શિવપુરાણમ્

વેદપારાયણં ચૈવ જ્ઞેયં શિવપદપ્રદમ્ અન્યાન્બહુતરાન્મંત્રાઞ્જપેદક્ષરલક્ષતઃ

વેદના પાઠને પણ શિવપદ આપનાર માનવું જોઈએ; અનેક અન્ય મંત્રોનું પણ, દરેકમાં એક લાખ અક્ષર જાપવું.

એકાક્ષરાંસ્તથા મંત્રાઞ્જપેદક્ષરકોટિતઃ તતઃ પરં જપેચ્ચૈવ સહસ્રં ભક્તિપૂર્વકમ્

એક અક્ષરવાળા મંત્રોનું પણ કરોડ અક્ષર સુધી જાપ કરવું અને પછી ભક્તિપૂર્વક વધુ એક હજાર વાર જાપવું.

એવં કુર્યાદ્યથાશક્તિ ક્રમાચ્છિવ પદં લભેત્ નિત્યં રુચિકરં ત્વેકં મંત્રમામરણાંતિકમ્

આ રીતે, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે ક્રમશઃ આચરણ કરવું અને શિવપદ મેળવવું; રોજ મનગમતો એક મંત્ર અંત સુધી જાપવો.

જપેત્સહસ્રમોમિતિ સર્વાભીષ્ટં શિવાજ્ઞયા પુષ્પારામાદિકં વાપિ તથા સંમાર્જનાદિકમ્

શિવની આજ્ઞાથી 'ૐ' નો હજાર વખત જાપ કરીને સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે, અથવા પુષ્પવાટિકા વગેરેની સેવા કે સફાઈ પણ કરી શકાય.

શિવાય શિવકાર્યાથે કૃત્વા શિવપદં લભેત્ શિવક્ષેત્રે તથા વાસં નિત્યં કુર્યાચ્ચ ભક્તિતઃ

શિવ માટે કે શિવના કાર્ય માટે આવી સેવા કરીને શિવપદ પ્રાપ્ત થાય છે; શિવક્ષેત્રમાં સદા ભક્તિપૂર્વક નિવાસ કરવો.

જડાનામજડાનાં ચ સર્વેષાં ભુક્તિમુક્તિદમ્ તસ્માદ્વાસં શિવક્ષેત્રે કુર્યદામરણં બુધઃ

મંદબુદ્ધિ હોય કે બુદ્ધિશાળી, સૌને ભોગ અને મોક્ષ મળે છે; તેથી બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ મૃત્યુ સુધી શિવક્ષેત્રમાં રહેવું જોઈએ.

લિંગાદ્ધસ્તશતં પુણ્યં ક્ષેત્રે માનુષકે વિદુઃ સહસ્રારત્નિમાત્રં તુ પુણ્યક્ષેત્રે તથાર્ષકે

લિંગમાંથી માનવ બનાવેલા ક્ષેત્રમાં સો ગણું પુણ્ય મળે છે; પવિત્ર અથવા પ્રાચીન ક્ષેત્રમાં હજારો સોનાના મુદ્રા જેટલું પુણ્ય મળે છે.

દૈવલિંગે તથા જ્ઞેયં સહસ્રારત્નિમાનતઃ ધનુષ્પ્રમાણસાહસ્રં પુણ્યં ક્ષેત્રે સ્વયં ભુવિ

દૈવી લિંગમાં પણ હજારો સોનાના મુદ્રા જેટલું પુણ્ય મળે છે; સ્વયંભૂ ક્ષેત્રમાં ધનુષ્ય જેટલી માપની હજાર ગણું પુણ્ય મળે છે.

પુણ્યક્ષેત્રે સ્થિતા વાપી કૂપાદ્યપુષ્કરાણિ ચ શિવગંગેતિ વિજ્ઞેયં શિવસ્ય વચનં યથા

પવિત્ર ક્ષેત્રમાં રહેલી વાપી, કૂવા અને તળાવ વગેરેને શિવગંગા તરીકે ઓળખવું, જેમ શિવે કહ્યું છે.

તત્ર સ્નાત્વા તથા દત્ત્વા જપિત્વા હિ શિવં વ્રજેત્ શિવક્ષેત્રં સમાશ્રિત્ય વસેદામરણં તથા

ત્યાં સ્નાન, દાન અને જાપ કરીને શિવ પ્રાપ્ત થાય છે; શિવક્ષેત્રમાં આશ્રય લઈને ત્યાં મૃત્યુ સુધી રહેવું જોઈએ.

