શિવપુરાણમ્

જય શંકર દેવેશ દીનાનાથ મહાપ્રભો કૃપાં કુરુ મહેશાનાપરાધં નો ક્ષમસ્વ વૈ

જય હો શંકર, દેવોના દેવ, દીનોના રક્ષક, મહાપ્રભુ! મહેશાન, કૃપા કરો અને અમારો અપરાધ સાચે માફ કરો.

મખપાલ મખાધીશ મખવિધ્વંસકારક કૃપાં કુરુ મશાનાપરાધં નઃ ક્ષમસ્વ વૈ

યજ્ઞના રક્ષક, યજ્ઞના સ્વામી, યજ્ઞના વિનાશક, શમશાનના ભગવાન, કૃપા કરો અને અમારો અપરાધ સાચે માફ કરો.

દેવદેવ પરેશાન ભક્તપ્રાણપ્રપોષક દુષ્ટદણ્ડપ્રદ સ્વામિન્કૃપાં કુરુ નમો ઽસ્તુ તે

દેવોના દેવ, પરમેશ્વર, ભક્તોના જીવને પોષનાર, દુષ્ટોને દંડ આપનાર, સ્વામી, કૃપા કરો; તમને નમન છે.

ત્વં પ્રભો ગર્વહર્તા વૈ દુષ્ટાનાં ત્વામજાનતામ્ રક્ષકો હિ વિશેષેણ સતાં ત્વત્સક્તચેતસામ્

પ્રભુ, તમે દુષ્ટો અને તમારો અપરિચય ધરાવતા લોકોનો અહંકાર દૂર કરો છો; ખાસ કરીને, જે સારા લોકોનું મન તમારી સાથે જોડાયેલું છે, તેમનો તમે રક્ષક છો.

અદ્ભુતં ચરિતં તે હિ નિશ્ચિતં કૃપયા તવ સર્વાપરાધઃ ક્ષંતવ્યો વિભવો દીનવત્સલાઃ

તમારા કાર્યો અદ્ભુત છે, અને તમારી દયાથી બધા અપરાધો માફ થઈ જાય છે; તમારી મહિમા એ છે કે તમે દીન પર પ્રેમ કરો છો.

ઇતિ સ્તુતો મહાદેવો બ્રહ્માદ્યૈરમરૈઃ પ્રભુઃ સ ભક્તવત્સલસ્સ્વામી તુતોષ કરુણોદધિઃ

બ્રહ્મા અને અન્ય અમર દેવોએ આ રીતે સ્તુતિ કરી, ત્યારે મહાદેવ, ભક્તો પર દયાળુ, દયાનો સાગર, pleased થયા.

ચકારાનુગ્રહં તેષાં બ્રહ્માદીનાં દિવૌકસામ્ દદૌ નરાંશ્ચ સુપ્રીત્યા શંકરો દીનવત્સલઃ

શંકરે બ્રહ્મા અને અન્ય દેવોને અનુક્રહ આપ્યો, અને દીન પર દયાળુ રહીને મનુષ્યોને પણ આનંદથી આશીર્વાદ આપ્યા.

સ ચ તતસ્ત્રિદશાઞ્છરણાગતાન્ પરમકારુણિકઃ પરમેશ્વરઃ અનુગતસ્મિતલક્ષણયા ગિરા શમિતસર્વભયઃ સમભાષત

પછી પરમ દયાળુ પરમેશ્વરે, હસીને તેમના બધા ભય દૂર કર્યા, અને આશ્રય માટે આવેલા દેવોને કહ્યું.

યદિદમાગ ઇહાચરિતં સુરૈર્વિધિનિયોગવશાદિવ યન્ત્રિતૈઃ શરણમેવ ગતાનવલોક્ય વસ્તદખિલં કિલ વિસ્મૃતમેવ નઃ

અહીં જે કંઈ બન્યું, દેવોએ ભાગ્યના આદેશથી કરવું પડ્યું, આશ્રય મેળવવા માટે, એ બધું અમે સાચે જ ભૂલી ગયા છીએ.

તદિહ યૂયમપિ પ્રકૃતં મનસ્યવિગણય્ય વિમર્દમપત્રપાઃ હરિવિરિંચિસુરેન્દ્રમુખાસ્સુખં વ્રજત દેવપુરં પ્રતિ સંપ્રતિ

તેથી, તમે બધા, હવે વાત પૂરી થઈ ગઈ છે એમ માની, કોઈ શરમ કે વિવાદ વિના, હરિ, વિરિંચિ અને ઇન્દ્રના નેતૃત્વમાં આનંદથી દેવોના શહેર તરફ જાઓ.

