શિવપુરાણમ્

યદા ભવદ્ગિરીન્દ્રસ્તે પુત્રો મમ પિતા સ્વયમ્ તદા પિતામહસ્ત્વં મે જાતો લોકપિતામહ

જ્યારે પર્વતરાજા તમારા પિતા અને મારા પણ પિતા હતા, ત્યારે તમે મારા પિતામહ, લોકપિતામહ બન્યા.

તદીદૃશસ્ય ભવતો લોકયાત્રાવિધાયિનઃ વૃત્તવન્તઃપુરે ભર્તા કથયિષ્યે કથં પુનઃ

તમે, જે જગતની વ્યવસ્થા કરો છો, પતિ તરીકેની ફરજ પહેલેથી જ નિભાવી છે; તો, હવે ફરીથી પતિની વાત કેવી રીતે કરી શકું?

કિમત્ર બહુના દેહે યશ્ચાયં મમ કાલિમા ત્યક્ત્વા સત્ત્વવિધાનેન ગૌરી ભવિતુમુત્સહે

વધુ શું કહું? જો આ કાળી કાંતિ છોડી દઈ, તો સત્વના પ્રભાવથી હું ગૌરી બની શકું છું.

એતાવતા કિમર્થેન તીવ્રં દેવિ તપઃ કૃતમ્ સ્વેચ્છૈવ કિમપર્યાપ્તા ક્રીડેયં હિ તવેદૃશી

દેવી, આટલું કઠોર તપ શા માટે કર્યું? શું તમારી ઇચ્છા પૂરતી નથી? એવી રમતો તો તમારી જ છે.

ક્રીડા ઽપિ ચ જગન્માતસ્તવ લોકહિતાય વૈ અતો મમેષ્ટમનયા ફલં કિમપિ સાધ્યતામ્

જગતની માતા, તમારી રમત પણ લોકહિત માટે છે; એટલે, મારા મનની ઇચ્છા મુજબ કંઈક ફળ પ્રાપ્ત થવું જોઈએ.

નિશુંભશુંભનામાનૌ દૈત્યૌ દત્તવરૌ મયા દૃપ્તૌ દેવાન્પ્રબાધેતે ત્વત્તો લબ્ધસ્તયોર્વધઃ

નિશુંભ અને શુંભ નામના બે દૈત્યોએ મારા પાસેથી વર્દાન મેળવીને ખૂબ અહંકાર કર્યો છે અને દેવતાઓને દુઃખ આપતા છે; તેમનો વિનાશ તારા દ્વારા નિશ્ચિત થયો છે.

અલં વિલંબનેનાત્ર ત્વં ક્ષણેન સ્થિરા ભવ શક્તિર્વિસૃજ્યમાના ઽદ્ય તયોર્મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ

અત્યારે વધુ વિલંબ કરવાની જરૂર નથી; તું એક ક્ષણમાં મજબૂત બની, આજે તારી શક્તિ છોડતાં જ એ બંનેનું મૃત્યુ થશે.

બ્રાહ્મણાભ્યર્થિતા ચૈવ દેવી ગિરિવરાત્મજા ત્વક્કોશં સહસોત્સૃજ્ય ગૌરી સા સમજાયત

બ્રાહ્મણોની વિનંતીથી, પર્વતકન્યા દેવીએ પોતાના ત્વકકોશને દૃઢતાપૂર્વક છોડ્યો અને ગૌરી પ્રગટ થઈ.

સા ત્વક્કોશાત્મનોત્સૃષ્ટા કૌશિકી નામ નામતઃ કાલી કાલામ્બુદપ્રખ્યા કન્યકા સમપદ્યત

તે ત્વકકોશમાંથી, કૌશિકી નામની, કાળી તરીકે પણ ઓળખાતી, વરસાદના વાદળ જેવી કાળી, એક કન્યા જન્મી.

