શિવપુરાણમ્

તયોર્વધાય દેવેશં બ્રહ્માભ્યર્થિતવાન્પુનઃ વિનિંદ્યાપિ રહસ્યં વાં ક્રોધયિત્વા યથા તથા

તેમના વિનાશ માટે, બ્રહ્માએ ફરી દેવોના સ્વામી પાસે વિનંતી કરી, અને જરૂર પડે ત્યારે ગુપ્ત રીતે તમારો અપમાન અને રોષ પણ ઉકેર્યો.

તદ્વર્ણકોશજાં શક્તિમકામાં કન્યકાત્મિકામ્ નિશુમ્ભશુંભયોર્હંત્રીં સુરેભ્યો દાતુમર્હસિ

તમે દેવતાઓને એ શક્તિ આપવી જોઈએ, જે રંગના ખજાનામાંથી ઉત્પન્ન થઈ છે, કામરહિત કન્યા, જે શુંભ અને નિશુંભને મારશે.

એવમભ્યર્થિતો ધાત્રા ભગવાન્નીલલોહિતઃ કાલીત્યાહ રહસ્યં વાં નિન્દયન્નિવ સસ્મિતઃ

આ રીતે ધાત્રી દ્વારા વિનંતી થતાં, નીલલોહિત ભગવાન Kali તરીકે, સ્મિત સાથે, ગુપ્ત રીતે તમારો અપમાન કરતા બોલ્યા.

તતઃ ક્રુદ્ધા તદા દેવી સુવર્ણા વર્ણકારણાત્ સ્મયન્તી ચાહ ભર્તારમસમાધેયયા ગિરા

પછી, ગુસ્સે થયેલી, સુવર્ણ રંગની દેવી, સ્મિત કરતી, પોતાના પતિને એવા શબ્દોમાં બોલી કે જે સરળતાથી શાંત ન થાય.

ઈદૃશો મમ વર્ણેસ્મિન્ન રતિર્ભવતો ઽસ્તિ ચેત્ એવાવન્તં ચિરં કાલં કથમેષા નિયમ્યતે

જો તમને મારા રંગમાં એટલી રુચિ છે, તો એ કેટલાય સમય સુધી કેવી રીતે દબાવી શકાય?

અરત્યા વર્તમાનો ઽપિ કથં ચ રમસે મયા ન હ્યશક્યં જગત્યસ્મિન્નીશ્વરસ્ય જગત્પ્રભોઃ

તમે જો રસ ન ધરાવતા હો, તો પણ મારી સાથે કેવી રીતે આનંદ કરો છો? કારણ કે જગતના સ્વામી માટે આ જગતમાં કશું અશક્ય નથી.

સ્વાત્મારામસ્ય ભવતો રતિર્ન સુખસાધનમ્ ઇતિ હેતોઃ સ્મરો યસ્માત્પ્રસભં ભસ્મસાત્કૃતઃ

જે પોતાનામાં જ આનંદ પામે છે, તેના માટે આનંદ સુખ મેળવવાનો સાધન નથી; એ કારણથી કામદેવને જોરથી ભસ્મ કરી દીધો હતો.

યા ચ નાભિમતા ભર્તુરપિ સર્વાંગસુન્દરી સા વૃથૈવ હિ જાયેત સર્વૈરપિ ગુણાન્તરૈઃ

જે સ્ત્રી, સર્વ અંગે સુંદર છે, પણ પતિને પસંદ નથી, તે વ્યર્થ જન્મે છે, ભલે તેમાં બીજા બધા ગુણો હોય.

ભર્તુર્ભોગૈકશેષો હિ સર્ગ એવૈષ યોષિતામ્ તથાસત્યન્યથાભૂતા નારી કુત્રોપયુજ્યતે

પતિના આનંદ માટે જ સ્ત્રીઓનું સર્જન છે; જો એવું ન હોય, તો બીજી રીતે રહેલી સ્ત્રીનો શું ઉપયોગ?

