શિવપુરાણમ્

ત્યક્તં તદ્દન્તપવનં દૃશ્યતે ગુરુણા યદિ પ્રાગુદક્પશ્ચિમે વાગ્રે શિવમન્યચ્છિવેતરમ્

જો ગુરુએ જોયું કે ફેંકેલું દાંત સાફ કરવાનું સાધન પૂર્વ, ઉત્તર કે પશ્ચિમ તરફ છે, તો બાકીનું શિવ કે અન્ય દેવને અર્પણ કરે.

અશસ્તાશામુખે તસ્મિન્ગુરુસ્તદ્દોષશાંતયે શતમર્ધં તદર્ધં વાજુહુયાન્મૂલમન્ત્રતઃ

જો એ અશુભ દિશામાં હોય, તો ગુરુ એ દોષ દૂર કરવા માટે મૂળ મંત્રથી સો, પચાસ કે તેનો અડધો ભાગ હોળી અર્પણ કરે.

તતઃ શિષ્યં સમાલભ્ય જપિત્વા કર્ણયોઃ શિવમ્ દેવસ્ય દક્ષિણે ભાગે તં શિષ્યમધિવાસયેત્

પછી શિષ્યને અંકલાવી, બંને કાનમાં શિવમંત્ર જપે. પછી એ શિષ્યને દેવના જમણા બાજુ બેસાડે.

અહતાસ્તરણાસ્તીર્ણે સ દર્ભશયને શુચિઃ મંત્રિતે ઽન્તઃ શિવં ધ્યાયઞ્શયીત પ્રાક્છિરા નિશિ

પવિત્ર અને પહેલાં ક્યારેય ન વપરાયેલું દર્ભ ઘાસનું શયન તૈયાર કરીને, રાત્રે પૂર્વ દિશામાં માથું રાખીને, શુદ્ધ મનથી, અંતરમાં શિવનું ધ્યાન કરતાં શયન કરવું.

શિખાયાં બદ્ધસૂત્રસ્ય શિખયા તચ્છિખાં ગુરુઃ આબધ્યાહતવસ્ત્રેણ તમાચ્છાદ્ય ચ વર્મણા

ગુરુએ શિષ્યના જટામાં પવિત્ર સૂત્ર બાંધી, શિષ્યની જ જટા વડે તેને મજબૂત કરીને, પહેલાં ક્યારેય ન પહેરેલા કપડાં અને રક્ષણ માટેના વસ્ત્રોથી તેને ઢાંકી દેવું.

રેખાત્રયં ચ પરિતો ભસ્મના તિલસર્ષપૈઃ કૃત્વાસ્ત્રજપ્તૈસ્તદ્વાહ્યે દિગીશાનાં બલિં હરેત્

શયન આસપાસ ત્રણ રેખાઓ ભસ્મ, તલ અને રાય વડે દોરવી. પછી રક્ષાકવચ મંત્રોનો જાપ કરીને, એ રેખાઓની બહાર દિશાના દેવતાઓને ભેટ અર્પણ કરવી.

શિષ્યો ઽપિ પરતો ઽનશ્નન્કૃત્વૈવમધિવાસનમ્ પ્રબુધ્યોત્થાય ગુરવે સ્વપ્નં દૃષ્ટં નિવેદયેત્

શિષ્યે પણ નજીકમાં ઉપવાસ રાખી, આ રીતે વિધિ પૂર્ણ કર્યા પછી, સવારે ઉઠીને ગુરુને પોતાના સ્વપ્નની વાત કરવી.

તતઃ સ્નાનાદિકં સર્વં સમાપ્યાચાર્યચોદિતઃ ગચ્છેદ્બદ્ધાંજલિર્ધ્યાયઞ્છિવમણ્ડલપાર્શ્વતઃ

પછી ગુરુએ જે રીતે કહેલું હોય તે પ્રમાણે સ્નાન અને અન્ય વિધિઓ પૂર્ણ કરીને, હાથ જોડીને, શિવમંડળની બાજુએ જઈ, મનમાં શિવનું ધ્યાન કરવું.

અથ પૂજાં વિના સર્વં કૃત્વા પૂર્વદિને યથા નેત્રબંધનપર્યંતં દર્શયેન્મણ્ડલં ગુરુઃ

પછી, પૂજા સિવાયના બધા કાર્ય, જેમ પહેલાંના દિવસે નેત્રબંધન સુધી કર્યા હતાં, એ રીતે ગુરુએ મંડળ દર્શાવવું.

