શિવપુરાણમ્

મદ્ધર્મવૃદ્ધિકાલો ઽયં ચંદ્રકાલ ઇવાંબુધેઃ પ્રતિષ્ઠાદ્યુત્સવો યત્ર મામકો મંગલાયનઃ

આ સમય મારા ધર્મના વૃદ્ધિનો છે, જેમ ચંદ્ર વધે છે તેમ; આ મારા પ્રતિષ્ઠાનો ઉત્સવ છે, જે મારા ભક્તો માટે શુભમય માર્ગ છે.

યત્પુનઃ સ્તંભરૂપેણ સ્વાવિરાસમહં પુરા સ કાલો માર્ગશીર્ષે તુ સ્યાદાર્દ્રા ઋક્ષમર્ભકૌ

ફરી, જ્યારે હું પ્રાચીનકાળે સ્તંભરૂપે પ્રગટ થયો હતો, એ સમય માર્ગશીર્ષ મહિનામાં, આરદ્રા નક્ષત્રના આરંભમાં આવે છે.

આર્દ્રાયાં માર્ગશીર્ષે તુ યઃ પશ્યેન્મામુમાસખમ્ મદ્બેરમપિ વા લિંગં સ ગુહાદપિ મે પ્રિયઃ

માર્ગશીર્ષ મહિનાની આરદ્રા નક્ષત્રમાં, જે મને ઉમા સાથે કે મારા પ્રતિમાને કે લિંગને જુએ છે, તે મને ગુહામાં છુપાયેલા ભક્ત કરતા પણ વધારે પ્રિય છે.

અલં દર્શનમાત્રેણ ફલં તસ્મિન્દિને શુભે અભ્યર્ચનં ચેદધિકં ફલં વાચામગોચરમ્

એ શુભ દિવસે માત્ર દર્શનથી જ ફળ મળે છે; અને જો પૂજા કરે, તો એ ફળ વાણીથી પણ વર્ણવી શકાય તેમ નથી.

રણરંગતલે ઽમુષ્મિન્યદહં લિંગવર્ષ્મણા જૃંભિતો લિંગવત્તસ્માલ્લિંગસ્થાનમિદં ભવેત્

જ્યારે હું યુદ્ધભૂમિ પર લિંગરૂપે પ્રગટ થયો, ત્યારે એ લિંગથી જ આ લિંગસ્થાનની સ્થાપના થઈ.

અનાદ્યંતમિદં સ્તંભમણુમાત્રં ભવિષ્યતિ દર્શનાર્થં હિ જગતાં પૂજનાર્થં હિ પુત્રકો

આ સ્તંભ અનાદિ અને અનંત છે, અને અણુ જેટલું નાનું રહેશે, જેથી જગત તેને જોઈ શકે અને પૂજા કરી શકે, હે વત્સ.

ભોગાવહમિદં લિંગં ભુક્તિં મુક્ત્યેકસાધનમ્ દર્શનસ્પર્શનધ્યાનાજ્જંતૂનાં જન્મમોચનમ્

આ લિંગ ભોગ આપે છે, ભોગ અને મોક્ષનું એકમાત્ર સાધન છે; તેના દર્શન, સ્પર્શ કે ધ્યાનથી જીવાત્માઓ જન્મથી મુક્ત થાય છે.

અનલાચલસંકાશં યદિદં લિંગમુત્થિતમ્ અરુણાચલમિત્યેવ તદિદં ખ્યાતિમેષ્યતિ

આ જે અગ્નિ જેવા પર્વત સમાન લિંગ ઊભું થયું છે, એ અરુણાચલ નામે પ્રસિદ્ધ થશે.

અત્ર તીર્થં ચ બહુધા ભવિષ્યતિ મહત્તરમ્ મુક્તિરપ્યત્ર જંતૂનાં વાસેન મરણેન ચ

અહીં અનેક મહાન તીર્થો થશે; અહીં રહેવાથી કે મૃત્યુ પામવાથી જીવાત્માઓને મોક્ષ મળે છે.

સ્થોત્સવાદિકલ્યાણં જનાવાસં તુ સર્વતઃ અત્ર દત્તં હુતં જપ્તં સર્વં કોટિગુણં ભવેત્

અહીં સર્વે શુભ ઉત્સવો અને લોકોના મેળાવડા થશે; અહીં જે કંઈ દાન, હવન કે જપ કરવામાં આવે, તેનું ફળ કરોડો ગણું વધે છે.

