શિવપુરાણમ્

સર્વે પાશુપતાઃ સિદ્ધા ભસ્મોદ્ધૂલિતવિગ્રહાઃ સર્વશાસ્ત્રાર્થતત્ત્વજ્ઞા વેદવેદાંગપારગાઃ

આ બધા પાર્વતીપતિના અનુયાયી, સિદ્ધ, ભસ્મથી લિપ્ત શરીર ધરાવતા, સર્વ શાસ્ત્રોના તત્ત્વને જાણનારા અને વેદ તથા તેના અંગોમાં પારંગત છે.

શિવાશ્રમરતાસ્સર્વે શિવજ્ઞાનપરાયણાઃ સર્વે સંગવિનિર્મુક્તાઃ શિવૈકાસક્તચેતસઃ

બધા શિવના આશ્રમમાં રત, શિવજ્ઞાનને સર્વોપરી માનનારા, સર્વ પ્રકારના મોહથી મુક્ત અને મનથી માત્ર શિવમાં લીન છે.

સર્વદ્વંદ્વસહા ધીરાઃ સર્વભૂતહિતે રતાઃ ઋજવો મૃદવઃ સ્વસ્થા જિતક્રોધા જિતેંદ્રિયાઃ

બધા દુઃખ-સુખ સહન કરનારા, ધીર, સર્વ જીવોના કલ્યાણમાં રત, સીધા, વિનમ્ર, સ્વસ્થ, ક્રોધ અને ઇન્દ્રિયોને જીતનારા છે.

રુદ્રાક્ષમાલાભરણાસ્ત્રિપુંડ્રાંકિતમસ્તકાઃ શિખાજટાસ્સર્વજટા અજટા મુંડશીર્ષકાઃ

કોઈ રુદ્રાક્ષની માળા પહેરે છે, ત્રિપુંડ ધારણ કરે છે, કોઈ શિખા, કોઈ જટાવાળા, કોઈ વિના જટાવાળા અને કોઈ મુંડમાળ ધરાવે છે.

ફલમૂલાશનપ્રાયાઃ પ્રાણાયામપરાયણાઃ શિવાભિમાનસંપન્નાઃ શિવધ્યાનૈકતત્પરાઃ

ફળ અને મૂળને મુખ્ય આહાર બનાવે છે, શ્વાસ નિયંત્રણમાં તત્પર રહે છે, શિવભાવથી યુક્ત અને શિવના ધ્યાનમાં એકાગ્ર છે.

સમુન્મથિતસંસારવિષવૃક્ષાંકુરોદ્ગમાઃ પ્રયાતુમેવ સન્નદ્ધાઃ પરં શિવપુરં પ્રતિ

સંસારના ઝેરવૃક્ષના મૂળને ઉખાડી નાખ્યા છે અને હવે માત્ર પરમ શિવના શહેર તરફ જવા માટે તૈયાર છે.

સદેશિકાનિમાન્મત્વા નિત્યં યશ્શિવમર્ચયેત્ સ યાતિ શિવસાયુજ્યં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

જે વ્યક્તિ આ ગુરુઓને ઓળખી, હંમેશાં શિવની ઉપાસના કરે છે, તે શિવમાં એકરૂપતા પામે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

ભગવન્સર્વયોગીંદ્ર ગણેશ્વર મુનીશ્વર ષડાનનસમપ્રખ્ય સર્વજ્ઞાનનિધે ગુરો

હે ભગવાન, સર્વ યોગીઓના સ્વામી, ગણોના નાથ, મુનિઓના અધિપતિ, છહુમુખી કાર્તિકેય જેટલા તેજસ્વી, સર્વજ્ઞાનના ખજાના, હે ગુરુ—

પ્રાયસ્ત્વમવતીર્યોર્વ્યાં પાશવિચ્છિત્તયે નૃણામ્ મહર્ષિવપુરાસ્થાય સ્થિતો ઽસિ પરમેશ્વર

મહર્ષિઓના શહેરમાં નિવાસ કરીને, હે પરમેશ્વર, તમે મુખ્યત્વે મનુષ્યોના બંધન કાપવા માટે પૃથ્વી પર અવતર્યા છો.

અન્યથા હિ જગત્યસ્મિન્ દેવો વા દાનવો ઽપિ વા ત્વત્તોન્યઃ પરમં ભાવં કો જાનીયાચ્છિવાત્મકમ્

આ જગતમાં, ભગવાન કે દાનવ પણ, તમારી સિવાય શિવરૂપ પરમ અવસ્થાને કોણ જાણે?