તસ્માદ્વર્ણમિમં ત્યક્ત્વા ત્વયા રહસિ નિન્દિતમ્ વર્ણાન્તરં ભજિષ્યે વા ન ભજિષ્યામિ વા સ્વયમ્

તેથી, એ રંગ, જેને તમે ગુપ્ત રીતે અપમાન કર્યો છે, છોડી, હું બીજો રંગ પસંદ કરીશ—કે પછી કોઈ પણ રંગ પસંદ ન કરું, મારી ઇચ્છા પ્રમાણે.

ઇત્યુક્ત્વોત્થાય શયનાદ્દેવી સાચષ્ટ ગદ્ગદમ્ યયાચે ઽનુમતિં ભર્તુસ્તપસે કૃતનિશ્ચયા

આ કહીને, શયનથી ઊઠી, દેવી ગદગદ અવાજે બોલી અને તપ માટે પતિની મંજૂરી માગી, મનમાં નિશ્ચય કરીને.

તથા પ્રણયભંગેન ભીતો ભૂતપતિઃ સ્વયમ્ પાદયોઃ પ્રણમન્નેવ ભવાનીં પ્રત્યભાષત

પ્રેમ તૂટતાં ડરી ગયેલા ભૂતપતિએ પોતે ભવાનીના પગ પર નમન કર્યું અને તેને કહ્યું.

અજાનતી ચ ક્રીડોક્તિં પ્રિયે કિં કુપિતાસિ મે રતિઃ કુતો વા જાયેત ત્વત્તશ્ચેદરતિર્મમ

તે રમૂજી વાત જાણ્યા વગર કહ્યું, 'પ્રિયે, કેમ ગુસ્સે છો? તારી સાથે આનંદ ગુમાવું કે બીજામાં આનંદ પામું, એ કેવી રીતે શક્ય છે?'

માતા ત્વમસ્ય જગતઃ પિતાહમધિપસ્તથા કથં તદુત્પપદ્યેત ત્વત્તો નાભિરતિર્મમ

તુ આ જગતની માતા છે અને હું પિતા અને સ્વામી છું; તો તારી સાથે આનંદ ન મળે, એ કેવી રીતે શક્ય છે?

આવયોરભિકામો ઽપિ કિમસૌ કામકારિતઃ યતઃ કામસમુત્પત્તિઃ પ્રાગેવ જગદુદ્ભવઃ

અપણે વચ્ચે ઇચ્છા હોય તો પણ, શું એ કામના કારણે છે? કામનો જન્મ તો જગતની ઉત્પત્તિ પહેલાં થયો હતો.

પૃથગ્જનાનાં રતયે કામાત્મા કલ્પિતો મયા તતઃ કથમુપાલબ્ધઃ કામદાહાદહં ત્વયા

સામાન્ય લોકોના આનંદ માટે મેં કામને ઇચ્છાનું સ્વરૂપ બનાવી દીધું; તો પછી, કામને દહન કરવા માટે તું મને શા માટે દોષ આપે છે?

માં વૈ ત્રિદશસામાન્યં મન્યમાનો મનોભવઃ મનાક્પરિભવં કુર્વન્મયા વૈ ભસ્મસાત્કૃતઃ

મનોભવ મને અન્ય દેવો જેવો સામાન્ય માનતો હતો અને થોડું અપમાન કર્યું, તેથી મેં તેને ભસ્મ કરી દીધો.

વિહારોપ્યાવયોરસ્ય જગતસ્ત્રાણકારણાત્ તતસ્તદર્થં ત્વય્યદ્ય ક્રીડોક્તિં કૃતવાહનમ્

જગતની રક્ષા માટે મેં આપણા વચ્ચેની ઇચ્છા દૂર કરી; એ જ કારણથી આજે તું મને રમૂજી વાત કરી છે.

સ ચાયમચિરાદર્થસ્તવૈવાવિષ્કરિષ્યતે ક્રોધસ્ય જનકં વાક્યં હૃદિ કૃત્વેદમબ્રવીત્

અને તારો હેતુ જલ્દી જ સ્પષ્ટ થશે; ગુસ્સો ઉત્પન્ન કરનાર આ શબ્દો હૃદયમાં રાખીને તેણે કહ્યું.

