શિવપુરાણમ્

કર્માયોગ્યો ભવેન્મર્ત્યઃ પતિતો યદિ સર્વથા કર્માયોગેન યત્કર્મ કૃતં ચ નરકાય હિ તતઃ કથં વિમુચ્યેત પતિતો વિદ્યયા ઽનયા

જો કોઈ મનુષ્ય કર્મ કરવા અયોગ્ય બની જાય અને સર્વ રીતે પાપમાં પડી જાય, તો કર્મના અયોગ્યતાથી જે કર્મ થાય છે તે તો નરક તરફ લઈ જાય છે; તો પછી એવો પાપી આ જ્ઞાનથી કેમ મુક્ત થાય?

તથ્યમેતત્ત્વયા પ્રોક્તં તથા હિ શૃણુ સુન્દરિ રહસ્યમિતિ મત્વૈતદ્ગોપિતં યન્મયા પુરા

તું જે કહ્યું તે સાચું છે, સુંદરિ! હવે સાંભળ, એ રહસ્ય જે મેં પહેલાં સાચું માનીને છુપાવ્યું હતું.

સમંત્રકં માં પતિતઃ પૂજયેદ્યદિ મોહિતઃ નારકી સ્યાન્ન સન્દેહો મમ પઞ્ચાક્ષરં વિના

જો કોઈ પાપમાં પડેલો અને ભ્રમિત મનુષ્ય મંત્રથી મારી પૂજા કરે, પણ મારા પાંચ અક્ષર વગર, તો એ નિશ્ચિતપણે નરકમાં જાય છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.

અબ્ભક્ષા વાયુભક્ષાશ્ચ યે ચાન્યે વ્રતકર્શિતાઃ તેષામેતૈર્વ્રતૈર્નાસ્તિ મમ લોકસમાગમઃ

જે લોકો ફક્ત પાણી કે વાયુ પર જીવે છે, અથવા કઠિન વ્રતોથી દુર્બળ થયા છે, એવાં લોકો માત્ર આવા વ્રતો દ્વારા મારા લોકને પ્રાપ્ત કરી શકતા નથી.

ભક્ત્યા પઞ્ચાક્ષરેણૈવ યો હિ માં સકૃદર્ચયેત્ સો ઽપિ ગચ્છેન્મમ સ્થાનં મન્ત્રસ્યાસ્યૈવ ગૌરવાત્

જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક માત્ર એકવાર પણ પાંચ અક્ષરવાળા મંત્રથી મારી પૂજા કરે છે, તે પણ આ મંત્રની મહિમાથી મારા ધામને પામે છે.

તસ્માત્તપાંસિ યજ્ઞાશ્ચ વ્રતાનિ નિયમાસ્તથા પઞ્ચાક્ષરાર્ચનસ્યૈતે કોટ્યંશેનાપિ નો સમઃ

આથી, તપ, યજ્ઞ, વ્રત અને નિયમો—even જો કરોડમાં એક ભાગ પણ હોય—પાંચ અક્ષરવાળી પૂજાની સરખામણીમાં નથી.

બદ્ધો વાપ્યથ મુક્તો વા પાશાત્પઞ્ચાક્ષરેણ યઃ પૂજયેન્માં સ મુચ્યેત નાત્ર કાર્યા વિચારણા

કોઈ બંધનમાં હોય કે મુક્ત, જે મારા પાંચ અક્ષરવાળા મંત્રથી મારી પૂજા કરે છે, તે મુક્ત થઈ જાય છે; તેમાં વધુ વિચારવાની જરૂર નથી.

અરુદ્રો વા સરુદ્રો વા સકૃત્પઞ્ચાક્ષરેણ યઃ પૂજયેત્પતિતો વાપિ મૂઢો વા મુચ્યતે નરઃ

કોઈ ક્રોધરહિત હોય કે ક્રોધી, જે પાંચ અક્ષરવાળા મંત્રથી મારી પૂજા કરે છે—even જો પાપમાં પડેલો હોય કે મૂર્ખ હોય—એવો મનુષ્ય મુક્ત થઈ જાય છે.

ષડક્ષરેણ વા દેવિ તથા પઞ્ચાક્ષરેણ વા સ બ્રહ્માંગેન માં ભક્ત્યા પૂજયેદ્યદિ મુચ્યતે

હે દેવી, છ અક્ષરવાળા કે પાંચ અક્ષરવાળા મંત્રથી, જો કોઈ યોગ્ય રીતે ભક્તિપૂર્વક મારી પૂજા કરે, તો તે મુક્તિ પામે છે.

