શિવપુરાણમ્

અથાભિષેકં નૈવેદ્યં નમસ્કારં ચ તર્પણમ્ યથાશક્તિ સદાકુર્યાત્ક્રમાચ્છિવપદપ્રદમ્

પછી, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે અને ક્રમથી, અભિષેક, ભોજન અર્પણ, વંદન અને તર્પણ, જે શિવપદ આપે છે, હંમેશા કરવું.

અથવા માનુષે લિંગેપ્યાર્ષે દૈવે સ્વયંભુવિ સ્થાપિતે ઽપૂર્વકે લિંગે સોપચારં યથા તથા

માનવ દ્વારા બનેલું, ઋષિપ્રમાણે, દેવત્વ ધરાવતું, સ્વયંભૂ, સ્થાપિત કે અનોખું લિંગ હોય, દરેકને યોગ્ય રીતે ઉપચારથી પૂજવું.

પૂજોપકરણે દત્તે યત્કિંચિત્ફલમશ્નુતે પ્રદક્ષિણાનમસ્કારૈઃ ક્રમાચ્છિવપદપ્રદમ્

પૂજાના સાધન જે મળે, તેનું ફળ મળે છે; પ્રદક્ષિણ અને વંદન ક્રમશઃ કરવાથી શિવપદ પ્રાપ્ત થાય છે.

લિંગં દર્શનમાત્રં વા નિયમેન શિવપ્રદમ્ મૃત્પિષ્ટગોશકૃત્પુષ્પૈઃ કરવીરેણ વા ફલૈઃ

લિંગનું માત્ર દર્શન પણ નિયમથી કરવાથી શિવપદ મળે છે; માટી, ગૌમય, ફૂલો, કરવીર કે ફળોથી પણ.

ગુડેન નવનીતેન ભસ્મનાન્નૈર્યથારુચિ લિંગં યત્નેન કૃત્વાંતે યજેત્તદનુસારતઃ

ગોળ, નવણીત, ભસ્મ કે રસોઈના ભાતથી, મનગમતું હોય તેમ, પ્રયત્નપૂર્વક લિંગ બનાવી, અંતે તે પ્રમાણે પૂજા કરવી.

અંગુષ્ઠાદાવપિ તથા પૂજામિચ્છંતિ કેચન લિંગકર્મણિ સર્વત્ર નિષેધોસ્તિ ન કર્હિચિત્

કેટલાક અંગૂઠા પર પણ પૂજા કરવા ઇચ્છે છે; લિંગપૂજામાં ક્યાંય ક્યારેય મનાઈ નથી.

સર્વત્ર ફલદાતા હિ પ્રયાસાનુગુણં શિવઃ અથવા લિંગદાનં વા લિંગમૌલ્યમથાપિ વા

શિવ સર્વત્ર પ્રયત્ન અનુસાર ફળ આપનાર છે; અથવા લિંગનું દાન કે લિંગમૌલ્યથી પણ.

શ્રદ્ધયા શિવભક્તાય દત્તં શિવપદપ્રદમ્ અથવા પ્રણવં નિત્યં જપેદ્દશસહસ્રકમ્

શ્રદ્ધાથી શિવભક્તને આપેલું પણ શિવપદ આપે છે; અથવા પ્રણવનો દસ હજાર વાર નિયમિત જપ કરવો.

સંધ્યયોશ્ચ સહસ્રં વા જ્ઞેયં શિવપદપ્રદમ્ જપકાલે મકારાંતં મનઃશુદ્ધિકરં ભજેત્

અથવા સંધ્યાકાળે હજાર વાર જપ કરવો, એ પણ શિવપદ આપે છે; જપ સમયે 'મ'થી પૂર્ણ પ્રણવનું સ્મરણ મન શુદ્ધ કરે છે.

સમાધૌ માનસં પ્રોક્તમુપાંશુ સાર્વકાલિકમ્ સમાનપ્રણવં ચેમં બિંદુનાદયુતં વિદુઃ

ધ્યાનમાં માનસિક જપ કહેલો છે; ઉપાંશુ જપ સર્વ સમયે યોગ્ય છે; એ જ પ્રણવ, બિંદુ અને નાદ સાથે જાણવો.

