શિવપુરાણમ્

સામરઃ પ્રાર્થિતો બ્રહ્મા યયૌ દેવ્યાસ્તપોવનમ્ સંસ્મરન્મનસા દેવદુઃખમોક્ષં સ્વયત્નતઃ

બ્રહ્માને વિનંતી મળતાં, દેવો સાથે તેઓ દેવીના તપોવનમાં ગયા, મનમાં દેવોને દુઃખમાંથી મુક્ત કરવા માટે પ્રયત્ન કરવાની વાત વિચારતા.

દદર્શ ચ સુરશ્રેષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠે તપસિ નિષ્ઠિતામ્ પ્રતિષ્ઠામિવ વિશ્વસ્ય ભવાનીં પરમેશ્વરીમ્

ત્યાં, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ બ્રહ્માએ પરમેશ્વરી ભવાણીને ઊંચા તપમાં સ્થિત, જાણે સમગ્ર વિશ્વની આધારરૂપા, જોઈ.

નનામ ચાસ્ય જગતો માતરં સ્વસ્ય વૈ હરેઃ રુદ્રસ્ય ચ પિતુર્ભાર્યામાર્યામદ્રીશ્વરાત્મજામ્

તેમણે જગતની માતા, પોતાના ભાઈ હરિ અને રુદ્રની પત્ની, પર્વતરાજાની પુત્રીને નમન કર્યું.

બ્રહ્માણમાગતં દૃષ્ટ્વા દેવી દેવગણૈઃ સહ અર્ઘ્યં તદર્હં દત્ત્વા ઽસ્મૈ સ્વાગતાદ્યૈરુપાચરત્

બ્રહ્માને આવતા જોઈ, દેવી અને દેવોએ મળીને યોગ્ય અર્ઘ્ય આપ્યું અને વિધિવત સ્વાગત કર્યું.

તાં ચ પ્રત્યુપચારોક્તિં પુરસ્કૃત્યાભિનંદ્ય ચ પપ્રચ્છ તપસો હેતુમજાનન્નિવ પદ્મજઃ

દેવીના સ્વાગત શબ્દોનો જવાબ આપી, તેમની પ્રશંસા કરી, પછી કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માએ જાણે અજાણ્યા હોય એમ તપનો હેતુ પૂછ્યો.

તીવ્રેણ તપસાનેન દેવ્યા કિમિહ સાધ્યતે તપઃફલાનાં સર્વેષાં ત્વદધીના હિ સિદ્ધયઃ

દેવી, આટલું કઠોર તપ કરીને તમે અહીં શું પ્રાપ્ત કરવા માંગો છો? તપના બધા ફળ તો તમારી ઇચ્છા પર જ નિર્ભર છે.

યશ્ચૈવ જગતાં ભર્તા તમેવ પરમેશ્વરમ્ ભર્તારમાત્મના પ્રાપ્ય પ્રાપ્તઞ્ચ તપસઃ ફલમ્

જે જગતનો સ્વામી છે, એ પરમેશ્વર, તમે તેમને પતિ રૂપે પ્રાપ્ત કરી લીધા છે; એટલે તપનું ફળ તો તમે મેળવી લીધું છે.

અથવા સર્વમેવૈતત્ક્રીડાવિલસિતં તવ ઇદન્તુ ચિત્રં દેવસ્ય વિરહં સહસે કથમ્

કે તો, આ બધું માત્ર તમારી રમતમાં છે; પણ, દેવી, એ આશ્ચર્ય છે કે તમે પરમેશ્વરથી વિયોગ સહન કરો છો.

સર્ગાદૌ ભવતો દેવાદુત્પત્તિઃ શ્રૂયતે યદા તદા પ્રજાનાં પ્રથમસ્ત્વં મે પ્રથમજઃ સુતઃ

સૃષ્ટિની શરૂઆતમાં, કહેવામાં આવે છે કે તમે ભગવાનમાંથી જન્મ્યા; ત્યારબાદ, પ્રજાઓમાં તમે મારા પ્રથમ જન્મેલા પુત્ર હતા.

