગાન કરે છે, તેને ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓ તેની આજ્ઞાની રાહ જુએ છે.
એતચ્છિવપુરાણં યઃ પઠઞ્છૃણ્વન્હિ નિત્યશઃ યદ્યત્કરોતિ સત્કર્મ તત્કોટિગુણિતં ભવેત્
જે કોઈ રોજ આ શિવપુરાણનું પઠન કે શ્રવણ કરે છે, તે જે પણ સારા કર્મ કરે છે, તે કરોડગણું વધે છે.
સમાહિતઃ પઠેદ્યસ્તુ તત્ર શ્રીરુદ્રસંહિતામ્ સ બ્રહ્મઘ્નો ઽપિ પૂતાત્મા ત્રિભિરેવ દિનૈર્ભવેત્
જે કોઈ એકાગ્રતાથી તેમાં શ્રીરુદ્ર સંહિતાનું પઠન કરે છે, તે જો બ્રાહ્મણહત્યાર પણ હોય, તો ત્રણ જ દિવસમાં પવિત્ર થઈ જાય છે.
તાં રુદ્રસંહિતાં યસ્તુ ભૈરવપ્રતિમાંતિકે ત્રિઃ પઠેત્પ્રત્યહં મૌની સ કામાનખિલાંલ્લભેત્
જે મનુષ્ય ભૈરવની મૂર્તિ સામે રોજ ત્રણ વખત મૌન રહીને રુદ્રસંહિતા વાંચે છે, તેને સર્વે ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.
તાં રુદ્રસંહિતાં યસ્તુ સપઠેદ્વટબિલ્વયોઃ પ્રદક્ષિણાં પ્રકુર્વાણો બ્રહ્મહત્યા નિવર્તતે
જે મનુષ્ય વટ અથવા બિલ્વ વૃક્ષની પરિક્રમા કરતાં રુદ્રસંહિતા વાંચે છે, તે બ્રાહ્મણહત્યાના પાપથી મુક્ત થાય છે.
કૈલાસસંહિતા તત્ર તતો ઽપિ પરમસ્મૃતા બ્રહ્મસ્વરૂપિણી સાક્ષાત્પ્રણવાર્થપ્રકાશિકા
ત્યાં કૈલાસસંહિતા પણ છે, જે સર્વથી શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. તે બ્રહ્મનું સ્વરૂપ છે અને પ્રણવના અર્થને સ્પષ્ટ કરે છે.