શિવપુરાણમ્

સ્વં રૂપમેવ ભગવાનાસ્થાય પરમેશ્વરઃ દર્શયામાસ શિપ્રાય બાલેન્દુકૃતશેખરમ્

પછી પરમેશ્વરે પોતાનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને, શિપ્રાને પોતે દર્શન આપ્યા, માથે અર્ધચંદ્રની શોભા સાથે.

ક્ષીરાર્ણવસહસ્રં ચ પીયૂષાર્ણવમેવ વા દધ્યાદેરર્ણવાંશ્ચૈવ ઘૃતોદાર્ણવમેવ ચ

તેમણે હજારો દૂધના દરિયા, અમૃતના દરિયા, દહીંના દરિયા અને ઘીના દરિયા બતાવ્યા.

ફલાર્ણવં ચ બાલસ્ય ભક્ષ્ય ભોજ્યાર્ણવં તથા અપૂપાનાં ગિરિં ચૈવ દર્શયામાસ સ પ્રભુઃ

પ્રભુએ બાળક માટે ફળોના દરિયા, ખાવા-પીવાની વસ્તુઓના દરિયા અને લાડુ-પેડાની પર્વત પણ બતાવ્યા.

એવં સ દદૃશે દેવો દેવ્યા સાર્ધં વૃષોપરિ ગણેશ્વરૈસ્ત્રિશૂલાદ્યૈર્દિવ્યાસ્ત્રૈરપિ સંવૃતઃ

આ રીતે દેવીએ સાથે, વૃષભ પર બેઠેલા દેવ, ગણપતિઓ અને ત્રિશૂલ વગેરે દૈવી શસ્ત્રોથી ઘેરાયેલા દેખાયા.

દિવિ દુંદુભયો નેદુઃ પુષ્પવૃષ્ટિઃ પપાત ચ વિષ્ણુબ્રહ્મેન્દ્રપ્રમુખૈર્દેવૈશ્છન્ના દિશો દશ

આકાશમાં ઢોલ વાગ્યા, ફૂલોની વર્ષા થઈ, અને દસેય દિશાઓ વિષ્ણુ, બ્રહ્મા, ઈન્દ્ર વગેરે દેવતાઓથી ભરાઈ ગઈ.

અથોપમન્યુરાનન્દસમુદ્રોર્મિભિરાવૃતઃ પપાત દણ્ડવદ્ભૂમૌ ભક્તિનમ્રેણ ચેતસા

પછી ઉપમન્યુ આનંદની લહેરોમાં ગરકાવ થઈ, ભક્તિથી નમેલા મનથી જમીન પર દંડવત પડ્યો.

એતસ્મિન્સમયે તત્ર સસ્મિતો ભગવાન્ભવઃ એહ્યેહીતિ તમાહૂય મૂર્ધ્ન્યાઘ્રાય દદૌ વરાન્

એ સમયે પ્રસન્ન મુખે ભગવાન ભવ હસતાં હસતાં બોલ્યા, 'આવો, આવો', અને ઉપમન્યુને બોલાવી, તેના માથું સુઘી, તેને વરદાન આપ્યાં.

ભક્ષ્યભોજ્યાન્યથાકામં બાન્ધવૈર્ભુક્ષ્વ સર્વદા સુખી ભવ સદા દુઃખાન્નિર્મુક્તા ભક્તિમાન્મમ

તમે જે ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ ઇચ્છો તે તમારા સગાં-સ્નેહીઓ સાથે હંમેશાં આનંદથી ખાઓ, હંમેશાં સુખી રહો, દુઃખથી સદા મુક્ત રહો અને મારી ભક્તિ રાખો.

ઉપમન્યો મહાભાગ તવામ્બૈષા હિ પાર્વતી મયા પુત્રીકૃતો હ્યદ્ય દત્તઃ ક્ષીરોદકાર્ણવઃ

હે ઉપમન્યુ, તું બહુ ધન્ય છે. પાર્વતી તારી માતા છે; આજે મેં એને મારી દીકરી બનાવી છે અને તને દૂધના દરિયા આપ્યા છે.

