શિવપુરાણમ્

નિષ્પન્નસ્યૈવમુત્પત્તિમનુવૃત્તિં ચ કર્મણા આર્જવં ભોગનિષ્પત્તિઃ કુર્યાત્પ્રીતિં પરાં તથા

સિદ્ધ થયેલા માટે જન્મ, જીવનની સતત પ્રવાહિતા, સીધાઈ, ભોગની સિદ્ધિ અને પરમ સંતોષ માટે વિધિ કરવી.

નિષ્કૃત્યર્થં ચ જાત્યાયુર્ભોગસંસ્કારસિદ્ધયે હુત્વાહુતિત્રયં દેવં પ્રાર્થયેદ્દેશિકોત્તમઃ

પાપનાશ અને જન્મ, આયુષ્ય, ભોગ અને વિધિની સિદ્ધિ માટે શ્રેષ્ઠ ગુરુએ ત્રણ આહુતિ અર્પણ કરીને ભગવાનને પ્રાર્થના કરવી જોઈએ.

કૃત્વૈવમેવ શિષ્યસ્ય છિંદ્યાત્પાશત્રયં તતઃ

આ રીતે કર્યા પછી, ગુરુએ શિષ્યના ત્રણ બંધનો તોડી નાખવા જોઈએ.

નિકૃત્યા પરિ બદ્ધસ્ય પાશસ્યાત્યંતભેદતઃ કૃત્વા શિષ્યસ્ય ચૈતન્યં સ્વચ્છં મન્યેત કેવલમ્

બધા બંધનોને સંપૂર્ણ રીતે દૂર કરીને, ગુરુએ શિષ્યના ચેતન્યને શુદ્ધ અને માત્ર પોતાનું જ છે એમ માનવું જોઈએ.

હુત્વા પૂર્ણાહુતિં વહ્નૌ બ્રહ્માણં પૂજયેત્તતઃ હુત્વાહુતિત્રયં તસ્મૈ શિવાજ્ઞામનુસંદિશેત્

પೂರ್ಣ આહુતિ અગ્નિમાં અર્પણ કર્યા પછી, બ્રહ્માને પૂજા કરવી જોઈએ; અને પછી ત્રણ આહુતિ આપીને, શિવની આજ્ઞા શિષ્યને આપવી જોઈએ.

પિતામહ ત્વયા નાસ્ય યાતુઃ શૈવં પરં પદમ્ પ્રતિબન્ધો વિધાતવ્યઃ શૈવાજ્ઞૈષા ગરીયસી

હે પિતામહ, તમારા દ્વારા યાત્રિકે શૈવ પરમ પદ પ્રાપ્ત ન થાય, એ માટે અવરોધ ઊભો કરવો જોઈએ; કેમ કે શિવની આ આજ્ઞા ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

ઇત્યાદિશ્ય તમભ્યર્ચ્ય વિસૃજ ચ વિધાનતઃ સમભ્યર્ચ્ય મહાદેવં જુહુયાદાહુતિત્રયમ્

આ રીતે આજ્ઞા આપી અને પૂજા કરીને, વિધિ પ્રમાણે તેને મુક્ત કરો; પછી મહાદેવની પૂજા કરીને ત્રણ આહુતિ આપવી.

નિવૃત્ત્યા શુદ્ધમુદ્ધૃત્ય શિષ્યાત્માનં યથા પુરા નિવેશ્યાત્મનિ સૂત્રે ચ વાગીશં પૂજયેત્તતઃ

નિર્વૃત્તિથી શિષ્યના શુદ્ધ આત્માને, જેમ પહેલાં કર્યું હતું તેમ, પોતાના અને સૂત્રમાં સ્થાપિત કરીને, પછી વાગીશની પૂજા કરવી.

હુત્વાહુતિત્રયં તસ્મૈ પ્રણમ્ય ચ વિસૃજ્ય તામ્ કુર્યાન્નિવૃત્તઃ સંધાનં પ્રતિષ્ઠાં કલયા સહ

તેને ત્રણ આહુતિ આપીને, વંદન કરીને અને વિધિપૂર્વક મુક્ત કરીને, નિર્વૃત્ત થઈ સંધાન અને સ્થાપન કળા સાથે કરવું.

સંધાને યુગપત્પૂજાં કૃત્વા હુત્વાહુતિત્રયમ્ શિષ્યાત્મનઃ પ્રતિષ્ઠાયાં પ્રવેશં ત્વથ ભાવયેત્

સંધાનમાં એકસાથે પૂજા કરીને અને ત્રણ આહુતિ આપીને, પછી શિષ્યના આત્માની સ્થાપનામાં પ્રવેશની કલ્પના કરવી.

