શિવપુરાણમ્

અલબ્ધાલબ્ધ એવેહ કોટિકોટિગુણાધિકઃ તસ્માલ્લબ્ધ્વૈવ માં દેવિ મન્ત્રેણાનેન પૂજયેત્

અહીં પ્રાપ્ત કર્યું હોય કે ન કર્યું હોય, એવો મનુષ્ય અનેક કરોડો ગણો મહાન છે; તેથી, હે દેવી, મને પ્રાપ્ત કરીને આ મંત્રથી મારી પૂજા કરવી જોઈએ.

લબ્ધ્વા સંપૂજયેદ્યસ્તુ મૈત્ર્યાદિગુણસંયુતઃ બ્રહ્મચર્યરતો ભક્ત્યા મત્સાદૃશ્યમવાપ્નુયાત્

પણ જે કોઈ મને પ્રાપ્ત કરીને, મિત્રતા વગેરે ગુણોથી યુક્ત થઈ, બ્રહ્મચર્યમાં સ્થિર રહી અને ભક્તિપૂર્વક મારી પૂજા કરે છે, તે મને સમાનતા પામે છે.

કિમત્ર બહુનોક્તેન ભક્તાસ્સર્વેધિકારિણઃ મમ પઞ્ચાક્ષરે મંત્રે તસ્માચ્છ્રેષ્ઠતરો હિ સઃ

આમાં વધુ શું કહેવું? મારા બધા ભક્તો સર્વશક્તિમાન છે; પણ પાંચ અક્ષરવાળા મંત્રને અર્પિત ભક્ત સૌથી શ્રેષ્ઠ છે.

પઞ્ચાક્ષરપ્રભાવેણ લોકવેદમહર્ષયઃ તિષ્ઠંતિ શાશ્વતા ધર્મા દેવાસ્સર્વમિદં જગત્

પાંચ અક્ષરવાળા મંત્રની શક્તિથી જ બધા લોક, વેદ, મહર્ષિઓ, શાશ્વત ધર્મો, દેવતાઓ અને આખું જગત ટકી રહ્યું છે.

પ્રલયે સમનુપ્રાપ્તે નષ્ટે સ્થાવરજંગમે સર્વં પ્રકૃતિમાપન્નં તત્ર સંલયમેષ્યતિ

જ્યારે પ્રલય આવે છે અને સ્થાવર-જંગમ બધું નાશ પામે છે, ત્યારે બધું મૂળ સ્વરૂપમાં પાછું જાય છે અને તેમાં લીન થઈ જાય છે.

એકો ઽહં સંસ્થિતો દેવિ ન દ્વિતીયો ઽસ્તિ કુત્રચિત્ તદા વેદાશ્ચ શાસ્ત્રાણિ સર્વે પઞ્ચાક્ષરે સ્થિતાઃ

ત્યારે હું એકલો જ રહું છું, હે દેવી, બીજું ક્યાંય નથી; એ સમયે વેદો અને બધા શાસ્ત્રો પાંચ અક્ષરવાળા મંત્રમાં સ્થિત રહે છે.

તે નાશં નૈવ સંપ્રાપ્તા મચ્છક્ત્યા હ્યનુપાલિતાઃ તતસ્સૃષ્ટિરભૂન્મત્તઃ પ્રકૃત્યાત્મપ્રભેદતઃ

એ બધું મારી શક્તીએ રક્ષિત હોવાથી નાશ પામતું નથી; ત્યારબાદ મારી અંદરથી, પ્રકૃતિ અને આત્માના ભેદથી, સર્જન થાય છે.

ગુણમૂર્ત્યાત્મનાં ચૈવ તતોવાંતરસંહૃતિઃ તદા નારાયણશ્શેતે દેવો માયામયીં તનુમ્

પછી, જ્યારે અંદરના ગુણોનું વિલય થાય છે, ત્યારે ગુણરૂપ ભગવાન નારાયણ માયાથી બનેલી કાયામાં આરામ કરે છે.

આસ્થાય ભોગિપર્યંકશયને તોયમધ્યગઃ તન્નાભિપંકજાજ્જાતઃ પઞ્ચવક્ત્રઃ પિતામહઃ

પાણીના વચ્ચે, ભોગી નામના સાપના શય્યાપર આરામ કરતાં, તેમના નાભિમાંથી ઉગેલા કમળમાંથી પાંચ મુખ ધરાવતા પિતામહ જન્મે છે.