બદ્ધનેત્રેણ શિષ્યેણ પુષ્પાવકિરણે કૃતે યત્રાપતંતિ પુષ્ણાણિ તસ્ય નામા ઽસ્ય સંદિશેત્

જ્યારે શિષ્યે આંખો બંધ બાંધેલી હોય અને ફૂલો છાંટે, ત્યારે જે જગ્યાએ ફૂલો પડે, ત્યાં ગુરુએ એ સ્થાનનું નામ જણાવવું.

તં ચોપનીય નિર્માલ્યમણ્ડલે ઽસ્મિન્યથા પુરા પૂજયેદ્દેવમીશાનં જુહુયાચ્ચ શિવાનલે

પછી, જેમ પહેલાં કરેલું હતું એ પ્રમાણે, વપરાયેલ ફૂલો મંડળમાં લાવી, ભગવાન ઈશાનની પૂજા કરવી અને શિવના અગ્નિમાં હવન કરવું.

શિષ્યેણ યદિ દુઃસ્વપ્નો દૃષ્ટસ્તદ્દોષશાંતયે શતમર્ધં તદર્ધં વા જુહુયાન્મૂલવિદ્યયા

જો શિષ્યે ખરાબ સ્વપ્ન જોયું હોય, તો એના દોષ દૂર કરવા માટે મૂળમંત્ર વડે એક સો, પચાસ કે એના અડધા હવન કરવું.

તતઃ સૂત્રં શિખાબદ્ધં લંબયિત્વા યથા પુરા આધારપૂજાપ્રભૃતિ યન્નિવૃત્તિકલાશ્રયમ્

પછી, જેમ પહેલાં કર્યું હતું તેમ, જટામાં બંધાયેલું સૂત્ર લટકતું રાખવું અને આધારપૂજા વગેરેથી શરૂ કરીને વિધિ પ્રમાણે આગળ વધવું.

વાગીશ્વરીપૂજનાંતં કુર્યાદ્ધોમપુરસ્સરમ્ અથ પ્રણમ્ય વાગીશં નિવૃત્તેર્વ્યાપિકાં સતીમ્

વાગીશ્વરીની પૂજા અંત સુધી હવન સાથે કરવી. પછી, સર્વવ્યાપી નિવૃત્તિરૂપ વાગીશને વંદન કરીને આગળની વિધિ કરવી.

મણ્ડલે દેવમભ્યર્ચ્ય હુત્વા ચૈવાહુતિત્રયમ્ પ્રાપયેચ્ચ શિશોઃ પ્રાપ્તિં યુગપત્સર્વયોનિષુ

મંડળમાં દેવતાની પૂજા કરીને અને ત્રણ હવન કરીને, બાળકને સર્વ યોનિમાં એક સાથે પ્રાપ્ત થવાની કૃપા આપવી.

સૂત્રદેહે ઽથ શિષ્યસ્ય તાડનપ્રોક્ષણાદિકમ્ કૃત્વાત્માનં સમાદાય દ્વાદશાંતે નિવેદ્ય ચ

પછી, શિષ્યના સૂત્રરૂપ શરીર પર તાડન, છાંટકાવ વગેરે વિધિ કરીને, પોતાને સંકલ્પ કરીને, દ્વાદશાંતે ગુરુને જાણ કરવી.

તતો ઽપ્યાદાય મૂલેન મુદ્રયા શાસ્ત્રદૃષ્ટયા યોજયેન્મનસાચાર્યો યુગપત્સર્વયોનિષુ

પછી, શાસ્ત્રોક્ત મુદ્રા વડે મૂળને લઈને, ગુરુએ મનથી શિષ્યને સર્વ યોનિમાં એક સાથે જોડવો.

દેવાનાં જાતયશ્ચાષ્ટૌ તિરશ્ચાં પઞ્ચ જાતયઃ જાત્યૈકયા ચ માનુષ્યા યોનયશ્ચ ચતુર્દશ

દેવતાઓની આઠ જાતિઓ, પશુઓની પાંચ જાતિઓ અને એક માનવ જન્મ સાથે, ચૌદ માનવ યોનિઓ છે.

તાસુ સર્વાસુ યુગપત્પ્રવેશાય શિશોર્ધિયા વાગીશાન્યાં યથાન્યાયં શિષ્યાત્માનં નિવેશયેત્

આ બધીમાં, એકસાથે પ્રવેશ માટે, યોગ્ય રીત પ્રમાણે, ગુરુએ શિષ્યના આત્માને વાગીશ્વરીરૂપે સ્થાપિત કરવું.

