શિવપુરાણમ્

સ્વયમપ્યવતીર્યોર્વ્યાં યુગાવર્તેષુ શૂલધૃક્ સ્વાશ્રિતાનાં વિમુક્ત્યર્થં કુરુતે જ્ઞાનસંતતિમ્

શૂલધારી ભગવાન પોતે યುಗોના ફેરફારમાં પૃથ્વી પર અવતર્યા છે અને પોતાના આશ્રિતોની મુક્તિ માટે જ્ઞાનની પરંપરા સ્થાપે છે.

ઋભુસ્સત્યો ભાર્ગવશ્ચ હ્યંગિરાઃ સવિતા દ્વિજાઃ મૃત્યુઃ શતક્રતુર્ધીમાન્વસિષ્ઠો મુનિપુંગવઃ

ઋભુ, સત્ય, ભાર્ગવ, અંઘિરા, સવિતા, દ્વિજ, મૃત્યુ, બુદ્ધિશાળી શતક્રતુ અને મહાન મુનિ વસિષ્ઠ,

સારસ્વતસ્ત્રિધામા ચ ત્રિવૃતો મુનિપુંગવઃ શતતેજાસ્સ્વયં ધર્મો નારાયણ ઇતિ શ્રુતઃ

સારસ્વત, ત્રિધામા, ત્રિવૃત, મહાન મુનિ, શતતેજા, ધર્મ સ્વયં અને પરંપરા પ્રમાણે નારાયણ,

સ્વરક્ષશ્ચારુણિર્ધીમાંસ્તથા ચૈવ કૃતંજયઃ કૃતંજયો ભરદ્વાજો ગૌતમઃ કવિરુત્તમઃ

સ્વર, રક્ષ, જ્ઞાની આરુણી અને કૃતંજય; કૃતંજય, ભરદ્વાજ, ગૌતમ અને શ્રેષ્ઠ કવિ,

વાચઃસ્રવા મુનિસ્સાક્ષાત્તથા સૂક્ષ્માયણિઃ શુચિઃ તૃણબિંદુર્મુનિઃ કૃષ્ણઃ શક્તિઃ શાક્તેય ઉત્તરઃ

વાચઃશ્રવા મુનિ, શુદ્ધ સૂક્ષ્માયણી, તૃણબિંદુ મુનિ, કૃષ્ણ, શક્તિ અને શ્રેષ્ઠ શાક્તેય,

જાતૂકર્ણ્યો હરિસ્સાક્ષાત્કૃષ્ણદ્વૈપાયનો મુનિઃ વ્યાસાવતારાઞ્છૃણ્વંતુ કલ્પયોગેશ્વરાન્ક્રમાત્

જાતૂકર્ણ્ય, હરિ, કૃષ્ણદ્વૈપાયન મુનિ; વ્યાસના અવતારો અને યોગના ઈશ્વરોનું ક્રમશઃ શ્રવણ કરો.

લૈંગે વ્યાસાવતારા હિ દ્વાપરાં તેષુ સુવ્રતાઃ યોગાચાર્યાવતારાશ્ચ તથા શિષ્યેષુ શૂલિનઃ

લિંગ પરંપરામાં, દ્વાપર યુગમાં વ્યાસના અવતાર શ્રેષ્ઠ વ્રતવાળા છે; તેમ જ, યોગાચાર્યોના અવતાર અને શૂલધારીના શિષ્યો પણ છે.

તત્ર તત્ર વિભોઃ શિષ્યાશ્ચત્વારઃ સ્યુર્મહૌજસઃ શિષ્યાસ્તેષાં પ્રશિષ્યાશ્ચ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ

દરેક સ્થળે, ભગવાનના ચાર-ચાર મહાશક્તિશાળી શિષ્યો હોય છે; તેમના શિષ્યો અને પ્રશિષ્યો તો સૈંકડો અને હજારો છે.

તેષાં સંભાવનાલ્લોકે શૈવાજ્ઞાકરણાદિભિઃ ભાગ્યવંતો વિમુચ્યંતે ભક્ત્યા ચાત્યંતભાવિતાઃ

તેમની અસરથી, શૈવ આજ્ઞાનું પાલન અને આવા કર્મોથી, ભાગ્યશાળી લોકો ઊંડા ભક્તિભાવથી મુક્તિ પામે છે.