સિસૃક્ષમાણો લોકાંસ્ત્રીન્ન સક્તો હ્યસહાયવાન્ મુનીન્દશ સસર્જાદૌ માનસાનમિતૌજસઃ

ત્રણે લોકનું સર્જન કરવા ઇચ્છતા, આસક્તિ વિના અને કોઈની મદદ વગર, તેમના મનમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા દસ મહાન ઋષિઓ, જે અત્યંત શક્તિશાળી હતા, પ્રથમ સર્જાયા.

તેષાં સિદ્ધિવિવૃદ્ધ્યર્થં માં પ્રોવાચ પિતામહઃ મત્પુત્રાણાં મહાદેવ શક્તિં દેહિ મહેશ્વર

તેઓના સિદ્ધિ અને વૃદ્ધિ માટે, પિતામહે મને કહ્યું: 'હે મહાદેવ, મારા પુત્રોને શક્તિ આપો, હે મહેશ્વર.'

ઇત્યેવં પ્રાર્થિતસ્તેન પઞ્ચવક્ત્રધરો હ્યહમ્ પઞ્ચાક્ષરાણિ ક્રમશઃ પ્રોક્તવાન્પદ્મયોનયે

પિતામહે આમ વિનંતી કરતા, હું, પાંચ મુખ ધરાવતો, પદ્મયોનિને ક્રમશઃ પાંચ અક્ષરનું પવિત્ર મંત્ર ઉચ્ચાર્યું.

સ પઞ્ચવદનૈસ્તાનિ ગૃહ્ણંલ્લોકપિતામહઃ વાચ્યવાચકભાવેન જ્ઞાતવાન્માં મહેશ્વરમ્

લોકોના પિતામહે પોતાના પાંચ મુખથી એ મંત્ર સ્વીકાર્યો અને શબ્દ તથા અર્થના સંબંધથી મને, મહેશ્વરને, ઓળખ્યો.

જ્ઞાત્વા પ્રયોગં વિવિધં સિદ્ધમંત્રઃ પ્રજાપતિઃ પુત્રેભ્યઃ પ્રદદૌ મંત્રં મંત્રાર્થં ચ યથાતથમ્

પછી, વિવિધ ઉપયોગ જાણીને, મંત્રસિદ્ધ પ્રજાપતિએ એ મંત્ર અને તેનો સાચો અર્થ પોતાના પુત્રોને આપ્યો.

તે ચ લબ્ધ્વા મંત્રરત્નં સાક્ષાલ્લોકપિતામહાત્ તદાજ્ઞપ્તેન માર્ગેણ મદારાધનકાંક્ષિણઃ

અને તેઓએ, લોકપિતામહ પાસેથી સીધો મંત્રમણિ પ્રાપ્ત કરીને, નિર્ધારિત માર્ગે ચાલીને, મારી આરાધના કરવાની ઇચ્છા રાખી.

મેરોસ્તુ શિખરે રમ્યે મુંજવાન્નામ પર્વતઃ મત્પ્રિયઃ સતતં શ્રીમાન્મદ્ભક્તૈ રક્ષિતસ્સદા

મેરુ પર્વતની સુંદર શિખરે મુંજવત નામનું પર્વત છે, જે મને હંમેશાં પ્રિય છે, તેજસ્વી છે અને મારા ભક્તો દ્વારા સતત રક્ષાયુક્ત છે.

તસ્યાભ્યાશે તપસ્તીવ્રં લોકં સ્રષ્ટું સમુત્સુકાઃ દિવ્યં વર્ષસહસ્રં તુ વાયુભક્ષાસ્સમાચરન્

એ સ્થળની નજીક, જગતનું સર્જન કરવા આતુર થઈ, તેઓએ દિવ્ય હજાર વર્ષ સુધી માત્ર વાયુ પર જીવતાં, તીવ્ર તપ કર્યું.

તેષાં ભક્તિમહં દૃષ્ટ્વા સદ્યઃ પ્રત્યક્ષતામિયામ્ ઋષિં છંદશ્ચ કીલં ચ બીજશક્તિં ચ દૈવતમ્

તેમની ભક્તિ જોઈને, હું તરત જ તેમના સમક્ષ પ્રગટ થયો અને ઋષિ, છંદ, કીલક, બીજશક્તિ અને દેવતા સાથે ઉપસ્થિત થયો.

ન્યાસં ષડંગં દિગ્બંધં વિનિયોગમશેષતઃ પ્રોક્તવાનહમાર્યાણાં જગત્સૃષ્ટિવિવૃદ્ધયે

જગતની રચનામાં વૃદ્ધિ થાય તે માટે, મેં તેમને છ અંગોવાળો ન્યાસ, દિશાઓનું બંધન અને બધા ઉપયોગ સંપૂર્ણ રીતે શીખવ્યા.