મધુનશ્ચાર્ણવશ્ચૈવ દધ્યન્નાર્ણવ એવ ચ આજ્યૌદનાર્ણવશ્ચૈવ ફલાદ્યર્ણવ એવ ચ

મધનો દરિયો, દહીંનો દરિયો, ઘી-ભાતનો દરિયો અને ફળ-ફળીઓનો દરિયો પણ તને મળ્યો છે.

અપૂપગિરયશ્ચૈવ ભક્ષ્યભોજ્યાર્ણવસ્તથા એતે દત્તા મયા તે હિ ત્વં ગૃહ્ણીષ્વ મહામુને

મીઠાઈઓના પર્વતો અને ખાવા-પીવાની વસ્તુઓના દરિયા પણ મેં તને આપ્યા છે; હે મહામુનિ, તું એ બધું સ્વીકાર.

પિતા તવ મહાદેવો માતા વૈ જગદમ્બિકા અમરત્વં મયા દત્તં ગાણપત્યં ચ શાશ્વતમ્

મહાદેવ તારો પિતા છે, જગદંબિકા તારી માતા છે; મેં તને અમરતા અને ગણપતિપદનું શાશ્વત સ્થાન આપ્યું છે.

વરાન્વરય સુપ્રીત્યા મનો ઽભિલષિતાન્પરાન્ પ્રસન્નો ઽહં પ્રદાસ્યામિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

હવે તું આનંદથી મનગમતા વરદાન માગ; હું પ્રસન્ન છું અને તને આપશ—અહીં કોઈ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

એવમુક્ત્વા મહાદેવઃ કરાભ્યામુપગૃહ્યતમ્ મૂર્ધ્ન્યાઘ્રાય સુતસ્તે ઽયમિતિ દેવ્યૈ ન્યવેદયત્

આ રીતે કહ્યા પછી મહાદેવે ઉપમન્યુને હાથથી ભેટી, તેના માથું સુઘી, અને દેવીને કહ્યું, 'આ તમારો પુત્ર છે.'

દેવી ચ ગુહવત્પ્રીત્યા મૂર્ધ્નિ તસ્ય કરામ્બુજમ્ વિન્યસ્ય પ્રદદૌ તસ્મૈ કુમારપદમવ્યયમ્

દેવી એ પણ પ્રેમપૂર્વક તેના માથા પર કમળ જેવું હાથ રાખ્યું અને તેને કુમારપદનું શાશ્વત સ્થાન આપ્યું.

ક્ષીરાબ્ધિરપિ સાકારઃ ક્ષીરં સ્વાદુ કરે દધત્ ઉપસ્થાય દદૌ પિણ્ડીભૂતં ક્ષીરમનશ્વરમ્

દૂધનો દરિયો સ્વરૂપ ધારણ કરી, હાથમાં મીઠું દૂધ લઈને ઉપસ્થિત થયો અને તેને અવિનાશી દૂધનો લોટ આપ્યો.

યોગૈશ્વર્યં સદા તુષ્ટિં બ્રહ્મવિદ્યામનશ્વરામ્ સમૃદ્ધિં પરમાન્તસ્મૈ દદૌ સંતુષ્ટમાનસઃ

પછી સંતોષભર્યા મનથી તેણે ઉપમન્યુને યોગશક્તિ, સદા સંતોષ, અવિનાશી બ્રહ્મવિદ્યા, પરમ સમૃદ્ધિ અને સર્વોચ્ચ પૂર્ણતા આપી.

અથ શંભુઃ પ્રસન્નાત્મા દૃષ્ટ્વા તસ્ય તપોમહઃ પુનર્દદૌ વરં દિવ્યં મુનયે હ્યુપમન્યવે

પછી શંભુએ, ઉપમન્યુનું મહાન તપ જોઈ, આનંદથી ફરી એક દિવ્ય વરદાન આપ્યો.

વ્રતં પાશુપતં જ્ઞાનં વ્રતયોગં ચ તત્ત્વતઃ દદૌ તસ્મૈ પ્રવક્તૃત્વપાટવં સુચિરં પરમ્

પાશુપતવ્રત, જ્ઞાન અને વ્રત-યોગની સાચી રીત, તેમજ લાંબા સમય સુધી ઉપદેશ આપવાની શ્રેષ્ઠ વાણી પણ તેને આપી.