પતિતો ઽપતિતો વાપિ મન્ત્રેણાનેન પૂજયેત્ મમ ભક્તો જિતક્રોધો સલબ્ધો ઽલબ્ધ એવ વા

પડેલો હોય કે ન પડેલો, મારો ભક્ત આ મંત્રથી મારી પૂજા કરે છે—એણે ક્રોધ જીત્યો હોય કે ન જીત્યો હોય, પ્રાપ્ત કર્યું હોય કે ન કર્યું હોય.

અલબ્ધાલબ્ધ એવેહ કોટિકોટિગુણાધિકઃ તસ્માલ્લબ્ધ્વૈવ માં દેવિ મન્ત્રેણાનેન પૂજયેત્

અહીં પ્રાપ્ત કર્યું હોય કે ન કર્યું હોય, એવો મનુષ્ય અનેક કરોડો ગણો મહાન છે; તેથી, હે દેવી, મને પ્રાપ્ત કરીને આ મંત્રથી મારી પૂજા કરવી જોઈએ.

લબ્ધ્વા સંપૂજયેદ્યસ્તુ મૈત્ર્યાદિગુણસંયુતઃ બ્રહ્મચર્યરતો ભક્ત્યા મત્સાદૃશ્યમવાપ્નુયાત્

પણ જે કોઈ મને પ્રાપ્ત કરીને, મિત્રતા વગેરે ગુણોથી યુક્ત થઈ, બ્રહ્મચર્યમાં સ્થિર રહી અને ભક્તિપૂર્વક મારી પૂજા કરે છે, તે મને સમાનતા પામે છે.

કિમત્ર બહુનોક્તેન ભક્તાસ્સર્વેધિકારિણઃ મમ પઞ્ચાક્ષરે મંત્રે તસ્માચ્છ્રેષ્ઠતરો હિ સઃ

આમાં વધુ શું કહેવું? મારા બધા ભક્તો સર્વશક્તિમાન છે; પણ પાંચ અક્ષરવાળા મંત્રને અર્પિત ભક્ત સૌથી શ્રેષ્ઠ છે.

પઞ્ચાક્ષરપ્રભાવેણ લોકવેદમહર્ષયઃ તિષ્ઠંતિ શાશ્વતા ધર્મા દેવાસ્સર્વમિદં જગત્

પાંચ અક્ષરવાળા મંત્રની શક્તિથી જ બધા લોક, વેદ, મહર્ષિઓ, શાશ્વત ધર્મો, દેવતાઓ અને આખું જગત ટકી રહ્યું છે.

પ્રલયે સમનુપ્રાપ્તે નષ્ટે સ્થાવરજંગમે સર્વં પ્રકૃતિમાપન્નં તત્ર સંલયમેષ્યતિ

જ્યારે પ્રલય આવે છે અને સ્થાવર-જંગમ બધું નાશ પામે છે, ત્યારે બધું મૂળ સ્વરૂપમાં પાછું જાય છે અને તેમાં લીન થઈ જાય છે.

એકો ઽહં સંસ્થિતો દેવિ ન દ્વિતીયો ઽસ્તિ કુત્રચિત્ તદા વેદાશ્ચ શાસ્ત્રાણિ સર્વે પઞ્ચાક્ષરે સ્થિતાઃ

ત્યારે હું એકલો જ રહું છું, હે દેવી, બીજું ક્યાંય નથી; એ સમયે વેદો અને બધા શાસ્ત્રો પાંચ અક્ષરવાળા મંત્રમાં સ્થિત રહે છે.

તે નાશં નૈવ સંપ્રાપ્તા મચ્છક્ત્યા હ્યનુપાલિતાઃ તતસ્સૃષ્ટિરભૂન્મત્તઃ પ્રકૃત્યાત્મપ્રભેદતઃ

એ બધું મારી શક્તીએ રક્ષિત હોવાથી નાશ પામતું નથી; ત્યારબાદ મારી અંદરથી, પ્રકૃતિ અને આત્માના ભેદથી, સર્જન થાય છે.

ગુણમૂર્ત્યાત્મનાં ચૈવ તતોવાંતરસંહૃતિઃ તદા નારાયણશ્શેતે દેવો માયામયીં તનુમ્

પછી, જ્યારે અંદરના ગુણોનું વિલય થાય છે, ત્યારે ગુણરૂપ ભગવાન નારાયણ માયાથી બનેલી કાયામાં આરામ કરે છે.

આસ્થાય ભોગિપર્યંકશયને તોયમધ્યગઃ તન્નાભિપંકજાજ્જાતઃ પઞ્ચવક્ત્રઃ પિતામહઃ

પાણીના વચ્ચે, ભોગી નામના સાપના શય્યાપર આરામ કરતાં, તેમના નાભિમાંથી ઉગેલા કમળમાંથી પાંચ મુખ ધરાવતા પિતામહ જન્મે છે.

