શિવપુરાણમ્

તં ચોપનીય નિર્માલ્યમણ્ડલે ઽસ્મિન્યથા પુરા પૂજયેદ્દેવમીશાનં જુહુયાચ્ચ શિવાનલે

પછી, જેમ પહેલાં કરેલું હતું એ પ્રમાણે, વપરાયેલ ફૂલો મંડળમાં લાવી, ભગવાન ઈશાનની પૂજા કરવી અને શિવના અગ્નિમાં હવન કરવું.

શિષ્યેણ યદિ દુઃસ્વપ્નો દૃષ્ટસ્તદ્દોષશાંતયે શતમર્ધં તદર્ધં વા જુહુયાન્મૂલવિદ્યયા

જો શિષ્યે ખરાબ સ્વપ્ન જોયું હોય, તો એના દોષ દૂર કરવા માટે મૂળમંત્ર વડે એક સો, પચાસ કે એના અડધા હવન કરવું.

તતઃ સૂત્રં શિખાબદ્ધં લંબયિત્વા યથા પુરા આધારપૂજાપ્રભૃતિ યન્નિવૃત્તિકલાશ્રયમ્

પછી, જેમ પહેલાં કર્યું હતું તેમ, જટામાં બંધાયેલું સૂત્ર લટકતું રાખવું અને આધારપૂજા વગેરેથી શરૂ કરીને વિધિ પ્રમાણે આગળ વધવું.

વાગીશ્વરીપૂજનાંતં કુર્યાદ્ધોમપુરસ્સરમ્ અથ પ્રણમ્ય વાગીશં નિવૃત્તેર્વ્યાપિકાં સતીમ્

વાગીશ્વરીની પૂજા અંત સુધી હવન સાથે કરવી. પછી, સર્વવ્યાપી નિવૃત્તિરૂપ વાગીશને વંદન કરીને આગળની વિધિ કરવી.

મણ્ડલે દેવમભ્યર્ચ્ય હુત્વા ચૈવાહુતિત્રયમ્ પ્રાપયેચ્ચ શિશોઃ પ્રાપ્તિં યુગપત્સર્વયોનિષુ

મંડળમાં દેવતાની પૂજા કરીને અને ત્રણ હવન કરીને, બાળકને સર્વ યોનિમાં એક સાથે પ્રાપ્ત થવાની કૃપા આપવી.

સૂત્રદેહે ઽથ શિષ્યસ્ય તાડનપ્રોક્ષણાદિકમ્ કૃત્વાત્માનં સમાદાય દ્વાદશાંતે નિવેદ્ય ચ

પછી, શિષ્યના સૂત્રરૂપ શરીર પર તાડન, છાંટકાવ વગેરે વિધિ કરીને, પોતાને સંકલ્પ કરીને, દ્વાદશાંતે ગુરુને જાણ કરવી.

તતો ઽપ્યાદાય મૂલેન મુદ્રયા શાસ્ત્રદૃષ્ટયા યોજયેન્મનસાચાર્યો યુગપત્સર્વયોનિષુ

પછી, શાસ્ત્રોક્ત મુદ્રા વડે મૂળને લઈને, ગુરુએ મનથી શિષ્યને સર્વ યોનિમાં એક સાથે જોડવો.

દેવાનાં જાતયશ્ચાષ્ટૌ તિરશ્ચાં પઞ્ચ જાતયઃ જાત્યૈકયા ચ માનુષ્યા યોનયશ્ચ ચતુર્દશ

દેવતાઓની આઠ જાતિઓ, પશુઓની પાંચ જાતિઓ અને એક માનવ જન્મ સાથે, ચૌદ માનવ યોનિઓ છે.

તાસુ સર્વાસુ યુગપત્પ્રવેશાય શિશોર્ધિયા વાગીશાન્યાં યથાન્યાયં શિષ્યાત્માનં નિવેશયેત્

આ બધીમાં, એકસાથે પ્રવેશ માટે, યોગ્ય રીત પ્રમાણે, ગુરુએ શિષ્યના આત્માને વાગીશ્વરીરૂપે સ્થાપિત કરવું.

ગર્ભનિષ્પત્તયે દેવં સંપૂજ્ય પ્રણિપત્ય ચ હુત્વા ચૈવ યથાન્યાયં નિષ્પન્નં તદનુસ્મરેત્

ગર્ભની સિદ્ધિ માટે, દેવતાની પૂજા, વંદન અને વિધિ પ્રમાણે હવન કરીને, સિદ્ધ થયેલું પરિણામ મનમાં ધ્યેય કરવું.

