શિવપુરાણમ્

મય્યર્પિતમના એષ ભજતે મામનન્યધીઃ અસ્ય સંરક્ષણાદન્યત્પ્રિયં મમ ન વિદ્યતે

એનું મન મારા પર સ્થિર છે, એ માત્ર મને જ ભજે છે; એના રક્ષણ કરતાં વધુ મને બીજું કંઈ પ્રિય નથી.

ભવિતવ્યમનેનાતો મમાન્તઃપુરચારિણા ગણેશ્વરપદં ચાસ્મૈ પ્રીત્યા દાસ્યતિ શંકરઃ

એ હવે મારા આંતરમહેલમાં રહેશે; પ્રેમથી, શંકર એને ગણેશ્વરનું પદ આપશે.

એનમગ્રેસરં કૃત્વા સખીભિર્ગન્તુમુત્સહે

એને આગેવાન બનાવી, હું મારી સખીઓ સાથે બહાર જઈ શકું છું.

ઇત્યુક્તઃ પ્રહસન્બ્રહ્મા દેવીમ્મુગ્ધામિવ સ્મયન્

આ રીતે કહેતાં, બ્રહ્માએ હસતાં, દેવી તરફ નિરપરાધી જેવી સ્મિત સાથે જોયું.

પશૌ દેવિ મૃગાઃ ક્રૂરાઃ ક્વ ચ તે ઽનુગ્રહઃ શુભઃ આશીવિષમુખે સાક્ષાદમૃતં કિં નિષિચ્યતે

દેવી, જંગલના પ્રાણીઓ તો ક્રૂર હોય છે; તારી શુભ દયાનું ક્યાં છે? કોણ ઝેરવાળાં સાપના મોઢામાં સીધું અમૃત રેડે?

વ્યાઘ્રમાત્રેણ સન્નેષ દુષ્ટઃ કો ઽપિ નિશાચરઃ અનેન ભક્ષિતા ગાવો બ્રાહ્મણાશ્ચ તપોધનાઃ

એક દુષ્ટ રાત્રિમાં ફરતો, વાઘણ સાથે, ગાયોને અને તપસ્વી બ્રાહ્મણોને ખાઈ ગયો છે.

તર્પયંસ્તાન્યથાકામં કામરૂપી ચરત્યસૌ અવશ્યં ખલુ ભોક્તવ્યં ફલં પાપસ્ય કર્મણઃ

તે પોતાની ઈચ્છા પ્રમાણે રૂપ બદલે છે અને પોતાની મરજીથી બધાને સંતોષે છે; પાપના કર્મનું ફળ તો જરૂર ભોગવવું પડે.

અતઃ કિં કૃપયા કૃત્યમીદૃશેષુ દુરાત્મસુ અનેન દેવ્યાઃ કિં કૃત્યં પ્રકૃત્યા કલુષાત્મના

એવા દુષ્ટ આત્માઓ માટે દયાનો શું ઉપયોગ? દેવીના માટે, જેનું સ્વભાવ જ કલુષિત છે, શું કામ?

યદુક્તં ભવતા સર્વં તથ્યમસ્ત્વયમીદૃશઃ તથાપિ માં પ્રપન્નો ઽભૂન્ન ત્યાજ્યો મામુપાશ્રિતઃ

તમે જે કહ્યું તે બધું સાચું છે; એ ખરેખર એવો જ છે. છતાં, જે મારા આશ્રયમાં આવ્યો છે, તેને છોડવું યોગ્ય નથી.

અસ્ય ભક્તિમવિજ્ઞાય પ્રાગ્વૃત્તં તે નિવેદિતમ્ ભક્તિશ્ચેદસ્ય કિં પાપૈર્ન તે ભક્તઃ પ્રણશ્યતિ

તેની ભક્તિ જાણ્યા વિના, તમે તેના ભૂતકાળના કર્મો કહ્યા; પણ જો એ ભક્ત છે, તો પાપ有什么 અર્થ? ભક્ત તો ક્યારેય નાશ પામતો નથી.