સિસૃક્ષમાણો લોકાંસ્ત્રીન્ન સક્તો હ્યસહાયવાન્ મુનીન્દશ સસર્જાદૌ માનસાનમિતૌજસઃ

ત્રણે લોકનું સર્જન કરવા ઇચ્છતા, આસક્તિ વિના અને કોઈની મદદ વગર, તેમના મનમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા દસ મહાન ઋષિઓ, જે અત્યંત શક્તિશાળી હતા, પ્રથમ સર્જાયા.

તેષાં સિદ્ધિવિવૃદ્ધ્યર્થં માં પ્રોવાચ પિતામહઃ મત્પુત્રાણાં મહાદેવ શક્તિં દેહિ મહેશ્વર

તેઓના સિદ્ધિ અને વૃદ્ધિ માટે, પિતામહે મને કહ્યું: 'હે મહાદેવ, મારા પુત્રોને શક્તિ આપો, હે મહેશ્વર.'

ઇત્યેવં પ્રાર્થિતસ્તેન પઞ્ચવક્ત્રધરો હ્યહમ્ પઞ્ચાક્ષરાણિ ક્રમશઃ પ્રોક્તવાન્પદ્મયોનયે

પિતામહે આમ વિનંતી કરતા, હું, પાંચ મુખ ધરાવતો, પદ્મયોનિને ક્રમશઃ પાંચ અક્ષરનું પવિત્ર મંત્ર ઉચ્ચાર્યું.

સ પઞ્ચવદનૈસ્તાનિ ગૃહ્ણંલ્લોકપિતામહઃ વાચ્યવાચકભાવેન જ્ઞાતવાન્માં મહેશ્વરમ્

લોકોના પિતામહે પોતાના પાંચ મુખથી એ મંત્ર સ્વીકાર્યો અને શબ્દ તથા અર્થના સંબંધથી મને, મહેશ્વરને, ઓળખ્યો.

જ્ઞાત્વા પ્રયોગં વિવિધં સિદ્ધમંત્રઃ પ્રજાપતિઃ પુત્રેભ્યઃ પ્રદદૌ મંત્રં મંત્રાર્થં ચ યથાતથમ્

પછી, વિવિધ ઉપયોગ જાણીને, મંત્રસિદ્ધ પ્રજાપતિએ એ મંત્ર અને તેનો સાચો અર્થ પોતાના પુત્રોને આપ્યો.

તે ચ લબ્ધ્વા મંત્રરત્નં સાક્ષાલ્લોકપિતામહાત્ તદાજ્ઞપ્તેન માર્ગેણ મદારાધનકાંક્ષિણઃ

અને તેઓએ, લોકપિતામહ પાસેથી સીધો મંત્રમણિ પ્રાપ્ત કરીને, નિર્ધારિત માર્ગે ચાલીને, મારી આરાધના કરવાની ઇચ્છા રાખી.

મેરોસ્તુ શિખરે રમ્યે મુંજવાન્નામ પર્વતઃ મત્પ્રિયઃ સતતં શ્રીમાન્મદ્ભક્તૈ રક્ષિતસ્સદા

મેરુ પર્વતની સુંદર શિખરે મુંજવત નામનું પર્વત છે, જે મને હંમેશાં પ્રિય છે, તેજસ્વી છે અને મારા ભક્તો દ્વારા સતત રક્ષાયુક્ત છે.

તસ્યાભ્યાશે તપસ્તીવ્રં લોકં સ્રષ્ટું સમુત્સુકાઃ દિવ્યં વર્ષસહસ્રં તુ વાયુભક્ષાસ્સમાચરન્

એ સ્થળની નજીક, જગતનું સર્જન કરવા આતુર થઈ, તેઓએ દિવ્ય હજાર વર્ષ સુધી માત્ર વાયુ પર જીવતાં, તીવ્ર તપ કર્યું.

તેષાં ભક્તિમહં દૃષ્ટ્વા સદ્યઃ પ્રત્યક્ષતામિયામ્ ઋષિં છંદશ્ચ કીલં ચ બીજશક્તિં ચ દૈવતમ્

તેમની ભક્તિ જોઈને, હું તરત જ તેમના સમક્ષ પ્રગટ થયો અને ઋષિ, છંદ, કીલક, બીજશક્તિ અને દેવતા સાથે ઉપસ્થિત થયો.

ન્યાસં ષડંગં દિગ્બંધં વિનિયોગમશેષતઃ પ્રોક્તવાનહમાર્યાણાં જગત્સૃષ્ટિવિવૃદ્ધયે

જગતની રચનામાં વૃદ્ધિ થાય તે માટે, મેં તેમને છ અંગોવાળો ન્યાસ, દિશાઓનું બંધન અને બધા ઉપયોગ સંપૂર્ણ રીતે શીખવ્યા.