અથ પઞ્ચાક્ષરં નિત્યં જપેદયુતમાદરાત્ સંધ્યયોશ્ચ સહસ્રં વા જ્ઞેયં શિવપદપ્રદમ્

પછી, પાંચ અક્ષરનું મંત્ર હંમેશા દસ હજાર વાર ભક્તિપૂર્વક જપ કરવું; અથવા સંધ્યાએ હજાર વાર, એ શિવપદ આપે છે.

પ્રણવેનાદિસંયુક્તં બ્રાહ્મણાનાં વિશિષ્યતે દીક્ષાયુક્તં ગુરોર્ગ્રાહ્યં મંત્રં હ્યથ ફલાપ્તયે

પ્રણવથી શરૂ થતો મંત્ર ખાસ બ્રાહ્મણો માટે છે; દીક્ષા સાથે ગુરુ પાસેથી ફળ મેળવવા માટે ગ્રહણ કરવો.

કુંભસ્નાનં મંત્રદીક્ષાં માતૃકાન્યાસમેવ ચ બ્રાહ્મણઃ સત્યપૂતાત્મા ગુરુર્જ્ઞાની વિશિષ્યતે

કુંભસ્નાન, મંત્રદીક્ષા અને માતૃકાન્યાસ—બ્રાહ્મણોમાં સત્ય અને શુદ્ધ મનવાળા, જ્ઞાની ગુરુ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

દ્વિજાનાં ચ નમઃપૂર્વમન્યેષાં ચ નમોન્તકમ્ સ્ત્રીણાં ચ ક્વચિદિચ્છંતિ નમો તં ચ યથાવિધિ

દ્વિજોને 'નમઃ' આરંભે, બીજાને અંતે, સ્ત્રીઓ ક્યારેક ઇચ્છે ત્યારે યોગ્ય રીતે 'નમઃ' ઉમેરવું.

વિપ્રસ્ત્રીણાં નમઃ પૂર્વમિદમિચ્છંતિ કેચન પઞ્ચકોટિજપં કૃત્વા સદા શિવસમો ભવેત્

કેટલાક બ્રાહ્મણ સ્ત્રીઓ માટે પણ 'નમઃ' આરંભે ઇચ્છે છે; પાંચ કરોડ જપ કર્યા પછી હંમેશા શિવ સમાન થાય છે.

એકદ્વિત્રિચતુઃકોટ્યાબ્રહ્માદીનાં પદં વ્રજેત્ જપેદક્ષરલક્ષંવા અક્ષરાણાં પૃથક્પૃથક્

એક લાખ અક્ષરોનું જાપ કરે અથવા દરેક અક્ષર અલગથી જાપે, તો એક, બે, ત્રણ કે ચાર કરોડ બ્રહ્માદિક દેવતાઓનું સ્થાન પ્રાપ્ત થાય છે.

અથવાક્ષરલક્ષં વા જ્ઞેયં શિવપદપ્રદમ્ સહસ્રં તુ સહસ્રાણાં સહસ્રેણ દિનેન હિ

અથવા, એક લાખ અક્ષરોનું જાપ શિવપદ આપે છે એવું જાણવું. હજારમાં હજાર અને એમાં પણ હજાર, એક જ દિવસે કરવું.

જપેન્મંત્રાદિષ્ટસિદ્ધિર્નિત્યં બ્રાહ્મણભોજનાત્ અષ્ટોત્તરસહસ્રં વૈ ગાયત્રીં પ્રાતરેવ હિ

મંત્રનું નિયમિત જાપ કરવાથી સિદ્ધિ મળે છે; રોજ બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું અને સવારે ગાયત્રી મંત્ર આઠ હજાર આઠ વખત જાપવો.

બ્રાહ્મણસ્તુ જપેન્નિત્યં ક્રમાચ્છિવપદપ્રદાન્ વેદમંત્રાંસ્તુ સૂક્તાનિ જપેન્નિયમમાસ્થિતઃ

બ્રાહ્મણે રોજ ક્રમશઃ શિવપદ આપતા મંત્રોનું જાપ કરવું, અને નિયમ પાળીને વેદમંત્રો તથા સુક્તોનું પણ જાપ કરવું.