શ્રુતપૂર્વં હિ ભગવંસ્તવ ચાટુ વચો મયા યેનૈવમતિધીરાહમપિ પ્રાગભિવંચિતા

હે ભગવતી, તારા મીઠા શબ્દો મેં પહેલાં પણ સાંભળ્યા છે; એથી, હું જેટલો સ્થિર છું, ત્યારે પણ એક વખત મોભમાં આવી ગયો હતો.

પ્રાણાનપ્યપ્રિયા ભર્તુર્નારી યા ન પરિત્યજેત્ કુલાંગના શુભા સદ્ભિઃ કુત્સિતૈવ હિ ગમ્યતે

પતિ માટે પોતાનો જીવ પણ ન ત્યાગે એવી સદ્ગૃહિણી, ભલે સારા કુળની હોય, સજ્જનો તેને તુચ્છ ગણે છે.

ભૂયસી ચ તવાપ્રીતિરગૌરમિતિ મે વપુઃ ક્રીડોક્તિરપિ કાલીતિ ઘટતે કથમન્યથા

તારી અપ્રિતી બહુ છે, અને મારા કાળા રૂપને કારણે છે; તારી રમૂજી વાત પણ યોગ્ય સમયે છે—બીજું કેવી રીતે હોઈ શકે?

સદ્ભિર્વિગર્હિતં તસ્માત્તવ કાર્ષ્ણ્યમસંમતમ્ અનુત્સૃજ્ય તપોયોગાત્સ્થાતુમેવેહ નોત્સહે

સજ્જનોને તારો કાળાપણો પસંદ નથી અને સ્વીકારતા નથી; હું તપસ્યા છોડી અહીં રહી શકતો નથી.

સ યદ્યેવંવિધતાપસ્તે તપસા કિં પ્રયોજનમ્ મમેચ્છયા સ્વેચ્છયા વા વર્ણાન્તરવતી ભવ

જો તારી તપસ્યા આવી છે, તો એનો શું લાભ? મારી ઇચ્છાથી કે તારી ઇચ્છાથી, તું બીજું રંગ ધારણ કર.

નેચ્છામિ ભવતો વર્ણં સ્વયં વા કર્તુમન્યથા બ્રહ્માણં તપસારાધ્ય ક્ષિપ્રં ગૌરી ભવામ્યહમ્

હું તારો રંગ બદલવા ઈચ્છતો નથી, કે કોઈ રીતે પણ; બ્રહ્માને તપસ્યા દ્વારા pleased કરીને, હું જલ્દી ગૌરી બની જઇશ.

મત્પ્રસાદાત્પુરા બ્રહ્મા બ્રહ્મત્વં પ્રાપ્તવાન્પુરા તમાહૂય મહાદેવિ તપસા કિં કરિષ્યસિ

મારા આશીર્વાદથી બ્રહ્માએ પહેલાં બ્રહ્મા પદ મેળવ્યું હતું; તો, હે મહાદેવી, તપસ્યા દ્વારા તું શું પ્રાપ્ત કરશે?

ત્વત્તો લબ્ધપદા એવ સર્વે બ્રહ્માદયઃ સુરાઃ તથાપ્યારાધ્ય તપસા બ્રહ્માણં ત્વન્નિયોગતઃ

બ્રહ્મા સહિત બધા દેવોએ તારા પાસેથી પદ મેળવ્યું છે; છતાં, તારા આજ્ઞાથી બ્રહ્માએ તપસ્યા કરીને તને pleased કર્યું.

પુરા કિલ સતી નામ્ના દક્ષસ્ય દુહિતા ઽભવમ્ જગતાં પતિમેવં ત્વાં પતિં પ્રાપ્તવતી તથા

પહેલાં હું સતી નામે દક્ષની દિકરી હતી, અને એ રીતે હું તને, જગતના પતિને, પતિ રૂપે પામી.

એવમદ્યાપિ તપસા તોષયિત્વા દ્વિજં વિધિમ્ ગૌરી ભવિતુમિચ્છામિ કો દોષઃ કથ્યતામિહ

એ જ રીતે, આજે પણ હું તપસ્યા કરીને બ્રહ્માને pleased કરવા ઇચ્છું છું, ગૌરી બનવા માટે; એમાં શું દોષ છે? અહીં કહો.