દાહં દશાહં માસ્યં વા સપિંડીકરણં તુ વા આબ્દિકં વા શિવક્ષેત્રે ક્ષેત્રે પિંડમથાપિ વા

દાહક્રિયા, દશાંહ, માસિક કે વાર્ષિક શ્રાદ્ધ, અથવા પિંડદાન—આ બધું શિવક્ષેત્રમાં કરવું શ્રેયસ્કર છે.

સર્વપાપ વિનિર્મુક્તઃ સદ્યઃ શિવપદં લભેત્ અથવા સપ્તરાત્રં વા વસેદ્વા પઞ્ચરાત્રકમ્

બધા પાપોથી મુક્ત થઈ તરત જ શિવપદ મળે છે; અથવા સાત રાત કે પાંચ રાત ત્યાં રહીને પણ એ પ્રાપ્ત થાય છે.

ત્રિરાત્રમેકરાત્રં વા ક્રમાચ્છિવપદં લભેત્ સ્વવર્ણાનુગુણં લોકે સ્વાચારાત્પ્રાપ્નુતે નરઃ

ત્રણ રાત કે એક રાત રહીને પણ ક્રમશઃ શિવપદ મળે છે; દરેકને પોતાના વર્ણ અને આચરણ પ્રમાણે ફળ મળે છે.

વર્ણોદ્ધારેણ ભક્ત્યા ચ તત્ફલાતિશયં નરઃ સર્વં કૃતં કામનયા સદ્યઃ ફલમવાપ્નુયાત્

જે મનુષ્ય શ્રદ્ધા અને ભક્તિપૂર્વક નામોનું ઉચ્ચારણ કરે છે, તેને તુરંત જ ઇચ્છિત ફળ મળે છે, અને એ ફળ બધાં વિધિપૂર્વકના કર્મો કરતા પણ વધારે મળે છે.

સર્વં કૃતમકામેન સાક્ષાચ્છિવપદપ્રદમ્ પ્રાતર્મધ્યાહ્નસાયાહ્નમહસ્ત્રિષ્વેકતઃ ક્રમાત્

જે કર્મો નિરિચ્છા કરીને કરવામાં આવે છે, એ સીધા શિવપદ આપે છે; સવારે, બપોરે કે સાંજે—આ ત્રણ પૈકી કોઈ એક સમયે નિયમિત રીતે કરવું જોઈએ.

પ્રાતર્વિધિકરં જ્ઞેયં મધ્યાહ્નં કામિકં તથા સાયાહ્નં શાંતિકં જ્ઞેયં રાત્રાવપિ તથૈવ હિ

સવારનું વિધિ કરવું એ કર્તવ્યપૂર્ણ માનવું, બપોરનું ઇચ્છાપૂર્તિ માટે અને સાંજનું શાંતિ માટે માનવું; રાત્રે પણ એ જ રીતે કરવું.

કાલો નિશીથો વૈ પ્રોક્તોમધ્યયામદ્વયં નિશિ શિવપૂજા વિશેષેણ તત્કાલે ઽભીષ્ટસિદ્ધિદા

રાત્રિના મધ્યભાગને નિશીથ કહેવામાં આવે છે; એ સમયે ખાસ કરીને શિવની પૂજા કરવાથી મનગમતું ફળ મળે છે.

એવં જ્ઞાત્વા નરઃ કુર્વન્યથોક્તફલભાગ્ભવેત્ કલૌ યુગે વિશેષેણ ફલસિદ્ધિસ્તુ કર્મણા

આ રીતે જાણીને જે મનુષ્ય આ પ્રમાણે કરે છે, તેને જે ફળ કહેવાયું છે એ મળે છે; ખાસ કરીને કળિયુગમાં તો કર્મનું ફળ ઝડપથી મળે છે.

ઉક્તેન કેનચિદ્વાપિ અધિકારવિભેદતઃ સદ્વૃત્તિઃ પાપભીરુશ્ચેત્તતત્ફલમવાપ્નુયાત્

જે કોઈ પણ પોતાની યોગ્યતા પ્રમાણે, થોડું પણ, સારા વર્તન અને પાપથી ડરતા, નિયમ પ્રમાણે કરે છે—તેને એ ફળ મળે છે.

અથ ક્ષેત્રાણિ પુણ્યાનિ સમાસાત્કથયસ્વ નઃ સર્વાઃ સ્ત્રિયશ્ચ પુરુષા યાન્યાશ્રિત્ય પદં લભેત્

હવે અમને સંક્ષિપ્તમાં પવિત્ર સ્થળો વિશે કહો, કારણ કે સ્ત્રીઓ અને પુરુષો એ સ્થળોને આશ્રયે લઈને પરમપદ પામી શકે છે.

