શિવપુરાણમ્

શુભે ઽહનિ શુભે દેશે કાલે વા દોષવર્જિતે શુક્લદન્તનખઃ સ્નાતઃ કૃતપૂર્વાહ્ણિકક્રિયઃ

શુભ દિવસે, શુદ્ધ સ્થળે અને નિર્દોષ સમયે, દાંત અને નખ સાફ કરીને, સ્નાન કરીને અને સવારની ક્રિયા પૂર્ણ કરીને,

અલંકૃત્ય યથા લબ્ધૈર્ગંધમાલ્યવિભૂષણૈઃ સોષ્ણીષઃ સોત્તરાસંગઃ સર્વશુક્લસમાહિતઃ

શક્ય હોય તેટલી સુગંધિત ચંદન, ફૂલો અને આભૂષણોથી શોભાયમાન થઈ, પાગડી અને ઉપરનો વસ્ત્ર પહેરી, આખો સફેદ વસ્ત્રમાં,

દેવાલયે ગૃહે ઽન્યસ્મિન્દેશે વા સુમનોહરે સુખેનાભ્યસ્તપૂર્વેણ ત્વાસનેન કૃતાસનઃ

મંદિરમાં, ઘરે કે બીજે મનોહર સ્થળે, પહેલાં અભ્યાસ કરેલા આસન પર આરામથી બેઠા,

તનું કૃત્વાત્મનઃ શૈવીં શિવશાસ્ત્રોક્તવર્ત્મના સંપૂજ્ય દેવદેવેશં નકુલીશ્વરમીશ્વરમ્

શિવશાસ્ત્રમાં જણાવેલી રીત પ્રમાણે શરીરને શૈવ રીતથી સ્થિર કરીને, દેવોના દેવ નકુલીશ્વર ભગવાનની પૂજા કરવી.

નિવેદ્ય પાયસં તસ્મૈ સમપ્યારાધનં ક્રમાત્ પ્રણિપત્ય ચ તં દેવં પ્રાપ્તાનુજ્ઞશ્ચ તન્મુખાત્

તેમને પાયસ અર્પણ કરીને, ક્રમશઃ આરાધના કરી, એ દેવને વંદન કરીને અને તેમની પાસેથી અનુમતિ મેળવી,

કોટિવારં તદર્ધં વા તદર્ધં વા જપેચ્છિવમ્ લક્ષવિંશતિકં વાપિ દશલક્ષમથાપિ વા

શિવમંત્રને કરોડ વાર, અથવા એનું અડધું, અથવા એનું પણ અડધું, કે બીસ લાખ, દસ લાખ કે લાખ વાર જાપ કરવો.

તતશ્ચ પાયસાક્ષારલવણૈકમિતાશનઃ અહિંસકઃ ક્ષમી શાંતો દાંતશ્ચૈવ સદા ભવેત્

પછી માત્ર પાયસમાં મીઠું અને ખાર નાખીને જમવું, હિંસા ન કરવી, ક્ષમાશીલ, શાંત અને ઇન્દ્રિયજિત રહેવું.

અલાભે પાયસસ્યાશ્નન્ફલમૂલાદિકાનિ વા વિહિતાનિ શિવેનૈવ વિશિષ્ટાન્યુત્તરોત્તરમ્

જો પાયસ ન મળે તો, શિવે જે ભોજન નિર્ધારિત કર્યું છે તે મુજબ ફળ, મૂળ વગેરે ખાવાં, દરેક પછીનું પહેલાથી શ્રેષ્ઠ છે.

ચરું ભક્ષ્યમથો સક્તુકણાન્યાવકમેવ ચ શાકં પયો દધિ ઘૃતં મૂલં ફલમથોદકમ્

પછી ચરું, ભોજન, દળવાની વસ્તુઓ, જવાર, શાકભાજી, દૂધ, દહીં, ઘી, મૂળ, ફળ કે પાણી પણ લઈ શકે.

અભિમંત્ર્ય ચ મન્ત્રેણ ભક્ષ્યભોજ્યાદિકાનિ ચ સાધને ઽસ્મિન્વિશેષેણ નિત્યં ભુઞ્જીત વાગ્યતઃ

મંત્રથી બધા ખાદ્ય અને ભોજન પવિત્ર કરીને, આ સાધનામાં, વાણી પર નિયંત્રણ રાખીને હંમેશા ભોજન કરવું.

