શિવપુરાણમ્

તતઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પતિમમ્બા પતિવ્રતા નિયમ્ય ચ વિયોગાર્તિં જગામ હિમવદ્ગિરિમ્

પછી, પતિની પરિક્રમા કરીને, પતિપ્રતિની અંબાએ વિયોગની પીડા સંયમમાં રાખી, હિમવત પર્વત તરફ રવાના થઈ.

તપઃકૃતવતી પૂર્વં દેશે યસ્મિન્સખીજનૈઃ તમેવ દેશમવૃનોત્તપસે પ્રણયાત્પુનઃ

જે સ્થળે પહેલા પોતાના સખીઓ સાથે તપ કર્યું હતું, એ જ જગ્યા પ્રેમથી ફરી તપ કરવા માટે પસંદ કરી.

તતઃ સ્વપિતરં દૃષ્ટ્વા માતરં ચ તયોર્ગૃહે પ્રણમ્ય વૃત્તં વિજ્ઞાપ્ય તાભ્યાં ચાનુમતા સતી

ત્યાં, પિતા અને માતાને તેમના ઘરમાં જોઈ, સતીએ નમન કર્યું, થયેલી વાત જણાવી, અને બંનેની મંજૂરી મેળવી.

પુનસ્તપોવનં ગત્વા ભૂષણાનિ વિસૃજ્ય ચ સ્નાત્વા તપસ્વિનો વેષં કૃત્વા પરમપાવનમ્

પછી ફરી તપોવનમાં જઈ, સતીએ પોતાના આભૂષણો ઉતારી, સ્નાન કર્યું, અને તપસ્વીની પવિત્ર વેશ ધારણ કર્યો.

સંકલ્પ્ય ચ મહાતીવ્રં તપઃ પરમદુશ્ચરમ્ સદા મનસિ સન્ધાય ભર્તુશ્ચરણપંકજમ્

સતીએ મનમાં ખૂબ જ કઠિન અને ભારે તપ કરવાનો સંકલ્પ કર્યો, અને હંમેશા પતિના કમળ જેવા પગમાં મન લગાવ્યો.

તમેવ ક્ષણિકે લિંગે ધ્યાત્વા બાહ્યવિધાનતઃ ત્રિસન્ધ્યમભ્યર્ચયન્તી વન્યૈઃ પુષ્પૈઃ ફલાદિભિઃ

તે જ ક્ષણિક લિંગને બાહ્ય વિધિ મુજબ ધ્યાનમાં રાખી, સતીએ દિવસના ત્રણ સંધિએ વનનાં ફૂલો, ફળો વગેરેથી પૂજા કરી.

સ એવ બ્રહ્મણો મૂર્તિમાસ્થાય તપસઃ ફલમ્ પ્રદાસ્યતિ મમેત્યેવં નિત્યં કૃત્વા ઽકરોત્તપઃ

મને આ તપનો ફળ બ્રહ્માની મૂર્તિ ધારણ કરીને એ જ આપશે — આ વિચાર હંમેશા રાખી, સતી તપસ્યા કરતી રહી.

તથા તપશ્ચરન્તીં તાં કાલે બહુતિથે ગતે દૃષ્ટઃ કશ્ચિન્મહાવ્યાઘ્રો દુષ્ટભાવાદુપાગમત્

આ રીતે તપ કરતા, ઘણો સમય વીતી ગયો ત્યારે, એક મહા વાઘ દુષ્ટ ભાવથી ત્યાં આવ્યો.

તથૈવોપગતસ્યાપિ તસ્યાતીવદુરાત્મનઃ ગાત્રં ચિત્રાર્પિતમિવ સ્તબ્ધં તસ્યાસ્સકાશતઃ

એ ખૂબ જ દુષ્ટ વાઘ નજીક આવ્યો ત્યારે, તેનો શરીર સતીની પાસે, будто રંગી દીધેલ હોય તેમ, અચળ થઈ ગયો.

તં દૃષ્ટ્વાપિ તથા વ્યાઘ્રં દુષ્ટભાવાદુપાગતમ્ ન પૃથગ્જનવદ્દેવી સ્વભાવેન વિવિચ્યતે

દુષ્ટ ભાવથી આવેલ વાઘને જોઈને પણ, દેવીએ પોતાના સ્વભાવથી, તેને સામાન્ય જીવની જેમ અલગ રીતે ઓળખ્યો નહીં.