તતઃ પ્રતિષ્ઠામાવાહ્ય કૃત્વાશેષં પુરોદિતમ્ તદ્વ્યાપ્તિં વ્યાપિકાં તસ્ય વાગીશાનીં ચ ભાવયેત્

પછી સ્થાપનાનું આવાહન કરીને, બધાં વિધિ પૂર્ણ કરીને, તેની વ્યાપ્તિ અને વ્યાપક વાગીશાનીને પણ ધ્યાનમાં લેવું.

પૂર્ણેદુમંડલપ્રખ્યાં કૃત્વા શેષં ચ પૂર્વવત્ વિષ્ણવે સંવિશેદાજ્ઞાં શિવસ્ય પરમાત્મનઃ

તેને પૂર્ણ ચંદ્રમંડળ જેવું બનાવી, અને પહેલાં જેવું બાકી બધું કરીને, વિષ્ણુ માટે પરમાત્મા શિવની આજ્ઞામાં પ્રવેશ કરવો.

વિષ્ણોર્વિસર્જનાદ્યં ચ કૃત્વા શેષં ચ વિદ્યયા પ્રતિષ્ઠામનુસંધાય તસ્યાં ચાપિ યથા પુરા

વિષ્ણુનું વિસર્જન કરીને, અને જ્ઞાનથી, પહેલાં જેવું બધું કરીને, સ્થાપનામાં અને તેમાં પણ પહેલાં જેવું ધ્યાન કરવું.

કૃત્વાનુચિન્ત્ય તદ્વ્યાપ્તિં વાગીશાં ચ યથાક્રમમ્ દીપ્તાગ્નૌ પૂર્ણહોમાન્તં કૃત્વા શેષં ચ પૂર્વવત્

આ રીતે કરીને, તેની વ્યાપ્તિ અને વાગીશાનું યોગ્ય ક્રમથી ધ્યાન કરીને, પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં પૂર્ણ હોમ પછી, બાકી બધું પહેલાં જેવું કરવું.

નીલરુદ્રમુપસ્થાપ્ય તસ્મૈ પૂજાદિકં તથા કૃત્વા કર્મ શિવાજ્ઞાં ચ દદ્યાત્પૂર્વોક્તવર્ત્મના

નીલરુદ્રને સ્થાપિત કરીને, તેની પૂજા વગેરે વિધિ કરીને, વિધિ પૂર્ણ કરીને, પહેલાં જણાવેલા માર્ગે શિવની આજ્ઞા આપવી.

તપસ્તમપિ ચોદ્વાસ્ય કૃત્વા તસ્યાથ શાંતયે વિદ્યાકલાં સમાધાય તદ્વ્યાપ્તિં ચાવલોકયેત્

તે તપને પણ વિસર્જન કરીને, તેની શાંતિ માટે વિધિ કરીને, જ્ઞાનકળા સ્થાપિત કરી અને તેની વ્યાપ્તિ નિહાળવી.

સ્વાત્મનો વ્યાપિકાં તદ્વદ્વાગીશીં ચ યથા પુરા બાલાર્કસદૃશાકારાં ભાસયંતીં દિશો દશ

પછી પોતાના આત્માની વ્યાપકતા અને વાગીશીને પણ પહેલાં જેવું ધ્યાન કરવું, જે દસ દિશામાં બાળસૂર્ય જેવું તેજ પાથરે છે.

તતઃ શેષં યથાપૂર્વં કૃત્વા દેવં મહેશ્વરમ્ આવાહ્યારાધ્ય હુત્વાસ્મૈ શિવાજ્ઞાં મનસા દિશેત્

પછી પહેલાં જેવું બાકી બધું કરીને, મહેશ્વરને આવાહન કરીને પૂજા કરવી, અને તેને આહુતિ આપી, મનથી શિવની આજ્ઞા આપવી.

મહેશ્વરં તથોત્સૃજ્ય કૃત્વાન્યાં ચ કલામિમામ્ શાંત્યતીતાં કલાં નીત્વા તદ્વ્યાપ્તિમવલોકયેત્

આ રીતે મહેશ્વરને વિસર્જન કરીને, આ બીજી કળા સ્થાપિત કરવી, અને શાંતિથી પણ પર કળામાં લઈ જઈ, તેની વ્યાપ્તિ નિહાળવી.

