શિવપુરાણમ્

કૃત્વા પૂર્વોદિતં સર્વં વિના વા મંડપાદિકમ્ મંડલં પૂર્વવત્કૃત્વા સ્થંડિલં ચ વિભાવસોઃ

પહેલાં જે રીતે કહ્યું છે તે બધું, મંડપ હોય કે ન હોય, એ પ્રમાણે મંડળ અને અગ્નિ માટેનું ચૌક બનાવવું.

પ્રવિશ્ય પૂજાભવનં પ્રહૃષ્ટવદનો ગુરુઃ સર્વમંગલસંયુક્તઃ સમાચરિતનૈત્યકઃ

પુજા મંડપમાં આનંદિત ચહેરા સાથે ગુરુ પ્રવેશ કરે, સર્વ શુભતાથી યુક્ત રહી, નિયમિત વિધિ પ્રમાણે ક્રિયાઓ કરે.

મહાપૂજાં મહેશસ્ય કૃત્વા મણ્ડલમધ્યતઃ શિવકુંભે તથા ભૂયઃ શિવમાવાહ્ય પૂજયેત્

મંડળના મધ્યમાં મહેશની મહાપૂજા કરીને, ફરીથી શિવપાત્રમાં શિવને આવાહન કરીને પૂજા કરવી.

પશ્ચિમાભિમુખં ધ્યાત્વા યજ્ઞરક્ષકમીશ્વરમ્ અર્ચયેદસ્ત્રવર્ધન્યામસ્ત્રમીશસ્ય દક્ષિણે

પશ્ચિમ તરફ મુખ રાખીને યજ્ઞના રક્ષક ભગવાનનું ધ્યાન કરીને, ભગવાનના દક્ષિણ બાજુએ વિધિ પાત્રથી પૂજા કરવી.

મન્ત્રકુમ્ભે ચ વિન્યસ્ય મન્ત્રં મન્ત્રવિશારદઃ કૃત્વા મુદ્રાદિકં સર્વં મન્ત્રયાગં સમાચરેત્

મંત્રપાત્રમાં મંત્ર સ્થાપી, મંત્રવિદ્યા જાણનારો સર્વ મુદ્રાઓ કરીને, મંત્રયાગ વિધિપૂર્વક કરવો.

તતશ્શિવાનલે હોમં કુર્યાદ્દેશિકસત્તમઃ પ્રધાનકુણ્ડે પરિતો જુહુયુશ્ચાપરે દ્વિજાઃ

પછી શ્રેષ્ઠ ગુરુ શિવ અગ્નિમાં હોમ કરે, અને બીજા દ્વિજોએ મુખ્ય કુંડની આસપાસ આહુતિઓ અર્પણ કરવી.

આચાર્યાત્પાદમર્ધં વા હોમસ્તેષાં વિધીયતે પ્રધાનકુણ્ડ એવાથ જુહુયાદ્દેશિકોત્તમઃ

આચાર્યની આહુતિમાંથી અડધો ભાગ તેમના માટે નિર્ધારિત છે; શ્રેષ્ઠ ગુરુએ મુખ્ય કુંડમાં જ આહુતિ આપવી.

સ્વાધ્યાયમપરે કુર્યુઃ સ્તોત્રં મંગલવાચનમ્ જપં ચ વિધિવચ્ચાન્યે શિવભક્તિપરાયણાઃ

બીજાઓ સ્વાધ્યાય, સ્તોત્ર અને શુભ વચનો ઉચ્ચારે, અને શિવભક્તિમાં તલીન અન્ય લોકો વિધિપૂર્વક જપ કરે.

નૃત્યં ગીતં ચ વાદ્યં ચ મંગલાન્યપરાણિ ચ પૂજનં ચ સદસ્યાનાં કૃત્વા સમ્યગ્વિધાનતઃ

નૃત્ય, ગીત, વાદ્ય અને અન્ય શુભ કાર્ય તથા સભ્યજનોની યોગ્ય રીતે પૂજા વિધિ પ્રમાણે કરવી.

પુણ્યાહં કારયિત્વાથ પુનઃ સંપૂજ્ય શંકરમ્ પ્રાર્થયેદ્દેશિકો દેવં શિષ્યાનુગ્રહકામ્યયા

પવિત્ર દિવસ જાહેર કરાવી, ફરી શંકરજીની પૂજા કરીને, ગુરુએ શિષ્યોના કલ્યાણ માટે ભગવાનને પ્રાર્થના કરવી.