મત્ક્ષેત્રાદપિ સર્વસ્માત્ક્ષેત્રમેતન્મહત્તરમ્ અત્ર સંસ્મૃતિમાત્રેણ મુક્તિર્ભવતિ દેહિનામ્

મારા બધા ક્ષેત્રો કરતાં આ ક્ષેત્ર મહાન છે; અહીં માત્ર સ્મરણથી જ શરીરધારી જીવને મોક્ષ મળે છે.

તસ્માન્મહત્તરમિદં ક્ષેત્રમત્યંતશોભનમ્ સર્વકલ્યાણસંપૂર્ણં સર્વમુક્તિકરં શુભમ્

આથી, આ ક્ષેત્ર સર્વોત્તમ છે, સર્વ શુભતાથી ભરપૂર છે અને સર્વને મોક્ષ આપનાર છે.

અર્ચયિત્વા ઽત્ર મામેવ લિંગે લિંગિનમીશ્વરમ્ સાલોક્યં ચૈવ સામીપ્યં સારૂપ્યં સાર્ષ્ટિરેવ ચ

અહીં લિંગમાં મારા ઈશ્વર સ્વરૂપની પૂજા કરીને, મારા લોકમાં નિવાસ, નજીકતા, સમાનતા અને રાજ્ય પણ પ્રાપ્ત થાય છે.

સાયુજ્યમિતિ પઞ્ચૈતે ક્રિયાદીનાં ફલં મતમ્ સર્વેપિ યૂયં સકલં પ્રાપ્સ્યથાશુ મનોરથમ્

આ પાંચે—સાયુજ્ય, સાલોક્ય, સામીપ્ય, સારૂપ્ય અને સારષ્ટિ—કર્મોનું ફળ માનવામાં આવે છે; તમે બધા તમારી ઇચ્છિત વસ્તુઓ ઝડપથી પ્રાપ્ત કરશો.

ઇત્યનુગૃહ્ય ભગવાન્વિનીતૌ વિધિમાધવૌ યત્પૂર્વં પ્રહતં યુદ્ધે તયોઃ સૈન્યં પરસ્પરમ્

આ રીતે કૃપા કરીને ભગવાને વિનીત અને વિધિમાધવની, જેનું યુદ્ધમાં નાશ થયું હતું, એ બંનેની સેના પુનઃ સ્થાપિત કરી.

તદુત્થાપયદત્યર્થં સ્વશક્ત્યામૃતધારયા તયોર્માઢ્યં ચ વૈરં ચ વ્યપનેતુમુવાચ તૌ

પોતાની શક્તિથી અમૃતની ધારા વરસાવીને તેમણે બંનેને સંપૂર્ણપણે જીવંત કર્યા અને એમની વચ્ચેનું વૈર દૂર કરવા માટે એમને સંબોધ્યા.

સકલં નિષ્કલં ચેતિ સ્વરૂપદ્વયમસ્તિ મે નાન્યસ્ય કસ્યચિત્તસ્માદન્યઃ સર્વોપ્યનીશ્વરઃ

મારે બે સ્વરૂપ છે—સગુણ અને નિર્ગુણ; બીજામાં આવું નથી, તેથી બીજું કોઈ સર્વશક્તિમાન નથી.

પુરસ્તાત્સ્તંભરૂપેણ પશ્ચાદ્રૂપેણ ચાર્ભકૌ બ્રહ્મત્વં નિષ્કલં પ્રોક્તમીશત્વં સકલં તથા

પહેલાં તમારા સામે સ્તંભ સ્વરૂપે અને પછી બાળક સ્વરૂપે પ્રગટ થયો હતો; બ્રહ્માનું સ્વરૂપ નિર્ગુણ કહેવાય છે અને ઈશ્વરત્વ સગુણ કહેવાય છે.

દ્વયં મમૈવ સંસિદ્ધં ન મદન્યસ્ય કસ્યચિત્ તસ્માદીશત્વમન્યેષાં યુવયોરપિ ન ક્વચિત્

આ બંને ગુણો માત્ર મારો જ છે, બીજામાં નથી; તેથી તમે કે બીજું કોઈ પણ ઈશ્વર નથી.

તદજ્ઞાનેન વાં વૃત્તમીશમાનં મહાદ્ભુતમ્ તન્નિરાકર્તુમત્રૈવમુત્થિતો ઽહં રણક્ષિતૌ

તમારા બંને વચ્ચે જે મહાન ઈશ્વરત્વ માટેનું સ્પર્ધા અજ્ઞાનથી થયું હતું; તેને દૂર કરવા માટે હું આ રણભૂમિમાં પ્રગટ થયો છું.