યદા પુનઃ પ્રજાવૃદ્ધ્યૈ લલાટાદ્ભવતો ભવઃ ઉત્પન્નો ઽભૂત્તદા ત્વં મે ગુરુઃ શ્વશુરભાવતઃ

પછી, જ્યારે પ્રજાની વૃદ્ધિ માટે ભવ તમારા કપાળમાંથી જન્મ્યા, ત્યારે તમે મારા શ્વશુર બની, એટલે મારા ગુરુ બન્યા.

યદા ભવદ્ગિરીન્દ્રસ્તે પુત્રો મમ પિતા સ્વયમ્ તદા પિતામહસ્ત્વં મે જાતો લોકપિતામહ

જ્યારે પર્વતરાજા તમારા પિતા અને મારા પણ પિતા હતા, ત્યારે તમે મારા પિતામહ, લોકપિતામહ બન્યા.

તદીદૃશસ્ય ભવતો લોકયાત્રાવિધાયિનઃ વૃત્તવન્તઃપુરે ભર્તા કથયિષ્યે કથં પુનઃ

તમે, જે જગતની વ્યવસ્થા કરો છો, પતિ તરીકેની ફરજ પહેલેથી જ નિભાવી છે; તો, હવે ફરીથી પતિની વાત કેવી રીતે કરી શકું?

કિમત્ર બહુના દેહે યશ્ચાયં મમ કાલિમા ત્યક્ત્વા સત્ત્વવિધાનેન ગૌરી ભવિતુમુત્સહે

વધુ શું કહું? જો આ કાળી કાંતિ છોડી દઈ, તો સત્વના પ્રભાવથી હું ગૌરી બની શકું છું.

એતાવતા કિમર્થેન તીવ્રં દેવિ તપઃ કૃતમ્ સ્વેચ્છૈવ કિમપર્યાપ્તા ક્રીડેયં હિ તવેદૃશી

દેવી, આટલું કઠોર તપ શા માટે કર્યું? શું તમારી ઇચ્છા પૂરતી નથી? એવી રમતો તો તમારી જ છે.

ક્રીડા ઽપિ ચ જગન્માતસ્તવ લોકહિતાય વૈ અતો મમેષ્ટમનયા ફલં કિમપિ સાધ્યતામ્

જગતની માતા, તમારી રમત પણ લોકહિત માટે છે; એટલે, મારા મનની ઇચ્છા મુજબ કંઈક ફળ પ્રાપ્ત થવું જોઈએ.

નિશુંભશુંભનામાનૌ દૈત્યૌ દત્તવરૌ મયા દૃપ્તૌ દેવાન્પ્રબાધેતે ત્વત્તો લબ્ધસ્તયોર્વધઃ

નિશુંભ અને શુંભ નામના બે દૈત્યોએ મારા પાસેથી વર્દાન મેળવીને ખૂબ અહંકાર કર્યો છે અને દેવતાઓને દુઃખ આપતા છે; તેમનો વિનાશ તારા દ્વારા નિશ્ચિત થયો છે.

અલં વિલંબનેનાત્ર ત્વં ક્ષણેન સ્થિરા ભવ શક્તિર્વિસૃજ્યમાના ઽદ્ય તયોર્મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ

અત્યારે વધુ વિલંબ કરવાની જરૂર નથી; તું એક ક્ષણમાં મજબૂત બની, આજે તારી શક્તિ છોડતાં જ એ બંનેનું મૃત્યુ થશે.

બ્રાહ્મણાભ્યર્થિતા ચૈવ દેવી ગિરિવરાત્મજા ત્વક્કોશં સહસોત્સૃજ્ય ગૌરી સા સમજાયત

બ્રાહ્મણોની વિનંતીથી, પર્વતકન્યા દેવીએ પોતાના ત્વકકોશને દૃઢતાપૂર્વક છોડ્યો અને ગૌરી પ્રગટ થઈ.

સા ત્વક્કોશાત્મનોત્સૃષ્ટા કૌશિકી નામ નામતઃ કાલી કાલામ્બુદપ્રખ્યા કન્યકા સમપદ્યત

તે ત્વકકોશમાંથી, કૌશિકી નામની, કાળી તરીકે પણ ઓળખાતી, વરસાદના વાદળ જેવી કાળી, એક કન્યા જન્મી.

