શિવપુરાણમ્

પિતૃભ્યાં જગતો નિત્યં સ્નાનપાનોપયોગતઃ અવાપ્તપુણ્યસંસ્કારઃ પ્રસરદ્ભિરિતસ્તતઃ

દિવ્ય માતા-પિતાએ રોજ એ પર્વતના પાણીથી સ્નાન અને પીવાનું કરે છે, તેથી એ પર્વતને પવિત્રતા મળી છે અને તેનો પુણ્ય સર્વત્ર ફેલાય છે.

લઘુશીતલસંસ્પર્શૈરચ્છાચ્છૈર્નિર્ઝરામ્બુભિઃ અધિરાજ્યેન ચાદ્રીણામદ્રીરેષો ઽભિષિચ્યતે

એ પર્વતના ઝરણાના સ્વચ્છ અને ઠંડા પાણીના હળવા સ્પર્શથી, અને ઘીથી જેમ, એ પર્વત પર્વતોનો રાજા તરીકે અભિષેક પામે છે.

નિશાસુ શિખરપ્રાન્તર્વર્તિના સ શિલોચ્ચયઃ ચંદ્રેણાચલ સામ્રાજ્યચ્છત્રેણેવ વિરાજતે

રાતે, એ પર્વતની ઊંચી ચોટી પર ચાંદની શોભે છે, જાણે પર્વતોના રાજાશ્રયની છત્રી નીચે તેજસ્વી દેખાય છે.

સ શૈલશ્ચંચલીભૂતૈર્બાલૈશ્ચામરયોષિતામ્ સર્વપર્વતસામ્રાજ્યચામરૈરિવ વીજ્યતે

એ પર્વતને રમતાં યુવતીઓના હાથથી પંખા કરવામાં આવે છે, જાણે બધા પર્વતોના રાજાશ્રયના પંખાથી પંખાવાય છે.

પ્રાતરભ્યુદિતે ભાનૌ ભૂધરો રત્નભૂષિતઃ દર્પણે દેહસૌભાગ્યં દ્રષ્ટુકામ ઇવ સ્થિતઃ

સવારના સમયે, જ્યારે સૂર્ય ઉગે છે, રત્નોથી શોભિત પર્વત, જાણે પોતાનું સૌંદર્ય દર્પણમાં જોવા ઈચ્છે છે, એમ ઊભો રહે છે.

કૂજદ્વિહંગવાચાલૈર્વાતોદ્ધૃતલતાભુજૈઃ વિમુક્તપુષ્પૈઃ સતતં વ્યાલમ્બિમૃદુપલ્લવૈઃ

પક્ષીઓના કૂજન, પવનથી લહેરાતી વેલાઓ, સતત ખીલતાં ફૂલો અને લટકતાં કોમળ પાંદડાંથી પર્વત શોભે છે.

લતાપ્રતાનજટિલૈસ્તરુભિસ્તપસૈરિવ જયાશિષા સહાભ્યર્ચ્ય નિષેવ્યત ઇવાદ્રિરાટ્

વેલાઓથી ગૂંચવાયેલા વૃક્ષો, જાણે તપસ્વી હોય, એકસાથે વિજયની આશીર્વાદ આપતાં, પર્વત રાજાને પૂજા કરે છે.

અધોમુખૈરૂર્ધ્વમુખૈશ્શૃંગૈસ્તિર્યઙ્મુખૈસ્તથા પ્રપતન્નિવ પાતાલે ભૂપૃષ્ઠાદુત્પતન્નિવ

નીચે, ઉપર અને બાજુ તરફ વળેલી ચોટીઓથી, પર્વત જાણે પૃથ્વી પરથી પાતાળમાં પડતો હોય કે ઉડીને ઉપર જાય છે.

પરીતઃ સર્વતો દિક્ષુ ભ્રમન્નિવ વિહાયસિ પશ્યન્નિવ જગત્સર્વં નૃત્યન્નિવ નિરન્તરમ્

ચારે બાજુથી ઘેરાયેલો, પર્વત જાણે આકાશમાં ફરતો હોય, આખું જગત જોતો હોય અને સતત નૃત્ય કરતો હોય.

ગુહામુખૈઃ પ્રતિદિનં વ્યાત્તાસ્યો વિપુલોદરૈઃ અજીર્ણલાવણ્યતયા જૃંભમાણ ઇવાચલઃ

દરરોજ ગુફાના મોઢા ખુલ્લા અને વિશાળ ખાડાઓથી, પર્વત જાણે અતૃપ્ત સૌંદર્યથી જાંભાઈ લે છે.