સા તુ માયાત્મિકા શક્તિર્યોગનિદ્રા ચ વૈષ્ણવી શંખચક્રત્રિશૂલાદિસાયુધાષ્ટમહાભુજા

એ શક્તિ માયારૂપ હતી, યોગનિદ્રા અને વૈષ્ણવી તરીકે ઓળખાતી, શંખ, ચક્ર, ત્રિશૂલ અને બીજા હથિયારો સાથે, અને આઠ મહાન ભુજાઓ ધરાવતી.

સૌમ્યા ઘોરા ચ મિશ્રા ચ ત્રિનેત્રા ચન્દ્રશેખરા અજાતપુંસ્પર્શરતિરધૃષ્યા ચાતિસુન્દરી

એ સૌમ્ય, ભયાનક અને મિશ્ર સ્વરૂપની, ત્રણ આંખો ધરાવતી, ચાંદનીથી શોભિત, પુરુષો દ્વારા અસ્પર્શ્ય, અજેય અને ખૂબ જ સુંદર હતી.

દત્તા ચ બ્રહ્મણે દેવ્યા શક્તિરેષા સનાતની નિશુંભસ્ય ચ શુંભસ્ય નિહંત્રી દૈત્યસિંહયોઃ

આ સનાતન શક્તિ દેવી દ્વારા બ્રહ્માને આપવામાં આવી, નિશુંભ અને શુંભ જેવા દૈત્યસિંહોના વિનાશ માટે.

બ્રહ્મણાપિ પ્રહૃષ્ટેન તસ્યૈ પરમશક્તયે પ્રબલઃ કેસરી દત્તો વાહનત્વે સમાગતઃ

બ્રહ્માએ આનંદથી એ પરમ શક્તિ માટે એક શક્તિશાળી સિંહને વાહન તરીકે આપ્યો.

વિન્ધ્યે ચ વસતિં તસ્યાઃ પૂજામાસવપૂર્વકૈઃ માંસૈર્મત્સ્યૈરપૂપૈશ્ચ નિર્વર્ત્યાસૌ સમાદિશત્

એની પૂજા વિંધ્ય પર્વતમાં દારૂ, માંસ, માછલી અને પૌઆના અર્પણ સાથે કરવી, એમ આદેશ આપ્યો.

સા ચૈવ સંમતા શક્તિર્બ્રહ્મણો વિશ્વકર્મણઃ પ્રણમ્ય માતરં ગૌરીં બ્રહ્માણં ચાનુપૂર્વશઃ

એ શક્તિ બ્રહ્મા અને વિશ્વકર્મા દ્વારા માન્ય, ગૌરી માતાને અને પછી બ્રહ્માને વંદન કરીને, સન્માનિત થઈ.

શક્તિભિશ્ચાપિ તુલ્યાભિઃ સ્વાત્મજાભિરનેકશઃ પરીતા પ્રયયૌ વિન્ધ્યં દૈત્યેન્દ્રૌ હન્તુમુદ્યતા

પોતાની સમાન અનેક શક્તિઓ, પોતાની દીકરીઓ સાથે ઘેરાઈ, દૈત્યરાજાઓને મારવા માટે વિંધ્ય તરફ રવાના થઈ.

નિહતૌ ચ તયા તત્ર સમરે દૈત્યપુંગવૌ તદ્બાણૈઃ કામબાણૈશ્ચ ચ્છિન્નભિન્નાંગમાનસૌ

યુદ્ધમાં, એ દૈત્યપુંગવાઓ એના બાણો અને કામના બાણોથી ઘાયલ થઈ, શરીર અને મનથી તૂટી ગયા અને માર્યા ગયા.

તદ્યુદ્ધવિસ્તરશ્ચાત્ર ન કૃતો ઽન્યત્ર વર્ણનાત્ ઊહનીયં પરસ્માચ્ચ પ્રસ્તુતં વર્ણયામિ વઃ

એ યુદ્ધનો સંપૂર્ણ વર્ણન અહીં નથી; એ બીજેInference કરી શકાય છે, પણ જે જરૂરી છે, એ હું તમને કહું છું.

ઉત્પાદ્ય કૌશિકીં ગૌરી બ્રહ્મણે પ્રતિપાદ્ય તામ્ તસ્ય પ્રત્યુપકારાય પિતામહમથાબ્રવીત્

ગૌરીએ કૌશિકીને ઉત્પન્ન કરીને બ્રહ્માને સોંપી, પછી પિતામહે ઉપકાર રૂપે વાત કરી.