સૂત યોગિવરશ્રેષ્ઠ શિવક્ષેત્રાગમાંસ્તથા શૃણુત શ્રદ્ધયા સર્વક્ષેત્રાણિ ચ તદાગમાન્

સૂત, મહાન યોગી, હવે શ્રદ્ધાપૂર્વક શિવના પવિત્ર સ્થળો અને બીજા બધા તીર્થો વિષે કહેલી વાર્તાઓ સાંભળો.

શૃણુધ્વમૃષયઃ પ્રાજ્ઞાઃ શિવક્ષેત્રં વિમુક્તિદમ્ તદાગમાંસ્તતો વક્ષ્યે લોકરક્ષાર્થમેવ હિ

હે જ્ઞાની ઋષિઓ, હવે શિવના મુક્તિદાયક પવિત્ર સ્થળ વિશે સાંભળો; હું એનું વર્ણન વિશ્વની રક્ષા માટે કરું છું.

પઞ્ચાશત્કોટિવિસ્તીર્ણા સશૈલવનકાનના શિવાજ્ઞયા હિ પૃથિવી લોકં ધૃત્વા ચ તિષ્ઠતિ

પચાસ કરોડ વિસ્તાર ધરાવતી, પર્વતો, જંગલો અને વનોથી ભરેલી પૃથ્વી, શિવની આજ્ઞાથી આખા જગતને ધારણ કરીને ઊભી છે.

તત્ર તત્ર શિવક્ષેત્રં તત્ર તત્ર નિવાસિનામ્ મોક્ષાર્થં કૃપયા દેવઃ ક્ષેત્રં કલ્પિતવાન્પ્રભુઃ

જ્યાં ત્યાં શિવના પવિત્ર સ્થળો છે; ત્યાં રહેતા લોકોના મુક્તિ માટે ભગવાને દયાથી એ સ્થળોની સ્થાપના કરી છે.

પરિગ્રહાદૃષીણાં ચ દેવાનાં પરિગ્રહાત્ સ્વયંભૂતાન્યથાન્યાનિ લોકરક્ષાર્થમેવ હિ

કેટલાક સ્થળો ઋષિઓના સ્વીકારથી, કેટલાક દેવતાઓના સ્વીકારથી અને કેટલાક સ્વયંભૂરૂપે પ્રગટ થયા છે—આ બધું જગતની રક્ષા માટે છે.

તીર્થે ક્ષેત્રે સદાકાર્યં સ્નાનદાનજપાદિકમ્ અન્યથા રોગદારિદ્ર્યમૂકત્વાદ્યાપ્નુયાન્નરઃ

તીર્થ કે પવિત્ર સ્થળે સ્નાન, દાન, જપ વગેરે હંમેશાં કરવું જોઈએ; નહિંતર મનુષ્યને રોગ, ગરીબી કે મૌનતા જેવી આપત્તિ આવી શકે છે.

અથાસ્મિન્ભારતે વર્ષે પ્રાપ્નોતિ મરણં નરઃ સ્વયંભૂસ્થાનવાસેન પુનર્માનુષ્યમાપ્નુયાત્

આ ભારતભૂમિમાં જો કોઈ મનુષ્ય મૃત્યુ પામે અને સ્વયંભૂ સ્થાનમાં નિવાસ કરે, તો તેને ફરી માનવ જન્મ મળે છે.

ક્ષેત્રે પાપસ્ય કરણં દૃઢં ભવતિ ભૂસુરાઃ પુણ્યક્ષેત્રે નિવાસે હિ પાપમણ્વપિ નાચરેત્

હે દ્વિજ, પવિત્ર ક્ષેત્રમાં પાપ કરવું વધારે ઘાતક બને છે; પણ પવિત્ર સ્થળે નિવાસ કરીને તો નાનામાં નાનું પાપ પણ ન કરવું જોઈએ.

યેન કેનાપ્યુપાયેન પુણ્યક્ષેત્રે વસેન્નરઃ સિંધોઃ શતનદીતીરે સંતિ ક્ષેત્રાણ્યનેકશઃ

કોઈ પણ રીતે મનુષ્યે પવિત્ર ક્ષેત્રમાં નિવાસ કરવો જોઈએ; સિંધુ અને અનેક નદીઓના કાંઠે ઘણા પવિત્ર સ્થળો છે.