શિવપુરાણમ્

માનસોચ્ચારયોગેન જુહુયાદાહુતિત્રયમ્ તત્ર શંભું સમારાધ્ય મંડલસ્થં સહાંબયા હુત્વાહુતિત્રયં પશ્ચાત્પ્રાર્થયેત્પ્રાંજલિર્ગુરુઃ

માનસિક પદ્ધતિથી ત્રણ આહુતિ અર્પણ કરવી, ત્યાં મંડળમાં અંબા સાથે શંભુની પૂજા કરીને, ત્રણ આહુતિ આપી, પછી ગુરુએ હાથ જોડીને પ્રાર્થના કરવી.

ભગવંસ્ત્વત્પ્રસાદેન શુદ્ધિરસ્ય ષડધ્વનઃ કૃતા તસ્માત્પરં ધામ ગમયૈનં તવાવ્યયમ્

હે ભગવાન, આપની કૃપાથી એના છ ધામો શુદ્ધ થયા છે; હવે તેને આપના સર્વોચ્ચ અને અવિનાશી ધામે પહોંચાડો.

ઇતિ વિજ્ઞાપ્ય દેવાય નાડીસંધાનપૂર્વકમ્ પૂર્ણાંતં પૂર્વવત્કૃત્વા તતો ભૂતાનિ શોધયેત્

આ રીતે દેવને જાણ કરી, ચેનલોનું બંધન પહેલાં જેવું કરીને, પછી ભૂતોની શુદ્ધિ કરવી.

સ્થિરાસ્થિરે તતઃ શુદ્ધ્યૈ શીતોષ્ણે ચ તતઃ પદે ધ્યાયેદ્વ્યાપ્ત્યૈકતાકારે ભૂતશોધનકર્મણિ

સ્થિર-અસ્થિર અને ઠંડા-ગરમના શુદ્ધિ માટે, તેમના એકરૂપ અને સર્વવ્યાપક સ્વરૂપનું ધ્યાન ભૂતશોધન વિધિમાં કરવું.

ભૂતાનાં ગ્રંથિવિચ્છેદં કૃત્વા ત્યક્ત્વા સહાધિપૈઃ ભૂતાનિ સ્થિતયોગેન યો જપેત્પરમે શિવે

ભૂતોના બંધન તોડી, તેમને અને તેમના અધિપતિઓને છોડી, જે પરમ શિવ સાથે એકરૂપ થઈ જપ કરે છે, તે ભૂતોને શુદ્ધ કરે છે.

વિશોધ્યાસ્ય તનું દગ્ધ્વા પ્લાવયિત્વા સુધાકણૈઃ સ્થાપ્યાત્માનં તતઃ કુર્યાદ્વિશુદ્ધાધ્વમયં વપુઃ

પહેલા શરીરને શુદ્ધ કરીને, દગ્ધ કરી, અમૃતના કણોથી પલાળી, પછી પોતાને સ્થિર કરીને શુદ્ધ માર્ગોથી બનેલું નવું શરીર રચવું.

તત્રાદૌ શાન્ત્યતીતાં તુ વ્યાપિકાં સ્વાધ્વનઃ કલામ્ શુદ્ધામેવ શિશોર્મૂર્ધ્નિ ન્યસેચ્છાન્તિમુખે તથા

ત્યાં શરૂઆતમાં, પોતાના માર્ગની સર્વવ્યાપક અને શાંતિથી પર શુદ્ધ શક્તિ, બાળકના માથા પર શાંતિસ્થાન પર સ્થાપિત કરવી.

વિદ્યાં ગલાદિનાભ્યંતં પ્રતિષ્ઠાં તદધઃ ક્રમાત્ જાન્વંતં તદધો ન્યસ્યેન્નિવૃત્તિં ચાનુચિંતયેત્

જ્ઞાનને ગળાથી નીચે ક્રમશઃ અંદર સ્થિર કરવું, પછી એથી નીચે, ઘૂંટણ સુધી અને પછી એથી પણ નીચે રાખવું. પછી એ પ્રમાણે જ્ઞાનને પાછું ખેંચવાનું ધ્યાન કરવું.

સ્વબીજૈસ્સૂત્રમંત્રં ચ ન્યસ્યાં ગૈસ્તં શિવાત્મકમ્ બુદ્ધ્વા તં હૃદયાંભોજે દેવમાવાહ્ય પૂજયેત્

પોતાના બીજાક્ષર અને સૂત્રમંત્રથી, યોગ્ય હસ્તમુદ્રા સાથે, શિવરૂપને હૃદયના કમળમાં જાણીને, દેવતાને બોલાવી અને પૂજા કરવી.