પ્રસીદ દેવદેવેશ દેહમાવિશ્ય મામકમ્ વિમોચયૈનં વિશ્વેશ ઘૃણયા ચ ઘૃણાનિધે

દેવદેવેશ, કૃપા કરો, મારા શરીરમાં પ્રવેશો; વિશ્વના સ્વામી, દયાના સાગર, તમારી દયાથી તેને મુક્ત કરો.

અથ ચૈવં કરોમીતિ લબ્ધાનુજ્ઞસ્તુ દેશિકઃ આનીયોપોષિતં શિષ્યં હવિષ્યાશિનમેવ વા

પછી અનુમતિ મળ્યા પછી, ગુરુ ઉપવાસ કરેલો કે હવિષ્ય ખાવતો શિષ્યને લાવે.

એકાશનં વા વિરતં સ્નાતં પ્રાતઃકૃતક્રિયમ્ જપંતં પ્રણવં દેવં ધ્યાયંતં કૃતમંગલમ્

એકવાર જમતો હોય, સંયમ રાખેલો હોય, સવારના સ્નાન અને કર્મ કર્યા હોય, પ્રણવનો જપ કરતો, ભગવાનનું ધ્યાન કરતો અને શુભ ક્રિયા પૂર્ણ કરેલી હોય.

દ્વારસ્ય પશ્ચિમસ્યાગ્રમણ્ડલે દક્ષિણસ્ય વા દર્ભાસને સમાસીનં વિધાયોદઙ્મુખં શિશુમ્

પશ્ચિમ અથવા દક્ષિણ દ્વારના આગળના ભાગે, દરભાની આસન પર શિષ્યને બેસાડી, તેને ઉત્તર તરફ મોખું કરાવવું.

સ્વયં પ્રાગ્વદનસ્તિષ્ઠન્નૂર્ધ્વકાયં કૃતાંજલિમ્ સંપ્રોક્ષ્ય પ્રોક્ષણૌતોયૈર્મૂર્ધન્યસ્ત્રેણ મુદ્રયા

પછી ગુરુ પોતે પૂર્વ તરફ મોખું કરીને, સીધા ઊભા રહી, હાથ જોડીને, આશિર્વાદરૂપ પાણીથી શિષ્યના માથા પર અસ્ત્ર મુદ્રાથી છાંટવું.

પુષ્પક્ષેપેણ સંતાડ્ય બધ્નીયાલ્લોચનં ગુરુઃ દુકૂલાર્ધેન વસ્ત્રેણ મંત્રિતેન નવેન ચ

પુષ્પ અર્પણ કરીને, ગુરુએ નવા મંત્રિત કપડાના અડધા ભાગથી શિષ્યની આંખો બંધ બાંધવી.

તતઃ પ્રવેશયેચ્છિષ્યં ગુરુર્દ્વારેણ મંડલમ્ સો ઽપિ તેનેરિતઃ શંભોરાચરેત્ત્રિઃ પ્રદક્ષિણમ્

પછી ગુરુએ શિષ્યને દ્વારથી મંડળમાં પ્રવેશ કરાવવો; અને શિષ્ય, ગુરુના માર્ગદર્શનથી, શંભુની ત્રણ વાર પરિક્રમા કરવી.

તતસ્સુવર્ણસંમિશ્રં દત્ત્વા પુષ્પાંજલિં પ્રભોઃ પ્રાઙ્મુખશ્ચોદઙ્મુખો વા પ્રણમેદ્દંડવત્ક્ષિતો

પછી સોનાથી મિશ્રિત પુષ્પાંજલિ ભગવાનને અર્પણ કરી, શિષ્યએ પૂર્વ કે ઉત્તર તરફ મોખું કરીને, જમીન પર દંડવત પ્રણામ કરવો.

તતસ્સંપ્રોક્ષ્ય મૂલેન શિરસ્યસ્ત્રેણ પૂર્વવત્ સંતાડ્ય દેશિકસ્તસ્ય મોચયેન્નેત્રબંધનમ્

પછી મૂળ મંત્ર અને અસ્ત્ર મુદ્રાથી પહેલા જેવું માથા પર પાણી છાંટી, ગુરુએ શિષ્યની આંખોની પટ્ટી ખોલવી.