સ તુ વિષ્ટબ્ધસર્વાંગો બુભુક્ષાપરિપીડિતઃ મમામિષં તતો નાન્યદિતિ મત્વા નિરન્તરમ્

પણ એ, આખું શરીર અચળ અને ભૂખથી પીડાતો, 'મારે તો એના સિવાય બીજું માંસ નથી' એમ વિચારી, સતત ત્યાં જ રહ્યો.

નિરીક્ષ્યમાણઃ સતતં દેવીમેવ તદા ઽનિશમ્ અતિષ્ઠદગ્રતસ્તસ્યા ઉપાસનમિવાચરત્

દેવીને સતત નિહાળતો, એ દિવસ-રાત તેની સામે ઊભો રહ્યો, જાણે પૂજા કરી રહ્યો હોય.

દેવ્યાશ્ચ હૃદયે નિત્યં મમૈવાયમુપાસકઃ ત્રાતા ચ દુષ્ટસત્ત્વેભ્ય ઇતિ પ્રવવૃતે કૃપા

દેવીના હૃદયમાં દયા ઉઠી: 'એ હંમેશા મારું ઉપાસક છે, અને હું તેને દુષ્ટ જીવોથી બચાવું છું.'

તસ્યા એવ કૃપા યોગાત્સદ્યોનષ્ટમલત્રયઃ બભૂવ સહસા વ્યાઘ્રો દેવીં ચ બુબુધે તદા

દેવીની દયાના યોગે, એમાં ત્રણેય અશુદ્ધિઓ તુરંત નાશ પામી, અને વાઘે ત્યારે દેવીને ઓળખી.

ન્યવર્તત બુભુક્ષા ચ તસ્યાંગસ્તમ્ભનં તથા દૌરાત્મ્યં જન્મસિદ્ધં ચ તૃપ્તિશ્ચ સમજાયત

તેની ભૂખ શાંત થઈ, શરીરની અચળતા દૂર થઈ, જન્મજાત દુષ્ટતા પણ ગઈ, અને અંદર સંતોષ ઉગ્યો.

તદા પરમભાવેન જ્ઞાત્વા કાર્તાર્થ્યમાત્મનઃ સદ્યોપાસક એવૈષ સિષેવે પરમેશ્વરીમ્

પછી, સર્વોચ્ચ ભાવથી પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ થયું એ જાણીને, એ તરત સાચો ઉપાસક બની, પરમેશ્વરીની સેવા કરવા લાગ્યો.

દુષ્ટાનામપિ સત્ત્વાનાં તથાન્યેષાન્દુરાત્મનામ્ સ એવ દ્રાવકો ભૂત્વા વિચચાર તપોવને

એ હવે દુષ્ટ જીવોમાં પણ દુષ્ટતા દૂર કરનાર બની, તપોવનમાં ફરતો રહ્યો.

તપશ્ચ વવૃધે દેવ્યાસ્તીવ્રં તીવ્રતરાત્મકમ્ દેવાશ્ચ દૈત્યનિર્બન્ધાદ્બ્રહ્માણં શરણં ગતાઃ

દેવીનું તપ વધુ તીવ્ર અને કઠોર બન્યું; દૈત્યોએ સતત દુઃખ આપતાં, દેવોએ બ્રહ્માને આશ્રય લીધો.

ચક્રુર્નિવેદનં દેવાઃ સ્વદુઃખસ્યારિપીડનાત્ યથા ચ દદતુઃ શુમ્ભનિશુમ્ભૌ વરસમ્મદાત્

શત્રુઓના પીડાથી દુઃખી થયેલા દેવોએ પોતાનું દુઃખ જણાવી દીધું અને શુંભ-નિશુંભને સંતોષથી મળેલા વરદાનની વાત કહી.

સો ઽપિ શ્રુત્વા વિધિર્દુઃખં સુરાણાં કૃપયાન્વિતઃ આસીદ્દૈત્યવધાયૈવ સ્મૃત્વા હેત્વાશ્રયાં કથામ્

દેવોના દુઃખ સાંભળીને, બ્રહ્મા દયાથી ભરાઈ ગયા અને દૈત્યોના વિનાશની વાત યાદ કરી.