આશાસ્ય નિત્યસાંનિધ્યં શિવસ્વાત્મ્યં શિશૌ ગુરુઃ શિવતેજોમયસ્યાસ્ય શિશોરાપાદયેદ્ગુણાન્

શિષ્યમાં શિવનું સતત નિવાસ અને શિવરૂપતા સ્થાપિત કરીને, ગુરુએ આ શિવતેજથી બનેલા બાળકમાં દૈવી ગુણો ઉતારવા.

અણિમાદીન્પ્રસીદેતિ પ્રદદ્યાદાહુતિત્રયમ્ તથૈવ તુ ગુણાનેવ પુનરસ્યોપપાદયેત્

અણિમાદિ સિદ્ધિઓ પ્રસન્ન થાય એવી પ્રાર્થના કરીને ત્રણ આહુતિ આપવી અને એ જ રીતે ફરીથી ગુણો શિષ્યમાં સ્થાપિત કરવા.

સર્વજ્ઞાતાં તથા તૃપ્તિં બોધં ચાદ્યન્તવર્જિતમ્ અલુપ્તશક્તિં સ્વાતન્ત્ર્યમનંતાં શક્તિમેવ ચ

સર્વજ્ઞતા, તૃપ્તિ, આરંભ અને અંત રહિત જ્ઞાન, અખંડિત શક્તિ, સ્વતંત્રતા, અનંતતા અને સાચી શક્તિ શિષ્યને આપવી.

તતો દેવમનુજ્ઞાપ્ય સદ્યાદિકલશૈસ્તુ તમ્ અભિષિંચેત દેવેશં ધ્યાયન્હૃદિ યથાક્રમમ્

પછી દેવની અનુમતિ લઈને, મુખ્ય અને અન્ય કલશોથી શિષ્યને અભિષેક કરવો, અને હૃદયમાં ક્રમશઃ દેવોના દેવ શિવનું ધ્યાન કરવું.

અથોપવેશ્ય તં શિષ્યં શિવમભ્યર્ચ્ય પૂર્વવત્ લબ્ધાનુજ્ઞઃ શિવાચ્છૈવીં વિદ્યામસ્મૈ સમાદિશેત્

પછી શિષ્યને બેસાડીને, અગાઉની જેમ શિવની પૂજા કરીને અને શિવ પાસેથી અનુમતિ લઈને, શૈવ જ્ઞાન શિષ્યને શીખવવું.

ઓંકારપૂર્વિકાં તત્ર સંપુટાન્તુ નમો ઽંતગામ્ શિવશક્તિયુતાઞ્ચૈવ શક્તિવિદ્યાં ચ તાદૃશીમ્

ત્યાં, ઓમથી શરૂ થતો, અંતે 'નમ:'થી બંધાયેલો, શિવ-શક્તિથી યુક્ત એવો મંત્ર અને તેવી જ શક્તિવિધ્યા શિષ્યને આપવી.

ઋષિં છન્દશ્ચ દેવં ચ શિવતાં શિવયોસ્તથા પૂજાં સાવરણાં શમ્ભોરાસનાનિ ચ સન્દિશેત્

મંત્રના ઋષિ, છંદ, દેવતા, શિવ-શક્તિની અવસ્થા, શંભુની પૂજા અને આસનો શિષ્યને સમજાવવું.

પુનઃ સંપૂજ્ય દેવેશં યન્મયા સમનુષ્ઠિતમ્ સુકૃતં કુરુ તત્સર્વમિતિ વિજ્ઞાપયેચ્છિવમ્

પછી ફરીથી દેવોના દેવની પૂજા કરીને, 'મારા દ્વારા જે શુભ કર્મો થયા છે, એ બધું તમે સ્વીકારો' એમ શિવને જણાવવું.

સહશિષ્યો ગુરુર્દેવં દણ્ડવત્ક્ષિતિમંડલે પ્રણમ્યોદ્વાસયેત્તસ્માન્મંડલાત્પાવકાદપિ

ગુરુ અને શિષ્ય બંને જમીન પર દંડવત્ નમસ્કાર કરીને, પછી દેવતાને મંડળ અને અગ્નિમાંથી વિદાય આપવી.

તતઃ સદસિકાઃ સર્વે પૂજ્યાઃ પૂજાર્હકાઃ ક્રમાત્

પછી સભામાં જે બધા પૂજનીય અને પૂજા લાયક છે, તેમને ક્રમશઃ સન્માન આપવું.

