શિવપુરાણમ્

પ્રસીદ દેવદેવેશ દેહમાવિશ્ય મામકમ્ વિમોચયૈનં વિશ્વેશ ઘૃણયા ચ ઘૃણાનિધે

દેવદેવેશ, કૃપા કરો, મારા શરીરમાં પ્રવેશો; વિશ્વના સ્વામી, દયાના સાગર, તમારી દયાથી તેને મુક્ત કરો.

અથ ચૈવં કરોમીતિ લબ્ધાનુજ્ઞસ્તુ દેશિકઃ આનીયોપોષિતં શિષ્યં હવિષ્યાશિનમેવ વા

પછી અનુમતિ મળ્યા પછી, ગુરુ ઉપવાસ કરેલો કે હવિષ્ય ખાવતો શિષ્યને લાવે.

એકાશનં વા વિરતં સ્નાતં પ્રાતઃકૃતક્રિયમ્ જપંતં પ્રણવં દેવં ધ્યાયંતં કૃતમંગલમ્

એકવાર જમતો હોય, સંયમ રાખેલો હોય, સવારના સ્નાન અને કર્મ કર્યા હોય, પ્રણવનો જપ કરતો, ભગવાનનું ધ્યાન કરતો અને શુભ ક્રિયા પૂર્ણ કરેલી હોય.

દ્વારસ્ય પશ્ચિમસ્યાગ્રમણ્ડલે દક્ષિણસ્ય વા દર્ભાસને સમાસીનં વિધાયોદઙ્મુખં શિશુમ્

પશ્ચિમ અથવા દક્ષિણ દ્વારના આગળના ભાગે, દરભાની આસન પર શિષ્યને બેસાડી, તેને ઉત્તર તરફ મોખું કરાવવું.

સ્વયં પ્રાગ્વદનસ્તિષ્ઠન્નૂર્ધ્વકાયં કૃતાંજલિમ્ સંપ્રોક્ષ્ય પ્રોક્ષણૌતોયૈર્મૂર્ધન્યસ્ત્રેણ મુદ્રયા

પછી ગુરુ પોતે પૂર્વ તરફ મોખું કરીને, સીધા ઊભા રહી, હાથ જોડીને, આશિર્વાદરૂપ પાણીથી શિષ્યના માથા પર અસ્ત્ર મુદ્રાથી છાંટવું.

પુષ્પક્ષેપેણ સંતાડ્ય બધ્નીયાલ્લોચનં ગુરુઃ દુકૂલાર્ધેન વસ્ત્રેણ મંત્રિતેન નવેન ચ

પુષ્પ અર્પણ કરીને, ગુરુએ નવા મંત્રિત કપડાના અડધા ભાગથી શિષ્યની આંખો બંધ બાંધવી.

તતઃ પ્રવેશયેચ્છિષ્યં ગુરુર્દ્વારેણ મંડલમ્ સો ઽપિ તેનેરિતઃ શંભોરાચરેત્ત્રિઃ પ્રદક્ષિણમ્

પછી ગુરુએ શિષ્યને દ્વારથી મંડળમાં પ્રવેશ કરાવવો; અને શિષ્ય, ગુરુના માર્ગદર્શનથી, શંભુની ત્રણ વાર પરિક્રમા કરવી.

તતસ્સુવર્ણસંમિશ્રં દત્ત્વા પુષ્પાંજલિં પ્રભોઃ પ્રાઙ્મુખશ્ચોદઙ્મુખો વા પ્રણમેદ્દંડવત્ક્ષિતો

પછી સોનાથી મિશ્રિત પુષ્પાંજલિ ભગવાનને અર્પણ કરી, શિષ્યએ પૂર્વ કે ઉત્તર તરફ મોખું કરીને, જમીન પર દંડવત પ્રણામ કરવો.

તતસ્સંપ્રોક્ષ્ય મૂલેન શિરસ્યસ્ત્રેણ પૂર્વવત્ સંતાડ્ય દેશિકસ્તસ્ય મોચયેન્નેત્રબંધનમ્

પછી મૂળ મંત્ર અને અસ્ત્ર મુદ્રાથી પહેલા જેવું માથા પર પાણી છાંટી, ગુરુએ શિષ્યની આંખોની પટ્ટી ખોલવી.

સ દૃષ્ટ્વા મંડલં ભૂયઃ પ્રણમેત્સાઞ્જલિઃ પ્રભુમ્ અથાસીનં શિવાચાર્યો મંડલસ્ય તુ દક્ષિણે

મંડળ જોતા જ, શિષ્યે ફરીથી ભગવાનને હાથ જોડીને વંદન કરવું; પછી શિવાચાર્ય મંડળના દક્ષિણ ભાગે બેસે છે.