ગર્ભનિષ્પત્તયે દેવં સંપૂજ્ય પ્રણિપત્ય ચ હુત્વા ચૈવ યથાન્યાયં નિષ્પન્નં તદનુસ્મરેત્

ગર્ભની સિદ્ધિ માટે, દેવતાની પૂજા, વંદન અને વિધિ પ્રમાણે હવન કરીને, સિદ્ધ થયેલું પરિણામ મનમાં ધ્યેય કરવું.

નિષ્પન્નસ્યૈવમુત્પત્તિમનુવૃત્તિં ચ કર્મણા આર્જવં ભોગનિષ્પત્તિઃ કુર્યાત્પ્રીતિં પરાં તથા

સિદ્ધ થયેલા માટે જન્મ, જીવનની સતત પ્રવાહિતા, સીધાઈ, ભોગની સિદ્ધિ અને પરમ સંતોષ માટે વિધિ કરવી.

નિષ્કૃત્યર્થં ચ જાત્યાયુર્ભોગસંસ્કારસિદ્ધયે હુત્વાહુતિત્રયં દેવં પ્રાર્થયેદ્દેશિકોત્તમઃ

પાપનાશ અને જન્મ, આયુષ્ય, ભોગ અને વિધિની સિદ્ધિ માટે શ્રેષ્ઠ ગુરુએ ત્રણ આહુતિ અર્પણ કરીને ભગવાનને પ્રાર્થના કરવી જોઈએ.

કૃત્વૈવમેવ શિષ્યસ્ય છિંદ્યાત્પાશત્રયં તતઃ

આ રીતે કર્યા પછી, ગુરુએ શિષ્યના ત્રણ બંધનો તોડી નાખવા જોઈએ.

નિકૃત્યા પરિ બદ્ધસ્ય પાશસ્યાત્યંતભેદતઃ કૃત્વા શિષ્યસ્ય ચૈતન્યં સ્વચ્છં મન્યેત કેવલમ્

બધા બંધનોને સંપૂર્ણ રીતે દૂર કરીને, ગુરુએ શિષ્યના ચેતન્યને શુદ્ધ અને માત્ર પોતાનું જ છે એમ માનવું જોઈએ.

હુત્વા પૂર્ણાહુતિં વહ્નૌ બ્રહ્માણં પૂજયેત્તતઃ હુત્વાહુતિત્રયં તસ્મૈ શિવાજ્ઞામનુસંદિશેત્

પೂರ್ಣ આહુતિ અગ્નિમાં અર્પણ કર્યા પછી, બ્રહ્માને પૂજા કરવી જોઈએ; અને પછી ત્રણ આહુતિ આપીને, શિવની આજ્ઞા શિષ્યને આપવી જોઈએ.

પિતામહ ત્વયા નાસ્ય યાતુઃ શૈવં પરં પદમ્ પ્રતિબન્ધો વિધાતવ્યઃ શૈવાજ્ઞૈષા ગરીયસી

હે પિતામહ, તમારા દ્વારા યાત્રિકે શૈવ પરમ પદ પ્રાપ્ત ન થાય, એ માટે અવરોધ ઊભો કરવો જોઈએ; કેમ કે શિવની આ આજ્ઞા ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

ઇત્યાદિશ્ય તમભ્યર્ચ્ય વિસૃજ ચ વિધાનતઃ સમભ્યર્ચ્ય મહાદેવં જુહુયાદાહુતિત્રયમ્

આ રીતે આજ્ઞા આપી અને પૂજા કરીને, વિધિ પ્રમાણે તેને મુક્ત કરો; પછી મહાદેવની પૂજા કરીને ત્રણ આહુતિ આપવી.

નિવૃત્ત્યા શુદ્ધમુદ્ધૃત્ય શિષ્યાત્માનં યથા પુરા નિવેશ્યાત્મનિ સૂત્રે ચ વાગીશં પૂજયેત્તતઃ

નિર્વૃત્તિથી શિષ્યના શુદ્ધ આત્માને, જેમ પહેલાં કર્યું હતું તેમ, પોતાના અને સૂત્રમાં સ્થાપિત કરીને, પછી વાગીશની પૂજા કરવી.

હુત્વાહુતિત્રયં તસ્મૈ પ્રણમ્ય ચ વિસૃજ્ય તામ્ કુર્યાન્નિવૃત્તઃ સંધાનં પ્રતિષ્ઠાં કલયા સહ

તેને ત્રણ આહુતિ આપીને, વંદન કરીને અને વિધિપૂર્વક મુક્ત કરીને, નિર્વૃત્ત થઈ સંધાન અને સ્થાપન કળા સાથે કરવું.