નિષ્પન્નસ્યૈવમુત્પત્તિમનુવૃત્તિં ચ કર્મણા આર્જવં ભોગનિષ્પત્તિઃ કુર્યાત્પ્રીતિં પરાં તથા

સિદ્ધ થયેલા માટે જન્મ, જીવનની સતત પ્રવાહિતા, સીધાઈ, ભોગની સિદ્ધિ અને પરમ સંતોષ માટે વિધિ કરવી.

નિષ્કૃત્યર્થં ચ જાત્યાયુર્ભોગસંસ્કારસિદ્ધયે હુત્વાહુતિત્રયં દેવં પ્રાર્થયેદ્દેશિકોત્તમઃ

પાપનાશ અને જન્મ, આયુષ્ય, ભોગ અને વિધિની સિદ્ધિ માટે શ્રેષ્ઠ ગુરુએ ત્રણ આહુતિ અર્પણ કરીને ભગવાનને પ્રાર્થના કરવી જોઈએ.

કૃત્વૈવમેવ શિષ્યસ્ય છિંદ્યાત્પાશત્રયં તતઃ

આ રીતે કર્યા પછી, ગુરુએ શિષ્યના ત્રણ બંધનો તોડી નાખવા જોઈએ.

નિકૃત્યા પરિ બદ્ધસ્ય પાશસ્યાત્યંતભેદતઃ કૃત્વા શિષ્યસ્ય ચૈતન્યં સ્વચ્છં મન્યેત કેવલમ્

બધા બંધનોને સંપૂર્ણ રીતે દૂર કરીને, ગુરુએ શિષ્યના ચેતન્યને શુદ્ધ અને માત્ર પોતાનું જ છે એમ માનવું જોઈએ.

હુત્વા પૂર્ણાહુતિં વહ્નૌ બ્રહ્માણં પૂજયેત્તતઃ હુત્વાહુતિત્રયં તસ્મૈ શિવાજ્ઞામનુસંદિશેત્

પೂರ್ಣ આહુતિ અગ્નિમાં અર્પણ કર્યા પછી, બ્રહ્માને પૂજા કરવી જોઈએ; અને પછી ત્રણ આહુતિ આપીને, શિવની આજ્ઞા શિષ્યને આપવી જોઈએ.

પિતામહ ત્વયા નાસ્ય યાતુઃ શૈવં પરં પદમ્ પ્રતિબન્ધો વિધાતવ્યઃ શૈવાજ્ઞૈષા ગરીયસી

હે પિતામહ, તમારા દ્વારા યાત્રિકે શૈવ પરમ પદ પ્રાપ્ત ન થાય, એ માટે અવરોધ ઊભો કરવો જોઈએ; કેમ કે શિવની આ આજ્ઞા ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

ઇત્યાદિશ્ય તમભ્યર્ચ્ય વિસૃજ ચ વિધાનતઃ સમભ્યર્ચ્ય મહાદેવં જુહુયાદાહુતિત્રયમ્

આ રીતે આજ્ઞા આપી અને પૂજા કરીને, વિધિ પ્રમાણે તેને મુક્ત કરો; પછી મહાદેવની પૂજા કરીને ત્રણ આહુતિ આપવી.

નિવૃત્ત્યા શુદ્ધમુદ્ધૃત્ય શિષ્યાત્માનં યથા પુરા નિવેશ્યાત્મનિ સૂત્રે ચ વાગીશં પૂજયેત્તતઃ

નિર્વૃત્તિથી શિષ્યના શુદ્ધ આત્માને, જેમ પહેલાં કર્યું હતું તેમ, પોતાના અને સૂત્રમાં સ્થાપિત કરીને, પછી વાગીશની પૂજા કરવી.

હુત્વાહુતિત્રયં તસ્મૈ પ્રણમ્ય ચ વિસૃજ્ય તામ્ કુર્યાન્નિવૃત્તઃ સંધાનં પ્રતિષ્ઠાં કલયા સહ

તેને ત્રણ આહુતિ આપીને, વંદન કરીને અને વિધિપૂર્વક મુક્ત કરીને, નિર્વૃત્ત થઈ સંધાન અને સ્થાપન કળા સાથે કરવું.

સંધાને યુગપત્પૂજાં કૃત્વા હુત્વાહુતિત્રયમ્ શિષ્યાત્મનઃ પ્રતિષ્ઠાયાં પ્રવેશં ત્વથ ભાવયેત્

સંધાનમાં એકસાથે પૂજા કરીને અને ત્રણ આહુતિ આપીને, પછી શિષ્યના આત્માની સ્થાપનામાં પ્રવેશની કલ્પના કરવી.