તસ્માત્તવ મુખોદ્ગીર્ણં સાક્ષાદિવ પિનાકિનઃ શિવજ્ઞાનામૃતં પીત્વા ન મે તૃપ્તમભૂન્મનઃ

એટલે તમારી વાણીમાંથી નીકળેલા શિવજ્ઞાનના અમૃતને પીધા પછી પણ, હે ધનુષધારી, મારું મન તૃપ્ત થયું નથી.

સાક્ષાત્સર્વજગત્કર્તુર્ભર્તુરંકં સમાશ્રિતા ભગવન્કિન્નુ પપ્રચ્છ ભર્તારં પરમેશ્વરી

સર્વ જગતના સર્જનહાર અને પોષક ભગવાનના કોળમાં સીધા આરામ કરીને, હે ભગવાન, પરમેશ્વરીએ પોતાના પતિને શું પૂછ્યું હતું?

સ્થાને પૃષ્ટં ત્વયા કૃષ્ણ તદ્વક્ષ્યામિ યથાતથમ્ ભવભક્તસ્ય યુક્તસ્ય તવ કલ્યાણચેતસઃ

કૃષ્ણ, તું યોગ્ય રીતે પૂછ્યું છે; હું તને સાચું કહિશ, કારણ કે તું શિવભક્ત, સંયમી અને શુભ ચિત્તવાળો છે.

મહીધરવરે દિવ્યે મંદરે ચારુકંદરે દેવ્યા સહ મહાદેવો દિવ્યો ધ્યાનગતો ઽભવત્

દિવ્ય અને સુંદર મંદર પર્વતની ગુફામાં, મહાદેવીએ દેવી સાથે મળીને દિવ્ય ધ્યાનમાં પ્રવેશ કર્યો.

તદા દેવ્યાઃ પ્રિયસખી સુસ્મિતાસ્યા શુભાવતી ફુલ્લાન્યતિમનોજ્ઞાનિ પુષ્પાણિ સમુદાહરત્

ત્યારે દેવીની પ્રિય સખીએ, હસતાં મુખે અને શુભ રૂપે, ખૂબ સુંદર અને સંપૂર્ણ ખીલેલા ફૂલો લાવ્યા.

તતઃ સ્વમંકમારોપ્ય દેવીં દેવવરોરહઃ અલંકૃત્ય ચ તૈઃ પુષ્પૈરાસ્તે હૃષ્ટતરઃ સ્વયમ્

પછી દેવોના દેવે, દેવીને પોતાના કોળમાં બેસાડી, તે ફૂલો વડે શણગાર્યા અને ખૂબ આનંદિત થઈ બેઠા.

અથાંતઃપુરચારિણ્યો દેવ્યો દિવ્યવિભૂષણાઃ અંતરંગા ગણેન્દ્રાશ્ચ સર્વલોકમહેશ્વરીમ્

પછી અંતઃપુરમાં રહેનારી દેવીઓ, દિવ્ય આભૂષણોથી સજ્જ, અને ગણોના મુખ્ય, સર્વલોકની મહાદેવી પાસે આવ્યા.

ભર્તારં પરિપૂર્ણં ચ સર્વલોકમહેશ્વરમ્ ચામરાસક્તહસ્તાશ્ચ દેવીં દેવં સિષેવિરે

ચામર હાથમાં લઈને દેવીઓએ સર્વલોકના મહેશ્વર અને તેમની પરિપૂર્ણ પત્નીનું ભક્તિપૂર્વક સેવન કર્યું.

તતઃ પ્રિયાઃ કથા વૃત્તા વિનોદાય મહેશયોઃ ત્રાણાય ચ નૃણાં લોકે યે શિવં શરણં ગતાઃ

પછી મહાદેવ અને પાર્વતીજીને આનંદ આપવા માટે મનોહર વાર્તાઓ અને ઘટનાઓ કહેવામાં આવી, અને જે લોકોએ શિવમાં આશરો લીધો છે, તેમના રક્ષણ માટે પણ એ વાર્તાઓ કહી.

તદાવસરમાલોક્ય સર્વલોકમહેશ્વરી ભર્તારં પરિપપ્રચ્છ સર્વલોકમહેશ્વરમ્

એ સમયે સર્વલોકની મહેશ્વરીએ યોગ્ય અવસર જોઈને પોતાના પતિ સર્વલોકના મહેશ્વરને પ્રશ્ન કર્યો.