સામરઃ પ્રાર્થિતો બ્રહ્મા યયૌ દેવ્યાસ્તપોવનમ્ સંસ્મરન્મનસા દેવદુઃખમોક્ષં સ્વયત્નતઃ

બ્રહ્માને વિનંતી મળતાં, દેવો સાથે તેઓ દેવીના તપોવનમાં ગયા, મનમાં દેવોને દુઃખમાંથી મુક્ત કરવા માટે પ્રયત્ન કરવાની વાત વિચારતા.

દદર્શ ચ સુરશ્રેષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠે તપસિ નિષ્ઠિતામ્ પ્રતિષ્ઠામિવ વિશ્વસ્ય ભવાનીં પરમેશ્વરીમ્

ત્યાં, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ બ્રહ્માએ પરમેશ્વરી ભવાણીને ઊંચા તપમાં સ્થિત, જાણે સમગ્ર વિશ્વની આધારરૂપા, જોઈ.

નનામ ચાસ્ય જગતો માતરં સ્વસ્ય વૈ હરેઃ રુદ્રસ્ય ચ પિતુર્ભાર્યામાર્યામદ્રીશ્વરાત્મજામ્

તેમણે જગતની માતા, પોતાના ભાઈ હરિ અને રુદ્રની પત્ની, પર્વતરાજાની પુત્રીને નમન કર્યું.

બ્રહ્માણમાગતં દૃષ્ટ્વા દેવી દેવગણૈઃ સહ અર્ઘ્યં તદર્હં દત્ત્વા ઽસ્મૈ સ્વાગતાદ્યૈરુપાચરત્

બ્રહ્માને આવતા જોઈ, દેવી અને દેવોએ મળીને યોગ્ય અર્ઘ્ય આપ્યું અને વિધિવત સ્વાગત કર્યું.

તાં ચ પ્રત્યુપચારોક્તિં પુરસ્કૃત્યાભિનંદ્ય ચ પપ્રચ્છ તપસો હેતુમજાનન્નિવ પદ્મજઃ

દેવીના સ્વાગત શબ્દોનો જવાબ આપી, તેમની પ્રશંસા કરી, પછી કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માએ જાણે અજાણ્યા હોય એમ તપનો હેતુ પૂછ્યો.

તીવ્રેણ તપસાનેન દેવ્યા કિમિહ સાધ્યતે તપઃફલાનાં સર્વેષાં ત્વદધીના હિ સિદ્ધયઃ

દેવી, આટલું કઠોર તપ કરીને તમે અહીં શું પ્રાપ્ત કરવા માંગો છો? તપના બધા ફળ તો તમારી ઇચ્છા પર જ નિર્ભર છે.

યશ્ચૈવ જગતાં ભર્તા તમેવ પરમેશ્વરમ્ ભર્તારમાત્મના પ્રાપ્ય પ્રાપ્તઞ્ચ તપસઃ ફલમ્

જે જગતનો સ્વામી છે, એ પરમેશ્વર, તમે તેમને પતિ રૂપે પ્રાપ્ત કરી લીધા છે; એટલે તપનું ફળ તો તમે મેળવી લીધું છે.

અથવા સર્વમેવૈતત્ક્રીડાવિલસિતં તવ ઇદન્તુ ચિત્રં દેવસ્ય વિરહં સહસે કથમ્

કે તો, આ બધું માત્ર તમારી રમતમાં છે; પણ, દેવી, એ આશ્ચર્ય છે કે તમે પરમેશ્વરથી વિયોગ સહન કરો છો.

સર્ગાદૌ ભવતો દેવાદુત્પત્તિઃ શ્રૂયતે યદા તદા પ્રજાનાં પ્રથમસ્ત્વં મે પ્રથમજઃ સુતઃ

સૃષ્ટિની શરૂઆતમાં, કહેવામાં આવે છે કે તમે ભગવાનમાંથી જન્મ્યા; ત્યારબાદ, પ્રજાઓમાં તમે મારા પ્રથમ જન્મેલા પુત્ર હતા.