યુગાવર્તેષુ સર્વેષુ યોગાચાર્યચ્છલેન તુ અવતારાન્હિ શર્વસ્ય શિષ્યાંશ્ચ ભગવન્વદ

દરેક યુગના ફેરફારમાં, યોગાચાર્યના રૂપમાં, હે ભગવાન, શર્વના અવતારો અને તેમના શિષ્યો વિશે કહો.

શ્વેતઃ સુતારો મદનઃ સુહોત્રઃ કઙ્ક એવ ચ લૌગાક્ષિશ્ચ મહામાયો જૈગીષવ્યસ્તથૈવ ચ

શ્વેત, સુતાર, મદન, સુહોત્ર, કંક, લૌગાક્ષિ, મહામાય અને જયગીષવ્ય પણ છે.

દધિવાહશ્ચ ઋષભો મુનિરુગ્રો ઽત્રિરેવ ચ સુપાલકો ગૌતમશ્ચ તથા વેદશિરા મુનિઃ

દધિવાહ, ઋષભ, ઉગ્ર મુનિ, અત્રિ, સુપાલક, ગૌતમ અને વેદશિરા મુનિ—

ગોકર્ણશ્ચ ગુહાવાસી શિખણ્ડી ચાપરઃ સ્મૃતઃ જટામાલી ચાટ્ટહાસો દારુકો લાંગુલી તથા

ગોકર્ણ, ગુહાવાસી, એક શિખંડિ, જટામાળી, અઠ્ઠાસ, દારુક અને લાંગુળી—

મહાકાલશ્ચ શૂલી ચ ડંડી મુણ્ડીશ એવ ચ સવિષ્ણુસ્સોમશર્મા ચ લકુલીશ્વર એવ ચ

મહાકાળ, શૂલી, દંડિ, મુંડીષ, સવિષ્ણુ, સોમશર્મા અને લકુલીશ્વર—

એતે વારાહ કલ્પે ઽસ્મિન્સપ્તમસ્યાંતરો મનોઃ અષ્ટાવિંશતિસંખ્યાતા યોગાચાર્યા યુગક્રમાત્

આ બધા વરાહ કલ્પમાં સાતમા મનુના અંતરાળમાં, કુલ અઠ્ઠાવીસ, દરેક યુગમાં યોગના આચાર્ય રહ્યા છે.

શિષ્યાઃ પ્રત્યેકમેતેષાં ચત્વારશ્શાંતચેતસઃ શ્વેતાદયશ્ચ રુષ્યાંતાંસ્તાન્બ્રવીમિ યથાક્રમમ્

આ દરેકના ચાર-ચાર શાંતમન શિષ્યો હતા; શ્વેતથી શરૂ કરીને રૂષ્ય સુધીના નામ હું ક્રમવાર કહું છું.

શ્વેતશ્શ્વેતશિખશ્ચૈવ શ્વેતાશ્વઃ શ્વેતલોહિતઃ દુન્દુભિશ્શતરૂપશ્ચ ઋચીકઃ કેતુમાંસ્તથા