સેવ્યા વિત્તાનુસારેણ સદસ્યાશ્ચ સહર્ત્વિજઃ વિત્તશાઠ્યં ન કુર્વીત યદીચ્છેચ્છિવમાત્મનઃ

સભ્ય અને યજ્ઞકર્મ કરનાર બ્રાહ્મણોને પોતાની શક્તિ પ્રમાણે સેવા આપવી; અને જો પોતે શિવને ઈચ્છે તો ધન અંગે કંજૂસી ન કરવી.

અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ સાધકં નામ નામતઃ સંસ્કારમન્ત્રમાહાત્મ્યં કથને સૂચિતં મયા

હવે હું 'સાધક' નામના સંસ્કારનું વર્ણન કરું છું; મંત્ર અને સંસ્કારનું મહાત્મ્ય પહેલેથી જ સમજાવ્યું છે.

સંપૂજ્ય મંડલે દેવં સ્થાપ્ય કુમ્ભે ચ પૂર્વવત્ હુત્વા શિષ્યમનુષ્ણીષં પ્રાપયેદ્ભુવિ મંડલે

મંડળમાં દેવની પૂજા કરીને, અગાઉની જેમ કલશમાં સ્થાપિત કરીને, હવન કર્યા પછી, શિષ્યને ઉઘાડા માથાથી જમીન પરના મંડળમાં લાવવો.

પૂર્વાંતં પૂર્વવત્કૃત્વા હુત્વાહુતિશતં તથા સંતર્પ્ય મૂલમન્ત્રેણ કલશૈર્દેશિકોત્તમઃ

પૂર્વ ભાગ અગાઉની જેમ કરીને, એ જ રીતે સો આહુતિ આપવી. પછી શ્રેષ્ઠ ગુરુ મૂળમંત્રથી કલશો વડે તૃપ્તિ કરાવે.

સન્દીપ્ય ચ યથાપૂર્વં કૃત્વા પૂર્વોદિતં ક્રમાત્ અભિષિચ્ય યથાપૂર્વં પ્રદદ્યાન્મન્ત્રમુત્તમમ્

પહેલાં જે રીતે અગ્નિ પ્રગટાવી, પહેલાની ક્રમશઃ વિધિ કરીને, પહેલાં જે રીતે અભિષેક કર્યો હતો એ રીતે કરીને, શ્રેષ્ઠ મંત્ર આપવો.

તત્ર વિદ્યોપદેશાંતં કૃત્વા વિસ્તરશઃ ક્રમાત્ પુષ્પામ્બુના શિશોઃ પાણૌ વિદ્યાં શૈવીં સમર્પયેત્

ત્યાં, જ્ઞાનની વિધિવત્ અને વિસ્તૃત રીતે શિક્ષા પૂરી કરીને, પુષ્પ અને પાણીથી શિષ્યના હાથમાં શૈવ જ્ઞાન અર્પણ કરવું.

તવૈહિકામુષ્મિકયોઃ સર્વસિદ્ધિફલપ્રદઃ ભવત્યેવ મહામન્ત્રઃ પ્રસાદાત્પરમેષ્ઠિનઃ

પરમેશ્વર કૃપાથી આ મહામંત્ર ઇહલોક અને પરલોકના બધા સિદ્ધિઓ અને ફળો આપે છે.

ઇત્યુત્વા દેવમભ્યર્ચ્ય લબ્ધાનુજ્ઞઃ શિવાદ્ગુરુઃ સાધનં શિવયોગં ચ સાધકાય સમાદિશેત્

આ રીતે કહ્યા પછી અને દેવની પૂજા કરીને, ગુરુને શિવ પાસેથી અનુમતિ મળ્યા પછી, સાધકને શિવયોગ અને સાધનાની રીત શીખવવી જોઈએ.

તચ્છ્રુત્વા ગુરુસંદેશં ક્રમશો મંત્રસાધકઃ પુરતો વિનિયોગસ્ય મન્ત્રસાધનમાચરેત્

ગુરુનો આદેશ સાંભળી, મંત્રસાધક ગુરુની સામે ક્રમશઃ વિનિયોગરૂપે મંત્રસાધના કરવી જોઈએ.

સાધનં મૂલમન્ત્રસ્ય પુરશ્ચરણમુચ્યતે પુરતશ્ચરણીયત્વાદ્વિનિયોગાખ્યકર્મણઃ

મૂળમંત્રની પ્રારંભિક સાધનાને પુરશ્ચરણ કહે છે, કારણ કે વિનિયોગ નામની ક્રિયા પહેલાંથી કરવી જરૂરી છે.