ગ્રસન્નિવ જગત્સર્વં પિબન્નિવ પયોનિધિમ્ વમન્નિવ તમોન્તસ્થં માદ્યન્નિવ ખમમ્બુદૈઃ

પર્વત જાણે આખું જગત ગળી જાય છે, સમુદ્ર પી જાય છે, અંદરનો અંધકાર ઉલટી નાખે છે અને આકાશમાં વાદળો સાથે આનંદ કરે છે.

નિવાસ ભૂમયસ્તાસ્તા દર્પણપ્રતિમોદરાઃ તિરસ્કૃતાતપાસ્સ્નિગ્ધાશ્રમચ્છાયામહીરુહાઃ

એ પર્વતના નિવાસસ્થાન, દર્પણ જેવી પેટવાળા, ઘન વૃક્ષોની છાંયાથી ઢંકાયેલા છે, જ્યાં આશ્રમોની ઠંડકથી સુખદ શાંતિ મળે છે.

સરિત્સરસ્તડાગાદિસંપર્કશિશિરાનિલાઃ તત્ર તત્ર નિષણ્ણાભ્યાં શિવાભ્યાં સફલીકૃતાઃ

નદીઓ, સરોવર અને તળાવથી ઠંડા પવન, જ્યાં-જ્યાં શિવ અને પાર્વતી બેઠા હોય છે, ત્યાં-ત્યાં ફળદાયી બને છે.

તમિમં સર્વતઃ શ્રેષ્ઠં સ્મૃત્વા સામ્બસ્ત્રિયમ્બકઃ રૈભ્યાશ્રમસમીપસ્થશ્ચાન્તર્ધાનં ગતો યયૌ

શિવજી, ત્રણ આંખોવાળા, રૈભ્યના આશ્રમ પાસે હતા; તેમણે સર્વમાં શ્રેષ્ઠ એવા વ્યક્તિને યાદ કરીને, અદૃશ્ય થઈ ગયા અને ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.

તત્રોદ્યાનમનુપ્રાપ્ય દેવ્યા સહ મહેશ્વરઃ રરામ રમણીયાસુ દેવ્યાન્તઃપુરભૂમિષુ

પછી મહેશ્વર દેવીએ સાથે ઉદ્યાનમાં પહોંચ્યા અને દેવીના આંતરમહેલના સુંદર સ્થળોમાં આનંદ કર્યો.

તથા ગતેષુ કાલેષુ પ્રવૃદ્ધાસુ પ્રજાસુ ચ દૈત્યૌ શુંભનિશુંભાખ્યૌ ભ્રાતરૌ સંબભૂવતુઃ

સમય પસાર થયો અને લોકો વધ્યા, ત્યારે શુંભ અને નિશુંભ નામના બે દૈત્ય ભાઈઓ જન્મ્યા.

તાભ્યાં તપો બલાદ્દત્તં બ્રહ્મણા પરમેષ્ટિના અવધ્યત્વં જગત્યસ્મિન્પુરુષૈરખિલૈરપિ

બ્રહ્માએ, તેમના તપસ્યાના બળથી, તેમને જગતમાં બધા પુરુષો દ્વારા અપરાજિત રહેવાનો આશીર્વાદ આપ્યો.

અયોનિજા તુ યા કન્યા હ્યંબિકાંશસમુદ્ભવા અજાતપુંસ્પર્શરતિરવિલંઘ્યપરાક્રમા

જે કન્યા ગર્ભમાંથી જન્મી નથી, અંબિકા ના અંશમાંથી ઉત્પન્ન થઈ છે, કોઈ પુરુષે સ્પર્શી નથી અને જેની શક્તિ અપરાજિત છે—

તયા તુ નૌ વધઃ સંખ્યે તસ્યાં કામાભિભૂતયોઃ ઇતિ ચાભ્યર્થિતો બ્રહ્મા તાભ્યામ્પ્રાહ તથાસ્ત્વિતિ

માત્ર એ કન્યાના પ્રત્યે કામથી overcome થઈને, અમારી યુદ્ધમાં મૃત્યુ થાય—એવું બંનેએ બ્રહ્માને વિનંતી કરી, અને બ્રહ્માએ કહ્યું, 'તેમ જ થાઓ.'