શ્વેત, શ્વેતશિખ, શ્વેતાશ્વ, શ્વેતલોહિત, દુન્દુભિ, શતરૂપા, ઋચીક અને કેતુમાન—

વિકોશશ્ચ વિકેશશ્ચ વિપાશઃ પાશનાશનઃ સુમુખો દુર્મુખશ્ચૈવ દુર્ગમો દુરતિક્રમઃ

વિકોશ, વિકેશ, વિપાશ, પાશનાશન, સુમુખ, દુર્મુખ, દુર્ગમ અને દુરતિક્રમ—

સનત્કુમારસ્સનકઃ સનંદશ્ચ સનાતનઃ સુધામા વિરજાશ્ચૈવ શંખશ્ચાંડજ એવ ચ

સનત્કુમાર, સનક, સનંદ, સનાતન, સુધામા, વિરજા, શંખ અને અંડજ—

સારસ્વતશ્ચ મેઘશ્ચ મેઘવાહસ્સુવાહકઃ કપિલશ્ચાસુરિઃ પઞ્ચશિખો બાષ્કલ એવ ચ

સારસ્વત, મેઘ, મેઘવાહ, સુવાહક, કપિલ, આસુરી, પંચશિખ અને બાષ્કલ—

પરાશરાશ્ચ ગર્ગશ્ચ ભાર્ગવશ્ચાંગિરાસ્તથા બલબન્ધુર્નિરામિત્રાઃ કેતુશૃંગસ્તપોધનઃ

પરાશર, ગર્ગ, ભાર્ગવ, અંગિરા, બલબંધુ, નિરામિત્ર, કેતુશૃંગ અને તપોધન—

લંબોદરશ્ચ લંબશ્ચ લમ્બાત્મા લંબકેશકઃ સર્વજ્ઞસ્સમબુદ્ધિશ્ચ સાધ્યસિદ્ધિસ્તથૈવ ચ

લંબોદર, લંબ, લંબાત્મા, લંબકેશક, સર્વજ્ઞ, સમબુદ્ધિ અને સાધ્યસિદ્ધિ—

સુધામા કશ્યપશ્ચૈવ વસિષ્ઠો વિરજાસ્તથા અત્રિરુગ્રો ગુરુશ્રેષ્ઠઃ શ્રવનોથ શ્રવિષ્ટકઃ

સુધામા, કશ્યપ, વશિષ્ઠ, વિરજા, અત્રિ, ઉગ્ર, શ્રેષ્ઠ ગુરુ, શ્રવણ અને શ્રવિષ્ટક—

કુણિશ્ચ કુણિબાહુશ્ચ કુશરીરઃ કુનેત્રકઃ કાશ્યપો હ્યુશનાશ્ચૈવ ચ્યવનશ્ચ બૃહસ્પતિઃ

કુણિ, કુણિબાહુ, કુશરીર, કુનેત્રક, કાશ્યપ, ઉશના, ચ્યવન અને બૃહસ્પતિ—

ઉતથ્યો વામદેવશ્ચ મહાકાલો મહા ઽનિલઃ વાચઃશ્રવાઃ સુવીરશ્ચ શ્યાવકશ્ચ યતીશ્વરઃ

ઉતથ્ય, વામદેવ, મહાકાળ, મહાનિલ, વાચશ્રવ, સુવીર, શ્યાવક અને યતીશ્વર—

હિરણ્યનાભઃ કૌશલ્યો લોકાક્ષિઃ કુથુમિસ્તથા સુમન્તુર્જૈમિનિશ્ચૈવ કુબન્ધઃ કુશકન્ધરઃ

હિરણ્યનાભ, કૌશલ્ય, લોકાક્ષિ, કુથુમિ, સુમંતુ, જયમિની, કુબંધ અને કુશકંધર—

પ્લક્ષો દાર્ભાયણિશ્ચૈવ કેતુમાન્ગૌતમસ્તથા ભલ્લવી મધુપિંગશ્ચ શ્વેતકેતુસ્તથૈવ ચ

પ્લક્ષ, દાર્ભાયણી, કેતુમાન, ગૌતમ, ભલ્લવી, મધુપિંગ અને શ્વેતકેતુ—

ઉશિજો બૃહદશ્વશ્ચ દેવલઃ કવિરેવ ચ શાલિહોત્રઃ સુવેષશ્ચ યુવનાશ્વઃ શરદ્વસુઃ

ઉશિજ, બૃહદશ્વ, દેવલ, કવિ, શાલિહોત્ર, સુવેષ, યુવનાશ્વ અને શરદ્વસુ—

અક્ષપાદઃ કણાદશ્ચ ઉલૂકો વત્સ એવ ચ કુલિકશ્ચૈવ ગર્ગશ્ચ મિત્રકો રુષ્ય એવ ચ

અક્ષપાદ, કણાદ, ઉલૂક, વત્સ, કુલિક, ગર્ગ, મિત્રક અને રૂષ્ય.