એકં દશાર્ણં મંત્રં ચ શતોનં ચ તદૂર્ધ્વકમ્ અયુતં ચ સહસ્રં ચ શતમેકં વિના ભવેત્

એક, દસ, સો અને એથી ઉપર હજાર, દસ હજાર અને એક લાખ—સો સિવાય—મંત્રજાપ માટે આ સંખ્યાઓ માનવામાં આવે છે.

વેદપારાયણં ચૈવ જ્ઞેયં શિવપદપ્રદમ્ અન્યાન્બહુતરાન્મંત્રાઞ્જપેદક્ષરલક્ષતઃ

વેદના પાઠને પણ શિવપદ આપનાર માનવું જોઈએ; અનેક અન્ય મંત્રોનું પણ, દરેકમાં એક લાખ અક્ષર જાપવું.

એકાક્ષરાંસ્તથા મંત્રાઞ્જપેદક્ષરકોટિતઃ તતઃ પરં જપેચ્ચૈવ સહસ્રં ભક્તિપૂર્વકમ્

એક અક્ષરવાળા મંત્રોનું પણ કરોડ અક્ષર સુધી જાપ કરવું અને પછી ભક્તિપૂર્વક વધુ એક હજાર વાર જાપવું.

એવં કુર્યાદ્યથાશક્તિ ક્રમાચ્છિવ પદં લભેત્ નિત્યં રુચિકરં ત્વેકં મંત્રમામરણાંતિકમ્

આ રીતે, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે ક્રમશઃ આચરણ કરવું અને શિવપદ મેળવવું; રોજ મનગમતો એક મંત્ર અંત સુધી જાપવો.

જપેત્સહસ્રમોમિતિ સર્વાભીષ્ટં શિવાજ્ઞયા પુષ્પારામાદિકં વાપિ તથા સંમાર્જનાદિકમ્

શિવની આજ્ઞાથી 'ૐ' નો હજાર વખત જાપ કરીને સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે, અથવા પુષ્પવાટિકા વગેરેની સેવા કે સફાઈ પણ કરી શકાય.

શિવાય શિવકાર્યાથે કૃત્વા શિવપદં લભેત્ શિવક્ષેત્રે તથા વાસં નિત્યં કુર્યાચ્ચ ભક્તિતઃ

શિવ માટે કે શિવના કાર્ય માટે આવી સેવા કરીને શિવપદ પ્રાપ્ત થાય છે; શિવક્ષેત્રમાં સદા ભક્તિપૂર્વક નિવાસ કરવો.

જડાનામજડાનાં ચ સર્વેષાં ભુક્તિમુક્તિદમ્ તસ્માદ્વાસં શિવક્ષેત્રે કુર્યદામરણં બુધઃ

મંદબુદ્ધિ હોય કે બુદ્ધિશાળી, સૌને ભોગ અને મોક્ષ મળે છે; તેથી બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ મૃત્યુ સુધી શિવક્ષેત્રમાં રહેવું જોઈએ.

લિંગાદ્ધસ્તશતં પુણ્યં ક્ષેત્રે માનુષકે વિદુઃ સહસ્રારત્નિમાત્રં તુ પુણ્યક્ષેત્રે તથાર્ષકે

લિંગમાંથી માનવ બનાવેલા ક્ષેત્રમાં સો ગણું પુણ્ય મળે છે; પવિત્ર અથવા પ્રાચીન ક્ષેત્રમાં હજારો સોનાના મુદ્રા જેટલું પુણ્ય મળે છે.

દૈવલિંગે તથા જ્ઞેયં સહસ્રારત્નિમાનતઃ ધનુષ્પ્રમાણસાહસ્રં પુણ્યં ક્ષેત્રે સ્વયં ભુવિ

દૈવી લિંગમાં પણ હજારો સોનાના મુદ્રા જેટલું પુણ્ય મળે છે; સ્વયંભૂ ક્ષેત્રમાં ધનુષ્ય જેટલી માપની હજાર ગણું પુણ્ય મળે છે.

પુણ્યક્ષેત્રે સ્થિતા વાપી કૂપાદ્યપુષ્કરાણિ ચ શિવગંગેતિ વિજ્ઞેયં શિવસ્ય વચનં યથા

પવિત્ર ક્ષેત્રમાં રહેલી વાપી, કૂવા અને તળાવ વગેરેને શિવગંગા તરીકે ઓળખવું, જેમ શિવે કહ્યું છે.