તતઃ પ્રભૃતિ શક્રાદીન્વિજિત્ય સમરે સુરાન્ નિઃસ્વાધ્યાયવષટ્કારં જગચ્ચક્રતુરક્રમાત્

પછીથી, તેમણે ઇન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓને યુદ્ધમાં હરાવી, જોરથી જગત પર કબજો કર્યો અને સ્વાધ્યાય તથા યજ્ઞના મંત્રો અટકાવ્યા.

તયોર્વધાય દેવેશં બ્રહ્માભ્યર્થિતવાન્પુનઃ વિનિંદ્યાપિ રહસ્યં વાં ક્રોધયિત્વા યથા તથા

તેમના વિનાશ માટે, બ્રહ્માએ ફરી દેવોના સ્વામી પાસે વિનંતી કરી, અને જરૂર પડે ત્યારે ગુપ્ત રીતે તમારો અપમાન અને રોષ પણ ઉકેર્યો.

તદ્વર્ણકોશજાં શક્તિમકામાં કન્યકાત્મિકામ્ નિશુમ્ભશુંભયોર્હંત્રીં સુરેભ્યો દાતુમર્હસિ

તમે દેવતાઓને એ શક્તિ આપવી જોઈએ, જે રંગના ખજાનામાંથી ઉત્પન્ન થઈ છે, કામરહિત કન્યા, જે શુંભ અને નિશુંભને મારશે.

એવમભ્યર્થિતો ધાત્રા ભગવાન્નીલલોહિતઃ કાલીત્યાહ રહસ્યં વાં નિન્દયન્નિવ સસ્મિતઃ

આ રીતે ધાત્રી દ્વારા વિનંતી થતાં, નીલલોહિત ભગવાન Kali તરીકે, સ્મિત સાથે, ગુપ્ત રીતે તમારો અપમાન કરતા બોલ્યા.

તતઃ ક્રુદ્ધા તદા દેવી સુવર્ણા વર્ણકારણાત્ સ્મયન્તી ચાહ ભર્તારમસમાધેયયા ગિરા

પછી, ગુસ્સે થયેલી, સુવર્ણ રંગની દેવી, સ્મિત કરતી, પોતાના પતિને એવા શબ્દોમાં બોલી કે જે સરળતાથી શાંત ન થાય.

ઈદૃશો મમ વર્ણેસ્મિન્ન રતિર્ભવતો ઽસ્તિ ચેત્ એવાવન્તં ચિરં કાલં કથમેષા નિયમ્યતે

જો તમને મારા રંગમાં એટલી રુચિ છે, તો એ કેટલાય સમય સુધી કેવી રીતે દબાવી શકાય?

અરત્યા વર્તમાનો ઽપિ કથં ચ રમસે મયા ન હ્યશક્યં જગત્યસ્મિન્નીશ્વરસ્ય જગત્પ્રભોઃ

તમે જો રસ ન ધરાવતા હો, તો પણ મારી સાથે કેવી રીતે આનંદ કરો છો? કારણ કે જગતના સ્વામી માટે આ જગતમાં કશું અશક્ય નથી.

સ્વાત્મારામસ્ય ભવતો રતિર્ન સુખસાધનમ્ ઇતિ હેતોઃ સ્મરો યસ્માત્પ્રસભં ભસ્મસાત્કૃતઃ

જે પોતાનામાં જ આનંદ પામે છે, તેના માટે આનંદ સુખ મેળવવાનો સાધન નથી; એ કારણથી કામદેવને જોરથી ભસ્મ કરી દીધો હતો.

યા ચ નાભિમતા ભર્તુરપિ સર્વાંગસુન્દરી સા વૃથૈવ હિ જાયેત સર્વૈરપિ ગુણાન્તરૈઃ

જે સ્ત્રી, સર્વ અંગે સુંદર છે, પણ પતિને પસંદ નથી, તે વ્યર્થ જન્મે છે, ભલે તેમાં બીજા બધા ગુણો હોય.

ભર્તુર્ભોગૈકશેષો હિ સર્ગ એવૈષ યોષિતામ્ તથાસત્યન્યથાભૂતા નારી કુત્રોપયુજ્યતે

પતિના આનંદ માટે જ સ્ત્રીઓનું સર્જન છે; જો એવું ન હોય, તો બીજી રીતે રહેલી સ્ત્રીનો શું ઉપયોગ?