ઉપવેશ્યાત્મનસ્સવ્યે શિષ્યં દર્ભાસને ગુરુઃ આરાધ્ય ચ મહાદેવં શિવહસ્તં પ્રવિન્યસેત્

ગુરુએ પોતાના ડાબી બાજુએ દરભાના આસન પર શિષ્યને બેસાડવો; મહાદેવની પૂજા કરીને, શિવહસ્ત મુદ્રા કરવી.

શિવતેજોમયં પાણિં શિવમંત્રમુદીરયેત્ શિવાભિમાનસંપન્નો ન્યસેચ્છિષ્યસ્ય મસ્તકે

શિવના તેજથી પોતાના હાથને પવિત્ર કરી, શિવમંત્ર ઉચ્ચારી, શિવભાવથી ભરાઈ, ગુરુએ શિષ્યના માથા પર હાથ મૂકવો.

સર્વાંગાલંબનં ચૈવ કુર્યાત્તેનૈવ દેશિકઃ શિષ્યો ઽપિ પ્રણમેદ્ભૂમૌ દેશિકાકૃતમીશ્વરમ્

તે જ રીતે ગુરુએ આખા શરીર પર આધાર આપતી મુદ્રા કરવી; શિષ્યે ગુરુને ભગવાન સમજી, જમીન પર દંડવત પ્રણામ કરવો.

તતશ્શિવાનલે દેવં સમભ્યર્ચ્ય યથાવિધિ હુતાહુતિત્રયં શિષ્યમુપવેશ્ય યથા પુરા

પછી શિવાગ્નિમાં ભગવાનની યોગ્ય રીતે પૂજા કરીને, ત્રણ હવન કર્યા પછી, શિષ્યને પહેલાની જેમ બેસાડવો.

દર્ભાગ્રૈઃ સંસ્પૃશંસ્તં ચ વિદ્યયાત્માનમાવિશેત્ નમસ્કૃત્ય મહાદેવં નાડીસંધાનમાચરેત્

દરભાના છેડા વડે શિષ્યને સ્પર્શ કરીને, ગુરુએ જ્ઞાન દ્વારા પોતાને શિષ્યમાં પ્રવેશ કરાવવો; મહાદેવને વંદન કરીને, નાડીઓનું સંધાન કરવું.

શિવશાસ્ત્રોક્તમાર્ગેણ કૃત્વા પ્રાણસ્ય નિર્ગમમ્ શિષ્યદેહપ્રવેશં ચ સ્મૃત્વા મંત્રાંસ્તુ તર્પયેત્

શિવશાસ્ત્રોમાં બતાવેલા માર્ગ પ્રમાણે, શ્વાસ બહાર કાઢી, શિષ્યના શરીરમાં પ્રવેશ કરીને, મંત્રોને સ્મરણથી તૃપ્ત કરવું.

સંતર્પણાય મૂલસ્ય તેનૈવાહુતયો દશ દેયાસ્તિસ્રસ્તથાંગાનામંગૈરેવ યથાક્રમમ્

મૂળમંત્રના સંતોષ માટે, એ જ રીતે દસ આહુતિ આપવી; અને અંગમંત્રો માટે પણ, ક્રમ પ્રમાણે ત્રણ આહુતિ આપવી.

તતઃ પૂર્ણાહુતિં દત્ત્વા પ્રાયશ્ચિત્તાય દેશિકઃ પુનર્દશાહુતીન્કુર્યાન્મૂલમંત્રેણ મંત્રવિત્

પછી પૂર્ણાહુતિ આપી, પ્રાયશ્ચિત્ત માટે ગુરુએ ફરીથી મૂળમંત્રથી દસ આહુતિ આપવી.

પુનઃ સંપૂજ્ય દેવેશં સમ્યગાચમ્ય દેશિકઃ હુત્વા ચૈવ યથાન્યાયં સ્વજાત્યા વૈશ્યમુદ્ધરેત્

પછી દેવોના સ્વામીની ફરીથી પૂજા કરી, યોગ્ય રીતે આચમન કરીને, નિયમ પ્રમાણે હવન કર્યા પછી, ગુરુએ વૈશ્યને પોતાની જાતિમાં ઉન્નત કરવો.

તસ્યૈવં જનયેત્ક્ષાત્રમુદ્ધારં ચ તતઃ પુનઃ કૃત્વા તથૈવ વિપ્રત્વં જનયેદસ્ય દેશિકઃ

આ રીતે, ગુરુએ ક્ષત્રિયત્વ ઉત્પન્ન કરવું; અને પછી એ જ રીતે, તેને બ્રાહ્મણપણું પણ આપવું.