દૃષ્ટઃ કિમેષ ભવતા શાર્દૂલો મદુપાશ્રયઃ અનેન દુષ્ટસત્ત્વેભ્યો રક્ષિતં મત્તપોવનમ્

શું તું આ વાઘને જોયો છે, જે મારા આશ્રયમાં આવ્યો છે? એના કારણે મારા આશ્રમને દુષ્ટ જીવોથી બચાવ મળ્યો છે.

મય્યર્પિતમના એષ ભજતે મામનન્યધીઃ અસ્ય સંરક્ષણાદન્યત્પ્રિયં મમ ન વિદ્યતે

એનું મન મારા પર સ્થિર છે, એ માત્ર મને જ ભજે છે; એના રક્ષણ કરતાં વધુ મને બીજું કંઈ પ્રિય નથી.

ભવિતવ્યમનેનાતો મમાન્તઃપુરચારિણા ગણેશ્વરપદં ચાસ્મૈ પ્રીત્યા દાસ્યતિ શંકરઃ

એ હવે મારા આંતરમહેલમાં રહેશે; પ્રેમથી, શંકર એને ગણેશ્વરનું પદ આપશે.

એનમગ્રેસરં કૃત્વા સખીભિર્ગન્તુમુત્સહે

એને આગેવાન બનાવી, હું મારી સખીઓ સાથે બહાર જઈ શકું છું.

ઇત્યુક્તઃ પ્રહસન્બ્રહ્મા દેવીમ્મુગ્ધામિવ સ્મયન્

આ રીતે કહેતાં, બ્રહ્માએ હસતાં, દેવી તરફ નિરપરાધી જેવી સ્મિત સાથે જોયું.

પશૌ દેવિ મૃગાઃ ક્રૂરાઃ ક્વ ચ તે ઽનુગ્રહઃ શુભઃ આશીવિષમુખે સાક્ષાદમૃતં કિં નિષિચ્યતે

દેવી, જંગલના પ્રાણીઓ તો ક્રૂર હોય છે; તારી શુભ દયાનું ક્યાં છે? કોણ ઝેરવાળાં સાપના મોઢામાં સીધું અમૃત રેડે?

વ્યાઘ્રમાત્રેણ સન્નેષ દુષ્ટઃ કો ઽપિ નિશાચરઃ અનેન ભક્ષિતા ગાવો બ્રાહ્મણાશ્ચ તપોધનાઃ

એક દુષ્ટ રાત્રિમાં ફરતો, વાઘણ સાથે, ગાયોને અને તપસ્વી બ્રાહ્મણોને ખાઈ ગયો છે.

તર્પયંસ્તાન્યથાકામં કામરૂપી ચરત્યસૌ અવશ્યં ખલુ ભોક્તવ્યં ફલં પાપસ્ય કર્મણઃ

તે પોતાની ઈચ્છા પ્રમાણે રૂપ બદલે છે અને પોતાની મરજીથી બધાને સંતોષે છે; પાપના કર્મનું ફળ તો જરૂર ભોગવવું પડે.

અતઃ કિં કૃપયા કૃત્યમીદૃશેષુ દુરાત્મસુ અનેન દેવ્યાઃ કિં કૃત્યં પ્રકૃત્યા કલુષાત્મના

એવા દુષ્ટ આત્માઓ માટે દયાનો શું ઉપયોગ? દેવીના માટે, જેનું સ્વભાવ જ કલુષિત છે, શું કામ?

યદુક્તં ભવતા સર્વં તથ્યમસ્ત્વયમીદૃશઃ તથાપિ માં પ્રપન્નો ઽભૂન્ન ત્યાજ્યો મામુપાશ્રિતઃ

તમે જે કહ્યું તે બધું સાચું છે; એ ખરેખર એવો જ છે. છતાં, જે મારા આશ્રયમાં આવ્યો છે, તેને છોડવું યોગ્ય નથી.