ત્યજતં માનમાત્મીયં મયીશે કુરુતં મતિમ્ મત્પ્રસાદેન લોકેષુ સર્વોપ્યર્થઃ પ્રકાશતે

તમારો અહંકાર છોડો અને મનને મારા પર કેન્દ્રિત કરો; મારી કૃપાથી સર્વ લોકમાં સર્વ કામના પૂર્ણ થાય છે.

ગુરૂક્તિર્વ્યંજકં તત્ર પ્રમાણં વા પુનઃ પુનઃ બ્રહ્મતત્ત્વમિદં ગૂઢં ભવત્પ્રીત્યા ભણામ્યહમ્

ગુરુના વચન અહીં મુખ્ય પ્રમાણ છે અને વારંવાર માન્ય છે; આ ગુહ્ય બ્રહ્મ તત્વ હું તમારી પ્રીતિથી કહું છું.

અહમેવ પરં બ્રહ્મ મત્સ્વરૂપં કલાકલમ્ બ્રહ્મત્વાદીશ્વરશ્ચાહં કૃત્યં મેનુગ્રહાદિકમ્

હું જ પરમ બ્રહ્મ છું, મારું સ્વરૂપ સગળું અને નિર્ગુણ બંને છે; બ્રહ્મત્વથી હું ઈશ્વર પણ છું અને સર્જન તથા કૃપા જેવા બધા કર્મો મારા જ છે.

બૃહત્ત્વાદ્બૃંહણત્વાચ્ચ બ્રહ્માહં બ્રહ્મકેશવૌ સમત્વાદ્વ્યાપકત્વાચ્ચ તથૈવાત્માહમર્ભકૌ

મારી વિશાળતા અને વિસ્તરણથી હું બ્રહ્મ છું; તમે બ્રહ્મા અને કેશવ પણ મારા સમાન છો, અને વ્યાપકતાથી હું આત્મા પણ છું, હે બાળકો.

અનાત્માનઃ પરે સર્વે જીવા એવ ન સંશયઃ અનુગ્રહાદ્યં સર્ગાંગં જગત્કૃત્યં ચ પંકજમ્

બીજા બધા આત્મા નથી, માત્ર જીવ છે—આમાં શંકા નથી; સર્જન, પાલન અને પદ્મજ જગત મારા અનુગ્રહથી થાય છે.

ઈશત્વાદેવ મે નિત્યં ન મદન્યસ્ય કસ્યચિત્ આદૌ બ્રહ્મત્ત્વબુદ્ધ્યર્થં નિષ્કલં લિંગમુત્થિતમ્

મારા શાશ્વત સ્વામીપદને લીધે, જે માત્ર મારા સિવાય બીજાને નથી, શરૂઆતમાં બ્રહ્મત્વના જ્ઞાન માટે નિર્વિકાર લિંગ પ્રગટ થયું.

તસ્માદજ્ઞાતમીશત્વં વ્યક્તં દ્યોતયિતું હિ વામ્ સકલોહમતો જાતઃ સાક્ષાદીશસ્તુ તત્ક્ષણાત્

મારા સ્વામીપદ અજાણ હતું, એથી, વામે, એ પ્રકાશિત કરવા માટે હું સ્વરૂપે દેખાયો; એ રીતે, હું સર્વ ગુણોથી યુક્ત થયો અને એ ક્ષણે ભગવાન સ્પષ્ટ પ્રગટ થયા.

સકલત્વમતો જ્ઞેયમીશત્વં મયિ સત્વરમ્ યદિદં નિષ્કલં સ્તંભં મમ બ્રહ્મત્વબોધકમ્

આથી, જાણો કે મારું સ્વામીપદ સર્વ ગુણોથી ભરપૂર છે; આ નિર્વિકાર સ્તંભ મારું બ્રહ્મત્વ સમજાવવાનું સાધન છે.

લિંગલક્ષણયુક્તત્વાન્મમ લિંગં ભવેદિદમ્ તદિદં નિત્યમભ્યર્ચ્યં યુવાભ્યામત્ર પુત્રકૌ

લિંગના લક્ષણો હોવાથી, આ મારું લિંગ છે; તેથી, પુત્રો, તમારે અહીં હંમેશા તેની પૂજા કરવી જોઈએ.