સ્વાત્મનો વ્યાપિકાં તદ્વદ્વાગીશાં ચ વિચિંતયેત્ નભોમંડલસંકાશાં પૂર્ણાંતં ચાપિ પૂર્વવત્

પછી, પોતાનું સ્વરૂપ અને વાગીશાનું સ્વરૂપ, આકાશ જેવું વ્યાપક અને પૂર્ણ છે એમ વિચારવું જોઈએ.

કૃત્વા શેષવિધાનેન સમભ્યર્ચ્ય સદાશિવમ્ તસ્મૈ સમાદિશેદાજ્ઞાં શંભોરમિતકર્મણઃ

બાકી રહેલા વિધિઓ પૂર્ણ કરીને, સદાશિવની પૂજા કરવી અને પછી શંભુની અનંત today આજ્ઞા શિષ્યને આપવી.

તત્રાપિ ચ યથાપૂર્વં શિવં શિરસિ પૂર્વવત્ સમભ્યર્ચ્ય ચ વાગીશં પ્રણમ્ય ચ વિસર્જયેત્

ત્યાં પણ, પહેલાં જેવું, શિવની શિર પર પૂજા કરીને અને વાગીશાને વંદન કરીને, બંનેને વિદાય આપવી.

તતશ્શિવેન સમ્પ્રોક્ષ્ય શિષ્યં શિરસિ પૂર્વવત્ વિલયં શાંત્યતીતાયાઃ શક્તિતત્ત્વે ઽથ ચિંતયેત્

પછી, પહેલાં જેવું, શિવથી શિષ્યના માથા પર છાંટણી કરીને, શાંતિથી પણ પરની શક્તિમાં લીન થવાનો વિચાર કરવો.

ષડધ્વનઃ પરે પારે સર્વાધ્વવ્યાપિની પરામ્ કોટિસૂર્યપ્રતીકાશં શૈવીં શક્તિઞ્ચ ચિન્તયેત્

છ ધામોમાં સર્વત્ર વ્યાપક, સર્વોચ્ચ અને અનંત, કરોડો સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતી, શૈવી શક્તિનું ધ્યાન કરવું.

તદગ્રે શિષ્યમાનીય શુદ્ધસ્ફટિકનિર્મલમ્ પ્રક્ષાલ્ય કર્તરીં પશ્ચાચ્છિવશાસ્ત્રોક્તમાર્ગતઃ

પછી, શુદ્ધ અને સ્વચ્છ સ્ફટિક જેવો શિષ્ય આગળ લાવી, શિવશાસ્ત્ર મુજબ કાતર ધોઈ લેવી.

કુર્યાત્તસ્ય શિખાચ્છેદં સહ સૂત્રેણ દેશિકઃ તતસ્તાં ગોમયે ન્યસ્ય શિવાગ્નૌ જુહુયાચ્છિખામ્

ગુરુએ શિષ્યની જટા અને યજ્ઞોપવીત એકસાથે કાપવી, પછી તેને ગોમય પર મૂકી, શિવાગ્નિમાં અર્પણ કરવી.

વૌષડંતેન મૂલેન પુનઃ પ્રક્ષાલ્ય કર્તરીમ્ હસ્તે શિષ્યસ્ય ચૈતન્યં તદ્દેહે વિનિવર્તયેત્

'વૌષટ' અંતવાળા મૂળ મંત્રથી ફરી કાતર ધોઈ, હાથ વડે શિષ્યનું ચેતન ફરી શરીરમાં સ્થાપિત કરવું.

તતઃ સ્નાતં સમાચાંતં કૃતસ્વસ્ત્યયનં શિશુમ્ પ્રવેશ્ય મંડલાભ્યાસં પ્રણિપત્ય ચ દંડવત્

પછી, સ્નાન કરીને, યોગ્ય વિધિ કરીને અને શુભતા પ્રાપ્ત કરીને, બાળક મંડળમાં પ્રવેશ કરે, અને દંડવત્ પ્રણામ કરે.

પૂજાં કૃત્વા યથાન્યાયં ક્રિયાવૈકલ્યશુદ્ધયે વાચકેનૈવ મંત્રેણ જુહુયાદાહુતિત્રયમ્

યોગ્ય રીતે પૂજા કરીને, વિધિના દોષ દૂર કરવા માટે, મુખ્ય મંત્રથી ત્રણ આહુતિ અર્પણ કરવી.