રાજન્યં ચૈવમુદ્ધૃત્ય કૃત્વા વિપ્રં પુનસ્તયોઃ રુદ્રત્વં જનયેદ્વિપ્રે રુદ્રનામૈવ સાધયેત્

રાજપુતને પણ એમ જ ઉન્નત કરી, પછી તેને બ્રાહ્મણ બનાવ્યા પછી, બંનેમાં રુદ્રત્વ ઉત્પન્ન કરવું; અને બ્રાહ્મણમાં રુદ્રનામ સ્થાપિત કરવું.

પ્રોક્ષણં તાડનં કૃત્વા શિશોસ્સ્વાત્માનમાત્મનિ શિવાત્મકમનુસ્મૃત્ય સ્ફુરંતં વિસ્ફુલિંગવત્

બાળક પર પાણી છાંટી અને હળવે થી સ્પર્શ કર્યા પછી, પોતાના મનમાં એ વિચારવું કે મારું સ્વરૂપ શિવ જેવું જ છે, અને એ તેજ ચમકતા તણખલાની જેમ ઝળહળી રહ્યું છે.

નાડ્યા યથોક્તયા વાયું રેચયેન્મંત્રતો ગુરુઃ નિર્ગમ્ય પ્રવિશેન્નાડ્યા શિષ્યસ્ય હૃદયં તથા

ગુરુએ જે રીતે શીખવાયું છે એ પ્રમાણે શ્વાસને નાડીમાંથી બહાર કાઢવો, અને પછી એ જ નાડીમાંથી ગુરુ પોતે શિષ્યના હૃદયમાં પ્રવેશ કરે.

પ્રવિશ્ય તસ્ય ચૈતન્યં નીલબિન્દુનિભં સ્મરન્ સ્વતેજસાપાસ્તમલં જ્વલંતમનુચિંતયેત્

પછી, એમાં પ્રવેશ કરીને, ગુરુએ શિષ્યનું ચૈતન્ય, જે નીલા બિંદુ જેવું તેજસ્વી અને પોતાના પ્રકાશથી પવિત્ર થયેલું છે, એનું ધ્યાન કરવું.

તમાદાય તયા નાડ્યા મંત્રી સંહારમુદ્રયા ન પૂરકેણ નિવેશ્યૈનમેકીભાવાર્થમાત્મનઃ

એ ચૈતન્યને એ જ નાડીથી ગ્રહણ કરીને, ગુરુએ સંહારમુદ્રાથી, શ્વાસ ખેંચીને નહીં, પણ પોતાના સ્વરૂપ સાથે એકરૂપ થવા માટે સ્થાપિત કરવું.

કુંભકેન તથા નાડ્યા રેચકેન યથા પુરા તસ્માદાદાય શિષ્યસ્ય હૃદયે તન્નિવેશયેત્

પછી, કુંભક અને ફરીથી નાડીમાંથી શ્વાસ છોડીને, એ ચૈતન્યને લઈને શિષ્યના હૃદયમાં સ્થાપિત કરવું.

તમાલભ્ય શિવાલ્લબ્ધં તસ્મૈ દત્ત્વોપવીતકમ્ હુત્વા ઽ ઽહુતિત્રયં પશ્ચાદ્દદ્યાત્પૂર્ણાહુતિં તતઃ

શિવ પાસેથી એ પ્રાપ્ત કરીને, ગુરુએ શિષ્યને યજ્ઞોપવીત આપવું, અને પછી ત્રણ આહુતિ આપી, આખરે પૂર્ણાહુતિ આપવી.

દેવસ્ય દક્ષિણે શિષ્યમુપવેશ્યવરાસને કુશપુષ્પપરિસ્તીર્ણે બદ્ધાંજલિરુદઙ્મુખમ્

દેવના દક્ષિણ બાજુએ, શ્રેષ્ઠ આસન પર, કુશ અને ફૂલોના વિચ્છાવણ પર, શિષ્યને બેસાડવો, હાથ જોડાવડાવા અને ઉત્તર તરફ મોઢું રાખવું.

સ્વસ્તિકાસનમારૂઢં વિધાય પ્રાઙ્મુખઃ સ્વયમ્ વરાસનસ્થિતો મંત્રૈર્મહામંગલનિઃસ્વનૈઃ

પોતે શ્રેષ્ઠ આસન પર પૂર્વ દિશા તરફ મોઢું કરીને, સ્વસ્તિક આસનમાં બેસી, મહામંગળધ્વનિ સાથે મંત્રોનું ઉચ્ચાર કરવું.