પુણ્યકર્માપિ કિં કુર્યાત્ત્વદીયાજ્ઞાનપેક્ષયા અજા પ્રજ્ઞા પુરાણી ચ ત્વમેવ પરમેશ્વરી

સારા કર્મ કરનાર પણ તારી આજ્ઞાથી જ કરે છે; તું જન્મરહિત, પ્રાચીન જ્ઞાન અને પરમેશ્વરી છે.

ત્વદધીના હિ સર્વેષાં બંધમોક્ષવ્યવસ્થિતિઃ ત્વદૃતે પરમા શક્તિઃ સંસિદ્ધિઃ કસ્ય કર્મણા

બધાં માટે બંધન અને મુક્તિ તારા પર જ આધારિત છે; તારા વિના, કોનું કર્મ પરમ શક્તિ સુધી પહોંચે?

ત્વમેવ વિવિધા શક્તિઃ ભવાનામથ વા સ્વયમ્ અશક્તઃ કર્મકરણે કર્તા વા કિં કરિષ્યતિ

તું જ અનેક પ્રકારની શક્તિ છે; જીવો કરે કે ન કરે, તારા વિના, કરનાર શું કરી શકે?

વિષ્ણોશ્ચ મમ ચાન્યેષાં દેવદાનવરક્ષસામ્ તત્તદૈશ્વર્યસમ્પ્રાપ્ત્યૈ તવૈવાજ્ઞા હિ કારણમ્

વિષ્ણુ, હું અને બીજા દેવ, દાનવ, રાક્ષસ — દરેકને પોતપોતાના રાજ્યની પ્રાપ્તી તારી આજ્ઞાથી જ થાય છે.

અતીતાઃ ખલ્વસંખ્યાતા બ્રહ્માણો હરયો ભવાઃ અનાગતાસ્ત્વસંખ્યાતાસ્ત્વદાજ્ઞાનુવિધાયિનઃ

અગણિત બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ ગયા છે, અને અગણિત આવનાર છે, બધા તારી આજ્ઞાનું પાલન કરે છે.

ત્વામનારાધ્ય દેવેશિ પુરુષાર્થચતુષ્ટયમ્ લબ્ધું ન શક્યમસ્માભિરપિ સર્વૈઃ સુરોત્તમૈઃ

દેવીઓની દેવી, તારી આરાધના કર્યા વિના, અમારો કે સર્વ શ્રેષ્ઠનો પણ પુરુષાર્થ ચતુષ્ટય પ્રાપ્ત કરી શકતા નથી.

વ્યત્યાસો ઽપિ ભવેત્સદ્યો બ્રહ્મત્વસ્થાવરત્વયોઃ સુકૃતં દુષ્કૃતં ચાપિ ત્વયેવ સ્થાપિતં યતઃ

બ્રહ્મા અને સ્થાવર અવસ્થામાં તરત જ ફેરફાર થઈ શકે છે; સારા અને ખરાબ કર્મ તું જ નક્કી કરે છે.

ત્વં હિ સર્વજગદ્ભર્તુશ્શિવસ્ય પરમાત્મનઃ અનાદિમધ્યનિધના શક્તિરાદ્યા સનાતની

તું જ શિવ, સર્વજગતના પોષક, પરમાત્માની પ્રાથમિક, શાશ્વત, અનાદિ, મધ્ય અને અંત વિનાની શક્તિ છે.

સમસ્તલોકયાત્રાર્થં મૂર્તિમાવિશ્ય કામપિ

સમસ્ત લોકની યાત્રા માટે, તું કોઈક રૂપ ધારણ કરે છે.

અતો દુષ્કૃતકર્માપિ વ્યાઘ્રો ઽયં ત્વદનુગ્રહાત્ પ્રાપ્નોતુ પરમાં સિદ્ધિમત્ર કઃ પ્રતિબન્ધકઃ

તેથી, આ વાઘ—even પાપી—પણ તારા અનુક્રહથી પરમ સિદ્ધિ મેળવી શકે; અહીં શું અવરોધ છે?