મન્ત્રાષ્ટશતપૂતેન જલેન શુચિના વ્રતી સ્નાયાન્નદીનદોત્થેન પ્રોક્ષયેદ્વાથ શક્તિતઃ

મંત્ર આઠસો વાર બોલીને શુદ્ધ પાણીથી, અથવા નદી-તળાવના પાણીથી, અથવા શક્તિ પ્રમાણે છાંટીને સ્નાન કરવું.

તર્પયેચ્ચ તથા નિત્યં જુહુયાચ્ચ શિવાનલે સપ્તભિઃ પઞ્ચભિર્દ્રવ્યૈસ્ત્રિભિર્વાથ ઘૃતેન વા

એ રીતે રોજ તર્પણ કરવું અને શિવાગ્નિમાં સાત, પાંચ કે ત્રણ પદાર્થો, અથવા ઘીથી હોમ કરવું.

ઇત્થં ભક્ત્યા શિવં શૈવો યઃ સાધયતિ સાધકઃ તસ્યેહામુત્ર દુષ્પ્રાપં ન કિંચિદપિ વિદ્યતે

આ રીતે જે શૈવ સાધક ભક્તિપૂર્વક શિવની ઉપાસના કરે છે, તેને આ લોક કે પરલોકમાં કશું અપ્રાપ્ય રહેતું નથી.

અથવા ઽહરહર્મંત્રં જપેદેકાગ્રમાનસઃ અનશ્નન્નેવ સાહસ્રં વિના મન્ત્રસ્ય સાધનમ્

અથવા, કોઈ મનુષ્ય એકાગ્ર ચિત્તથી 'હર' મંત્રનો જપ કરે, ખોરાક લીધા વિના, અને મંત્રના નિયમિત સાધન વિના પણ, એ મંત્રને હજાર વખત ઉચ્ચારે.

ન તસ્ય દુર્લભં કિંચિન્ન તસ્યાસ્ત્યશુભં ક્વચિત્ ઇહ વિદ્યાં શ્રિયં સૌખ્યં લબ્ધ્વા મુક્તિં ચ વિંદતિ

એવા મનુષ્ય માટે કશુંય અપ્રાપ્ય નથી, અને ક્યારેય કોઈ અશુભ પણ થતું નથી; અહીં જ તેને જ્ઞાન, ધન અને સુખ મળે છે અને અંતે મુક્તિ પણ પ્રાપ્ત થાય છે.

સાધને વિનિયોગે ચ નિત્યે નૈમિત્તિકે તથા જપેજ્જલૈર્ભસ્મના ચ સ્નાત્વા મન્ત્રેણ ચ ક્રમાત્

નિયમિત કે વિશેષ સાધનામાં, સ્નાન કરીને, પાણી અને ભસ્મથી, અને યોગ્ય ક્રમમાં મંત્રના જપ કરવો જોઈએ.

શુચિર્બદ્ધશિખસ્સૂત્રી સપવિત્રકરસ્તથા ધૃતત્રિપુંડ્રરુદ્રાક્ષો વિદ્યાં પઞ્ચાક્ષરીં જપેત્

પવિત્ર થઈ, વાળ ગાંઠી, યજ્ઞોપવીત ધારણ કરી, પવિત્ર મુદ્રા પહેરી, ત્રિપુંડ અને રુદ્રાક્ષ ધારણ કરીને, પાંચ અક્ષરવાળો મંત્ર જપવો જોઈએ.

અથૈવં સંસ્કૃતં શિષ્યં કૃતપાશુપતવ્રતમ્ આચાર્યત્વે ઽભિષિંચેત તદ્યોગત્વેન ચાન્યથા

પછી, શિષ્યને યોગ્ય રીતે તૈયાર કરીને અને પાશુપત વ્રત અપાવી, તેને આચાર્યપદ માટે અભિષેક કરવો, અથવા યોગ્ય યોગ પ્રમાણે અન્ય રીતે કરવું.

મણ્ડલં પૂર્વવત્કૃત્ત્વા સંપૂજ્ય પરમેશ્વરમ્ સ્થાપયત્પઞ્ચકલશાન્દિક્ષુ મધ્યે ચ પૂર્વવત્

પહેલાની જેમ મંડળ બનાવી, પરમેશ્વરની પૂજા કરીને, પાંચ કળશ દિશાઓમાં અને એક મધ્યમાં, પહેલાં જેવું જ સ્થાપવું.