તતઃ પ્રતિષ્ઠામાવાહ્ય કૃત્વાશેષં પુરોદિતમ્ તદ્વ્યાપ્તિં વ્યાપિકાં તસ્ય વાગીશાનીં ચ ભાવયેત્

પછી સ્થાપનાનું આવાહન કરીને, બધાં વિધિ પૂર્ણ કરીને, તેની વ્યાપ્તિ અને વ્યાપક વાગીશાનીને પણ ધ્યાનમાં લેવું.

પૂર્ણેદુમંડલપ્રખ્યાં કૃત્વા શેષં ચ પૂર્વવત્ વિષ્ણવે સંવિશેદાજ્ઞાં શિવસ્ય પરમાત્મનઃ

તેને પૂર્ણ ચંદ્રમંડળ જેવું બનાવી, અને પહેલાં જેવું બાકી બધું કરીને, વિષ્ણુ માટે પરમાત્મા શિવની આજ્ઞામાં પ્રવેશ કરવો.

વિષ્ણોર્વિસર્જનાદ્યં ચ કૃત્વા શેષં ચ વિદ્યયા પ્રતિષ્ઠામનુસંધાય તસ્યાં ચાપિ યથા પુરા

વિષ્ણુનું વિસર્જન કરીને, અને જ્ઞાનથી, પહેલાં જેવું બધું કરીને, સ્થાપનામાં અને તેમાં પણ પહેલાં જેવું ધ્યાન કરવું.

કૃત્વાનુચિન્ત્ય તદ્વ્યાપ્તિં વાગીશાં ચ યથાક્રમમ્ દીપ્તાગ્નૌ પૂર્ણહોમાન્તં કૃત્વા શેષં ચ પૂર્વવત્

આ રીતે કરીને, તેની વ્યાપ્તિ અને વાગીશાનું યોગ્ય ક્રમથી ધ્યાન કરીને, પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં પૂર્ણ હોમ પછી, બાકી બધું પહેલાં જેવું કરવું.

નીલરુદ્રમુપસ્થાપ્ય તસ્મૈ પૂજાદિકં તથા કૃત્વા કર્મ શિવાજ્ઞાં ચ દદ્યાત્પૂર્વોક્તવર્ત્મના

નીલરુદ્રને સ્થાપિત કરીને, તેની પૂજા વગેરે વિધિ કરીને, વિધિ પૂર્ણ કરીને, પહેલાં જણાવેલા માર્ગે શિવની આજ્ઞા આપવી.

તપસ્તમપિ ચોદ્વાસ્ય કૃત્વા તસ્યાથ શાંતયે વિદ્યાકલાં સમાધાય તદ્વ્યાપ્તિં ચાવલોકયેત્

તે તપને પણ વિસર્જન કરીને, તેની શાંતિ માટે વિધિ કરીને, જ્ઞાનકળા સ્થાપિત કરી અને તેની વ્યાપ્તિ નિહાળવી.

સ્વાત્મનો વ્યાપિકાં તદ્વદ્વાગીશીં ચ યથા પુરા બાલાર્કસદૃશાકારાં ભાસયંતીં દિશો દશ

પછી પોતાના આત્માની વ્યાપકતા અને વાગીશીને પણ પહેલાં જેવું ધ્યાન કરવું, જે દસ દિશામાં બાળસૂર્ય જેવું તેજ પાથરે છે.

તતઃ શેષં યથાપૂર્વં કૃત્વા દેવં મહેશ્વરમ્ આવાહ્યારાધ્ય હુત્વાસ્મૈ શિવાજ્ઞાં મનસા દિશેત્

પછી પહેલાં જેવું બાકી બધું કરીને, મહેશ્વરને આવાહન કરીને પૂજા કરવી, અને તેને આહુતિ આપી, મનથી શિવની આજ્ઞા આપવી.

મહેશ્વરં તથોત્સૃજ્ય કૃત્વાન્યાં ચ કલામિમામ્ શાંત્યતીતાં કલાં નીત્વા તદ્વ્યાપ્તિમવલોકયેત્

આ રીતે મહેશ્વરને વિસર્જન કરીને, આ બીજી કળા સ્થાપિત કરવી, અને શાંતિથી પણ પર કળામાં લઈ જઈ, તેની વ્યાપ્તિ નિહાળવી.