સો ઽપિ લબ્ધ્વા વરાન્દિવ્યાન્કુમારત્વં ચ સર્વદા તસ્માચ્છિવાચ્ચ તસ્યાશ્ચ શિવાયા મુદિતો ઽભવત્

આ રીતે શિવ અને પાર્વતી પાસેથી કુમારપદ અને દિવ્ય વરદાન મેળવી, ઉપમન્યુ આનંદિત થયો.

તતઃ પ્રસન્નચેતસ્કઃ સુપ્રણમ્ય કૃતાંજલિઃ યયાચે સ વરં વિપ્રો દેવદેવાન્મહેશ્વરાત્

પછી પ્રસન્ન ચિત્તથી, હાથ જોડીને, બ્રાહ્મણએ દેવદેવ મહેશ્વર પાસે વરદાન માગ્યું.

પ્રસીદ દેવદેવેશ પ્રસીદ પરમેશ્વર સ્વભક્તિન્દેહિ પરમાન્દિવ્યામવ્યભિચારિણીમ્

હે દેવદેવ, હે પરમેશ્વર, કૃપા કરો; મને પરમ, દિવ્ય અને અડગ ભક્તિ આપો.

શ્રદ્ધાન્દેહિ મહાદેવ દ્વસમ્બન્ધિષુ મે સદા સ્વદાસ્યં પરમં સ્નેહં સાન્નિધ્યં ચૈવ સર્વદા

હે મહાદેવ, મને તારા સંબંધીઓમાં હંમેશાં શ્રદ્ધા આપ, તારી સેવા, પરમ સ્નેહ અને સર્વદા તારી નજીક રહેવાની કૃપા કર.

એવમુક્ત્વા પ્રસન્નાત્માહર્ષગદ્ગદયા ગિરા સતુષ્ટાવ મહાદેવમુપમન્યુર્દ્વિજોત્તમઃ

આ રીતે બોલ્યા પછી, આનંદથી ભરેલા હૃદય અને ભાવુક અવાજ સાથે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ ઉપમન્યુએ મહાદેવજીની સ્તુતિ કરી.

દેવદેવ મહાદેવ શરણાગતવત્સલ પ્રસીદ કરુણાસિંધો સામ્બ શંકર સર્વદા

દેવોના દેવ, મહાદેવ, શરણમાં આવનારા પર દયા રાખનારા, દયાના સાગર, અંબા સાથેના શંકર, હંમેશા કૃપા કરો.

એવમુક્તો મહાદેવઃ સર્વેષાં ચ વરપ્રદઃ પ્રત્યુવાચ પ્રસન્નાત્મોપમન્યું મુનિસત્તમમ્

આ રીતે ઉપમન્યુએ બોલ્યા પછી, સર્વેને વર આપનાર મહાદેવ પ્રસન્ન મનથી શ્રેષ્ઠ મુનિ ઉપમન્યુને ઉત્તર આપ્યો.

વત્સોપમન્યો તુષ્ટો ઽસ્મિ સર્વં દત્તં મયા હિ તે દૃઢભક્તો ઽસિ વિપ્રર્ષે મયા વિજ્ઞાસિતો હ્યસિ

પુત્ર ઉપમન્યુ, હું તારા પર પ્રસન્ન છું; મેં તને બધું આપી દીધું છે. તું મજબૂત ભક્ત છે, શ્રેષ્ઠ ઋષિ, અને મેં તને પરખ્યો છે.

અજરશ્ચામરશ્ચૈવ ભવ ત્વન્દુઃખવર્જિતઃ યશસ્વી તેજસા યુક્તો દિવ્યજ્ઞાનસમન્વિતઃ

હવે તું ક્યારેય વૃદ્ધ ન થા, અમર બની જા અને દુઃખથી મુક્ત રહેજે. તારો યશ વધે, તેજથી ભરપૂર અને દિવ્ય જ્ઞાન ધરાવતો બની જા.

અક્ષયા બાન્ધવાશ્ચૈવ કુલં ગોત્રં ચ તે સદા ભવિષ્યતિ દ્વિજશ્રેષ્ઠ મયિ ભક્તિશ્ચ શાશ્વતી

તારા સગાં, કુળ અને વંશ હંમેશા અવિનાશી રહેશે, શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, અને મારી ભક્તિ તારી હંમેશા અટૂટ રહેશે.