સા તુ માયાત્મિકા શક્તિર્યોગનિદ્રા ચ વૈષ્ણવી શંખચક્રત્રિશૂલાદિસાયુધાષ્ટમહાભુજા

એ શક્તિ માયારૂપ હતી, યોગનિદ્રા અને વૈષ્ણવી તરીકે ઓળખાતી, શંખ, ચક્ર, ત્રિશૂલ અને બીજા હથિયારો સાથે, અને આઠ મહાન ભુજાઓ ધરાવતી.

સૌમ્યા ઘોરા ચ મિશ્રા ચ ત્રિનેત્રા ચન્દ્રશેખરા અજાતપુંસ્પર્શરતિરધૃષ્યા ચાતિસુન્દરી

એ સૌમ્ય, ભયાનક અને મિશ્ર સ્વરૂપની, ત્રણ આંખો ધરાવતી, ચાંદનીથી શોભિત, પુરુષો દ્વારા અસ્પર્શ્ય, અજેય અને ખૂબ જ સુંદર હતી.

દત્તા ચ બ્રહ્મણે દેવ્યા શક્તિરેષા સનાતની નિશુંભસ્ય ચ શુંભસ્ય નિહંત્રી દૈત્યસિંહયોઃ

આ સનાતન શક્તિ દેવી દ્વારા બ્રહ્માને આપવામાં આવી, નિશુંભ અને શુંભ જેવા દૈત્યસિંહોના વિનાશ માટે.

બ્રહ્મણાપિ પ્રહૃષ્ટેન તસ્યૈ પરમશક્તયે પ્રબલઃ કેસરી દત્તો વાહનત્વે સમાગતઃ

બ્રહ્માએ આનંદથી એ પરમ શક્તિ માટે એક શક્તિશાળી સિંહને વાહન તરીકે આપ્યો.

વિન્ધ્યે ચ વસતિં તસ્યાઃ પૂજામાસવપૂર્વકૈઃ માંસૈર્મત્સ્યૈરપૂપૈશ્ચ નિર્વર્ત્યાસૌ સમાદિશત્

એની પૂજા વિંધ્ય પર્વતમાં દારૂ, માંસ, માછલી અને પૌઆના અર્પણ સાથે કરવી, એમ આદેશ આપ્યો.

સા ચૈવ સંમતા શક્તિર્બ્રહ્મણો વિશ્વકર્મણઃ પ્રણમ્ય માતરં ગૌરીં બ્રહ્માણં ચાનુપૂર્વશઃ

એ શક્તિ બ્રહ્મા અને વિશ્વકર્મા દ્વારા માન્ય, ગૌરી માતાને અને પછી બ્રહ્માને વંદન કરીને, સન્માનિત થઈ.

શક્તિભિશ્ચાપિ તુલ્યાભિઃ સ્વાત્મજાભિરનેકશઃ પરીતા પ્રયયૌ વિન્ધ્યં દૈત્યેન્દ્રૌ હન્તુમુદ્યતા

પોતાની સમાન અનેક શક્તિઓ, પોતાની દીકરીઓ સાથે ઘેરાઈ, દૈત્યરાજાઓને મારવા માટે વિંધ્ય તરફ રવાના થઈ.

નિહતૌ ચ તયા તત્ર સમરે દૈત્યપુંગવૌ તદ્બાણૈઃ કામબાણૈશ્ચ ચ્છિન્નભિન્નાંગમાનસૌ

યુદ્ધમાં, એ દૈત્યપુંગવાઓ એના બાણો અને કામના બાણોથી ઘાયલ થઈ, શરીર અને મનથી તૂટી ગયા અને માર્યા ગયા.

તદ્યુદ્ધવિસ્તરશ્ચાત્ર ન કૃતો ઽન્યત્ર વર્ણનાત્ ઊહનીયં પરસ્માચ્ચ પ્રસ્તુતં વર્ણયામિ વઃ

એ યુદ્ધનો સંપૂર્ણ વર્ણન અહીં નથી; એ બીજેInference કરી શકાય છે, પણ જે જરૂરી છે, એ હું તમને કહું છું.

ઉત્પાદ્ય કૌશિકીં ગૌરી બ્રહ્મણે પ્રતિપાદ્ય તામ્ તસ્ય પ્રત્યુપકારાય પિતામહમથાબ્રવીત્

ગૌરીએ કૌશિકીને ઉત્પન્ન કરીને બ્રહ્માને સોંપી, પછી પિતામહે ઉપકાર રૂપે વાત કરી.