સ દૃષ્ટ્વા મંડલં ભૂયઃ પ્રણમેત્સાઞ્જલિઃ પ્રભુમ્ અથાસીનં શિવાચાર્યો મંડલસ્ય તુ દક્ષિણે

મંડળ જોતા જ, શિષ્યે ફરીથી ભગવાનને હાથ જોડીને વંદન કરવું; પછી શિવાચાર્ય મંડળના દક્ષિણ ભાગે બેસે છે.

ઉપવેશ્યાત્મનસ્સવ્યે શિષ્યં દર્ભાસને ગુરુઃ આરાધ્ય ચ મહાદેવં શિવહસ્તં પ્રવિન્યસેત્

ગુરુએ પોતાના ડાબી બાજુએ દરભાના આસન પર શિષ્યને બેસાડવો; મહાદેવની પૂજા કરીને, શિવહસ્ત મુદ્રા કરવી.

શિવતેજોમયં પાણિં શિવમંત્રમુદીરયેત્ શિવાભિમાનસંપન્નો ન્યસેચ્છિષ્યસ્ય મસ્તકે

શિવના તેજથી પોતાના હાથને પવિત્ર કરી, શિવમંત્ર ઉચ્ચારી, શિવભાવથી ભરાઈ, ગુરુએ શિષ્યના માથા પર હાથ મૂકવો.

સર્વાંગાલંબનં ચૈવ કુર્યાત્તેનૈવ દેશિકઃ શિષ્યો ઽપિ પ્રણમેદ્ભૂમૌ દેશિકાકૃતમીશ્વરમ્

તે જ રીતે ગુરુએ આખા શરીર પર આધાર આપતી મુદ્રા કરવી; શિષ્યે ગુરુને ભગવાન સમજી, જમીન પર દંડવત પ્રણામ કરવો.

તતશ્શિવાનલે દેવં સમભ્યર્ચ્ય યથાવિધિ હુતાહુતિત્રયં શિષ્યમુપવેશ્ય યથા પુરા

પછી શિવાગ્નિમાં ભગવાનની યોગ્ય રીતે પૂજા કરીને, ત્રણ હવન કર્યા પછી, શિષ્યને પહેલાની જેમ બેસાડવો.

દર્ભાગ્રૈઃ સંસ્પૃશંસ્તં ચ વિદ્યયાત્માનમાવિશેત્ નમસ્કૃત્ય મહાદેવં નાડીસંધાનમાચરેત્

દરભાના છેડા વડે શિષ્યને સ્પર્શ કરીને, ગુરુએ જ્ઞાન દ્વારા પોતાને શિષ્યમાં પ્રવેશ કરાવવો; મહાદેવને વંદન કરીને, નાડીઓનું સંધાન કરવું.

શિવશાસ્ત્રોક્તમાર્ગેણ કૃત્વા પ્રાણસ્ય નિર્ગમમ્ શિષ્યદેહપ્રવેશં ચ સ્મૃત્વા મંત્રાંસ્તુ તર્પયેત્

શિવશાસ્ત્રોમાં બતાવેલા માર્ગ પ્રમાણે, શ્વાસ બહાર કાઢી, શિષ્યના શરીરમાં પ્રવેશ કરીને, મંત્રોને સ્મરણથી તૃપ્ત કરવું.

સંતર્પણાય મૂલસ્ય તેનૈવાહુતયો દશ દેયાસ્તિસ્રસ્તથાંગાનામંગૈરેવ યથાક્રમમ્

મૂળમંત્રના સંતોષ માટે, એ જ રીતે દસ આહુતિ આપવી; અને અંગમંત્રો માટે પણ, ક્રમ પ્રમાણે ત્રણ આહુતિ આપવી.

તતઃ પૂર્ણાહુતિં દત્ત્વા પ્રાયશ્ચિત્તાય દેશિકઃ પુનર્દશાહુતીન્કુર્યાન્મૂલમંત્રેણ મંત્રવિત્

પછી પૂર્ણાહુતિ આપી, પ્રાયશ્ચિત્ત માટે ગુરુએ ફરીથી મૂળમંત્રથી દસ આહુતિ આપવી.

પુનઃ સંપૂજ્ય દેવેશં સમ્યગાચમ્ય દેશિકઃ હુત્વા ચૈવ યથાન્યાયં સ્વજાત્યા વૈશ્યમુદ્ધરેત્

પછી દેવોના સ્વામીની ફરીથી પૂજા કરી, યોગ્ય રીતે આચમન કરીને, નિયમ પ્રમાણે હવન કર્યા પછી, ગુરુએ વૈશ્યને પોતાની જાતિમાં ઉન્નત કરવો.