નિવૃત્તિં પુરતો ન્યસ્ય પ્રતિષ્ઠાં પશ્ચિમે ઘટે વિદ્યાં દક્ષિણતઃ શાંતિમુત્તરે મધ્યતઃ પરામ્

નિવૃત્તિ આગળ, પ્રતિષ્ઠા પશ્ચિમ કળશમાં, વિદ્યા દક્ષિણમાં, શાંતિ ઉત્તર તરફ અને પરા મધ્યમાં સ્થાપવી.

કૃત્વા રક્ષાદિકં તત્ર બદ્ધ્વા મુદ્રાં ચ ધૈનવીમ્ અભિમંત્ર્ય ઘટાન્હુત્વા પૂર્ણાંતં ચ યથા પુરા

ત્યાં રક્ષા વગેરે વિધિ કરીને, ધૈનવી મુદ્રા બાંધી, કળશોમાં મંત્રોચ્ચાર કરીને, પહેલાં જેવું હવન પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી કરવું.

પ્રવેશ્ય મંડલે શિષ્યમનુષ્ણીષં ચ દેશિકઃ તર્પણાદ્યં તુ મંત્રાણાં કુર્યાત્પૂર્વાવસાનકમ્

આચાર્ય શિષ્યને મંડળમાં લાવે, શિષ્યનું માથું ખુલ્લું રાખે અને પહેલાં જેવી રીતે તર્પણાદિ મંત્રવિધિ આરંભે.

તતઃ સંપૂજ્ય દેવેશમનુજ્ઞાપ્ય ચ પૂર્વવત્ અભિષેકાય તં શિષ્યમાસનં ત્વધિરોહયેત્

પછી, દેવેશની પૂજા કરીને અને પહેલાં જેવી રીતે અનુમતિ લઈને, શિષ્યને અભિષેક માટે આસન પર બેસાડવો.

સકલીકૃત્ય તં પશ્ચાત્કલાપઞ્ચકરૂપિણમ્ ન્યસ્તમંત્રતનું બદ્ધ્વા શિવં શિષ્યં સમર્પયેત્

પછી, શિષ્યને પાંચ કલારૂપે પૂર્ણ બનાવી, મંત્રશરીર સ્થાપી, એ શિષ્યને શિવને અર્પણ કરવો.

તતો નિવૃત્તિકુંભાદિઘટાનુદ્ધૃત્ય વૈ ક્રમાત્ મધ્યમાન્તાચ્છિવેનૈવ શિષ્યં તમભિષેચયત્

પછી, નિવૃત્તિ વગેરેના કળશો ક્રમશઃ મધ્યમાંથી લઈ, શિવના હાથથી શિષ્યને અભિષેક કરવો.

શિવહસ્તં સમર્પ્યાથ શિશોઃ શિરસિ દેશિકઃ શિવભાવસમાપન્નઃ શિવાચાર્યં તમાદિશેત્

પછી, શિવનો હાથ શિષ્યના માથે રાખી, શિવભાવ પ્રાપ્ત કરીને, તેને શિવાચાર્યપદ માટે નિમણૂક કરવી.

અથાલંકૃત્ય તં દેવમારાધ્ય શિવમણ્ડલે શતમષ્ટોત્તરં હુત્વા દદ્યાત્પૂર્ણાહુતિં તતઃ

પછી, દેવને અલંકૃત કરી, શિવમંડળમાં પૂજા કરીને, એકસો આઠ આહુતિ આપી, અંતે પૂર્ણાહુતિ કરવી.

પુનઃ સમ્પૂજ્ય દેવેશં પ્રણમ્ય ભુવિ દંડવત્ શિરસ્યંજલિમાધાય શિવં વિજ્ઞાપયેદ્ગુરુઃ

પછી ફરી દેવેશની પૂજા કરી, જમીન પર દંડવત પ્રણામ કરીને, હાથ માથે મૂકી, ગુરુએ શિવને જાણ કરવી.

ભગવંસ્ત્વત્પ્રસાદેન દેશિકો.યં મયા કૃતઃ અનુગૃહ્ય ત્વયા દેવ દિવ્યાજ્ઞાસ્મૈ પ્રદીયતામ્

હે ભગવાન, તમારી કૃપાથી મેં આ આચાર્ય બનાવ્યો છે; હવે દયા કરીને, દેવ, એને દિવ્ય આજ્ઞા આપો.