તતસ્તે મંત્રમાહાત્મ્યાદૃષયસ્તપસેધિતાઃ સૃષ્ટિં વિતન્વતે સમ્યક્સદેવાસુરમાનુષીમ્

પછી, મંત્રના મહિમાથી સશક્ત થયેલા અને તપથી સિદ્ધ થયેલા ઋષિઓએ દેવ, અસુર અને મનુષ્યોની યોગ્ય રીતે સર્જના કરી.

અસ્યાઃ પરમવિદ્યાયાસ્સ્વરૂપમધુનોચ્યતે આદૌ નમઃ પ્રયોક્તવ્યં શિવાય તુ તતઃ પરમ્

હવે આ પરમ વિદ્યા નું સ્વરૂપ કહેવામાં આવે છે: શરૂઆતમાં 'નમ:' ઉચ્ચારવું, પછી 'શિવાય' અને પછી આગળનું.

સૈષા પઞ્ચાક્ષરી વિદ્યા સર્વશ્રુતિશિરોગતા સર્વજાતસ્ય સર્વસ્ય બીજભૂતા સનાતની

આ પાંચ અક્ષરવાળી વિદ્યા છે, જે સર્વ વેદોના શિરોમણિમાં છે, સર્વ જીવ અને સર્વ વસ્તુઓનું શાશ્વત બીજરૂપ છે.

પ્રથમં મન્મુખોદ્ગીર્ણા સા મમૈવાસ્તિ વાચિકા તપ્તચામીકરપ્રખ્યા પીનોન્નતપયોધરા

પ્રથમ મારા મુખમાંથી નીકળેલી, એ મારી જ વાણી છે, તપેલા સોનાની જેમ તેજસ્વી છે અને ઊંચા, ભરાવદાર સ્તનવાળી છે.

ચતુર્ભુજા ત્રિનયના બાલેંદુકૃતશેખરા પદ્મોત્પલકરા સૌમ્યા વરદાભયપાણિકા

એ ચાર હાથવાળી, ત્રણ આંખવાળી, શિશુ ચંદ્રથી શોભાયમાન શિખરવાળી, કમળ અને નીલોત્પલ ધારણ કરનારી, સૌમ્ય, વર mudra અને અભય mudra ધરાવનારી છે.

સર્વલક્ષણસંપન્ના સર્વાભરણભૂષિતા સિતપદ્માસનાસીના નીલકુંચિતમૂર્ધજા

સર્વ લક્ષણોથી યુક્ત, સર્વ આભૂષણોથી શોભાયમાન, સફેદ કમળ પર બેઠેલી અને નીલવર્ણ વાળવાળી છે.

અસ્યાઃ પઞ્ચવિધા વર્ણાઃ પ્રસ્ફુરદ્રશ્મિમંડલાઃ પીતઃ કૃષ્ણસ્તથા ધૂમ્રઃ સ્વર્ણાભો રક્ત એવ ચ

આ દેવીના પાંચ પ્રકારના રંગ છે, જે તેજસ્વી કિરણો સાથે ઝગમગે છે: પીળો, કાળો, ધૂમ્ર, સોનાની જેમ અને લાલ.

પૃથક્પ્રયોજ્યા યદ્યેતે બિંદુનાદવિભૂષિતાઃ અર્ધચન્દ્રનિભો બિંદુર્નાદો દીપશિખાકૃતિઃ

આ બધા રંગો અલગથી વાપરવાના છે, જો બિંદુ અને નાદથી શોભિત ન હોય; બિંદુ અર્ધચંદ્ર જેવો છે અને નાદ દીવાના જ્યોત જેવો દેખાય છે.

બીજં દ્વિતીયં બીજેષુ મંત્રસ્યાસ્ય વરાનને દીર્ઘપૂર્વં તુરીયસ્ય પઞ્ચમં શક્તિમાદિશેત્

હે સુંદર મુખવાળી, આ મંત્રના અક્ષરોમાં બીજું બીજ અક્ષર છે; ચોથું, જેની શરૂઆત લાંબી છે, તે ત્રીજું છે; અને પાંચમું શક્તિરૂપ છે.

વામદેવો નામ ઋષિઃ પંક્તિશ્છન્દ ઉદાહૃતમ્ દેવતા શિવ એવાહં મન્ત્રસ્યાસ્ય વરાનને

વામદેવ નામે ઋષિ છે, પંક્તિ છંદ છે, અને હે સુંદર મુખવાળી, આ મંત્રની દેવી હું શિવ પોતે છું.