કેન વશ્યો મહાદેવો મર્ત્યાનાં મંદચેતસામ્ આત્મતત્ત્વાદ્યશક્તાનામાત્મનામકૃતાત્મનામ્

મહાદેવ કેવી રીતે એવા મનુષ્યોના વશમાં થાય છે, જેમને સમજ ઓછી છે, આત્માનો સાચો જ્ઞાન નથી અને આત્મતત્વને ઓળખ્યું નથી?

ન કર્મણા ન તપસા ન જપૈર્નાસનાદિભિઃ ન જ્ઞાનેન ન ચાન્યેન વશ્યો ઽહં શ્રદ્ધયા વિના

કોઈ કર્મથી, તપથી, જપથી, આસનાદિ સાધનોથી કે જ્ઞાનથી કે બીજાં કોઈ ઉપાયથી પણ, શ્રદ્ધા વિના હું ક્યારેય વશ થતો નથી.

શ્રદ્ધા મય્યસ્તિ ચેત્પુંસાં યેન કેનાપિ હેતુના વશ્યઃ સ્પૃશ્યશ્ચ દૃશ્યશ્ચ પૂજ્યસ્સંભાષ્ય એવ ચ

જે મનુષ્યમાં મારા પર શ્રદ્ધા હોય, કોઈ પણ કારણથી, ત્યારે હું તેને સરળતાથી મળું છું, તેને સ્પર્શી શકાય, જોઈ શકાય, પૂજાઈ શકાય અને વાત કરી શકાય.

સાધ્યા તસ્માન્મયિ શદ્ધા માં વશીકર્તુમિચ્છતા શ્રદ્ધા હેતુસ્સ્વધર્મસ્ય રક્ષણં વર્ણિનામિહ

માટે જે મને વશ કરવું ઇચ્છે છે, એણે મારા પર શ્રદ્ધા પેદા કરવી જોઈએ; શ્રદ્ધા એ પોતપોતાના ધર્મને જાળવવાનો આધાર છે.

સ્વવર્ણાશ્રમધર્મેણ વર્તતે યસ્તુ માનવઃ તસ્યૈવ ભવતિ શ્રદ્ધા મયિ નાન્યસ્ય કસ્યચિત્

જે મનુષ્ય પોતાનાં વર્ણ અને આશ્રમના ધર્મ પ્રમાણે વર્તે છે, માત્ર એમાં જ મારા પર શ્રદ્ધા થાય છે, બીજામાં નહીં.

આમ્નાયસિદ્ધમખિલં ધર્મમાશ્રમિણામિહ બ્રહ્મણા કથિતં પૂર્વં મમૈવાજ્ઞાપુરસ્સરમ્

આ જીવનમાં આશ્રમધારીઓ માટે જે ધર્મ પરંપરાથી સ્થાપિત થયેલા છે, તે પહેલાં બ્રહ્માએ મારા આજ્ઞાથી જ શીખવ્યા હતા.

સ તુ પૈતામહો ધર્મો બહુવિત્તક્રિયાન્વિતઃ નાત્યન્ત ફલભૂયિષ્ઠઃ ક્લેશાયા સસમન્વિતઃ તેન ધર્મેણ મહતાં શ્રદ્ધાં પ્રાપ્ય સુદુર્લ્લભામ્

એ પૌરાણિક ધર્મમાં અનેક દાન અને વિધિઓ જોડાયેલી છે, પણ એમાં બહુ મોટું ફળ નથી, કઠિનાઈ તો છે; પણ એ મહાન ધર્મથી દુર્લભ એવી શ્રદ્ધા મળે છે.

વર્ણિનો યે પ્રપદ્યંતે મામનન્યસમાશ્રયાઃ તેષાં સુખેન માર્ગેણ ધર્મકામાર્થમુક્તયઃ

જે વર્ણવાળા લોકો માત્ર મારા આશ્રયે આવે છે, તેમને ધર્મ, કામ, અર્થ અને મોક્ષના માર્ગ સરળતાથી પ્રાપ્ત થાય છે.

વર્ણાશ્રમસમાચારો મયા ભૂયઃ પ્રકલ્પિતઃ તસ્મિન્ભક્તિમતામેવ મદીયાનાં તુ વર્ણિનામ્

વર્ણ અને આશ્રમના આચારને મેં ફરીથી સ્થાપિત કર્યો છે, પણ એ માત્ર મારા ભક્ત વર્ણવાળાઓ માટે જ છે.