ઇત્યાત્મનઃ પરં ભાવં સ્મારયિત્વાનુરૂપતઃ બ્રહ્મણાભ્યર્થિતા ગૌરી તપસો ઽપિ ન્યવર્તત

આ રીતે, પોતાનો પરમ ભાવ યાદ કરીને, ગૌરી, બ્રહ્માના વિનંતીથી, તપસ્યા છોડે છે.

તતો દેવીમનુજ્ઞાપ્ય બ્રહ્મણ્યન્તર્હિતે સતિ દેવીં ચ માતરં દૃષ્ટ્વા મેનાં હિમવતા સહ

પછી, જ્યારે બ્રહ્મા અદૃશ્ય થયા, ત્યારે દેવીયે પોતાની માતા મેનાને હિમવંત સાથે જોયા અને તેમને વિદાય લીધી.

પ્રણમ્યાશ્વાસ્ય બહુધા પિતરૌ વિરહાસહૌ તપઃ પ્રણયિનો દેવી તપોવનમહીરુહાન્

દેવીયે પોતાના માતા-પિતાને અનેક રીતે શાંતવના આપી, કારણ કે તેઓ વિયોગ સહન કરી શકતા નહોતા. પછી, તપસ્યાને પ્રિય એવી દેવી તપોવનના વૃક્ષો પાસે પહોંચી.

વિપ્રયોગશુચેવાગ્રે પુષ્પબાષ્પં વિમુંચતઃ તત્તુચ્છાખાસમારૂઢવિહગો દીરિતૈ રુતૈઃ

વિયોગના દુઃખમાં, જ્યારે દેવીના આંખમાંથી ફૂલો જેવા આંસુ વરસી રહ્યા હતા, ત્યારે ઉપરની ડાળીઓ પર બેઠેલા પક્ષીઓ પણ દુઃખથી રડવા લાગ્યા.

વ્યાકુલં બહુધા દીનં વિલાપમિવ કુર્વતઃ સખીભ્યઃ કથયંત્યેવં સત્ત્વરા ભર્તૃદર્શને

દેવી અનેક રીતે વ્યાકુળ અને દુઃખી બની, જાણે રડતી હોય તેમ, પોતાના સખીઓને પતિના દર્શન માટેની આતુરતા સાથે વાતો કરતી હતી.

પુરસ્કૃત્ય ચ તં વ્યાઘ્રં સ્નેહાત્પુત્રમિવૌરસમ્ દેહસ્ય પ્રભયા ચૈવ દીપયન્તી દિશો દશ

દેવી એ વાઘને પોતાના પુત્રની જેમ પ્રેમથી આગળ રાખ્યો અને પોતાના શરીરની તેજથી દસેય દિશાઓ પ્રકાશિત કરી દીધી.

પ્રયયૌ મંદરં ગૌરી યત્ર ભર્તા મહેશ્વરઃ સર્વેષાં જગતાં ધાતા કર્તા પાતા વિનાશકૃત્

ગૌરી મન્દર પર્વત પર ગઈ, જ્યાં તેના પતિ મહાદેવ, સર્વ જગતના સર્જનહાર, પાલક અને સંહારક, નિવાસ કરતા હતા.

કૃત્વા ગૌરં વપુર્દિવ્યં દેવી ગિરિવરાત્મજા કથં દદર્શ ભર્તારં પ્રવિષ્ટા મન્દિતં સતી

પર્વતપુત્રી દેવી એ દિવ્ય અને કાંતિમય રૂપ ધારણ કર્યું અને મન્દિરમાં પ્રવેશી. પછી સતીએ પોતાના પતિને કેવી રીતે જોયા?

પ્રવેશસમયે તસ્યા ભવનદ્વારગોચરૈઃ ગણેશૈઃ કિં કૃતં દેવસ્તાન્દૃષ્ટ્વા કિન્તદા ઽકરોત્

જ્યારે દેવી પ્રવેશી, ત્યારે દરવાજા પાસે ઊભેલા ગણોએ શું કર્યું? અને ભગવાને તેમને જોઈને શું કર્યું?