ઇતિ સુરાનભિધાય સુરેશ્વરો નિકૃતદક્ષકૃતક્રતુરક્રતુઃ સગિરિજાનુચરસ્સપરિચ્છદઃ સ્થિત ઇવામ્બરતોન્તરધાદ્ધરઃ

આ રીતે દેવોને સંબોધીને, દક્ષના યજ્ઞને વિનાશ કરનાર દેવોના દેવ, ગિરિજાસહીત અને પોતાના અનુયાયીઓ સાથે ઊભા રહ્યા અને પછી આકાશમાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયા.

અથ સુરા અપિ તે વિગતવ્યથાઃ કથિતભદ્રસુભદ્રપરાક્રમાઃ સપદિ ખેન સુખેન યથાસુખં યયુરનેકમુખાઃ મઘવન્મુખાઃ

પછી એ દેવો, જેમની ચિંતા દૂર થઈ, જેમના શુભ અને મહાન કાર્યો વર્ણવાયા, તરત જ આનંદથી, મલ્ટી-મુખી, મઘવનના નેતૃત્વમાં, પોતાની મરજી મુજબ ચાલ્યા ગયા.

અન્તર્ધાનગતો દેવ્યા સહ સાનુચરો હરઃ ક્વ યાતઃ કુત્ર વાસઃ કિં કૃત્વા વિરરામ હ

દેવી અને અનુયાયીઓ સાથે અદૃશ્ય થયેલા હરાએ ક્યાં ગયા, કયા સ્થળે રહ્યા, અને ત્યાં શું કર્યું?

મહીધરવરઃ શ્રીમાન્ મંદરશ્ચિત્રકંદરઃ દયિતો દેવદેવસ્ય નિવાસસ્તપસો ઽભવત્

મંદર, સુંદર ગુફાઓથી સજ્જ, પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ અને ભગવાનના પ્રિય, ભગવાનનો તપસ્યાનો નિવાસસ્થાન બન્યો.

તપો મહત્કૃતં તેન વોઢું સ્વશિરસા શિવૌ ચિરેણ લબ્ધં તત્પાદપંકજસ્પર્શજં સુખમ્

ત્યાં તેણે મહાન તપસ્યા કરી, શિવને પોતાની શિખર પર ધારણ કર્યો; લાંબા સમય પછી, તેણે તેમના કમળ જેવા પગની ધૂળીના સ્પર્શથી જન્મેલું સુખ મેળવ્યું.

તસ્ય શૈલસ્ય સૌન્દર્યં સહસ્રવદનૈરપિ ન શક્યં વિસ્તરાદ્વક્તું વર્ષકોટિશતૈરપિ

એ પર્વતનું સૌંદર્ય તો હજાર મોઢાં હોય તોય, કરોડો વર્ષો સુધી પણ, સંપૂર્ણ રીતે વર્ણવી શકાય તેમ નથી.

શક્યમપ્યસ્ય સૌન્દર્યં ન વર્ણયિતુમુત્સહે પર્વતાન્તરસૌન્દર્યં સાધારણવિધારણાત્

એ પર્વતના સૌંદર્યને વર્ણવી શકવું શક્ય હોય તોય, હું એનું વર્ણન કરવા અસમર્થ છું, કારણ કે બીજા પર્વતોનું સૌંદર્ય સામાન્ય અને સરખાવા જેવું છે.

ઇદન્તુ શક્યતે વક્તુમસ્મિન્પર્વતસુન્દરે ઋદ્ધ્યા કયાપિ સૌન્દર્યમીશ્વરાવાસયોગ્યતા

પણ એટલું તો કહી શકાય કે, આ સુંદર પર્વતમાં એવી સમૃદ્ધિ અને સૌંદર્ય છે કે તે ભગવાનના નિવાસ માટે યોગ્ય છે.

અત એવ હિ દેવેન દેવ્યાઃ પ્રિયચિકીર્ષયા અતીવ રમણીયોયં ગિરિરન્તઃપુરીકૃતઃ

એ જ કારણથી, દેવતાએ દેવીને પ્રસન્ન કરવા માટે આ ખૂબ જ મનમોહક પર્વતને પોતાનું આંતરમહલ બનાવ્યું છે.

મેખલાભૂમયસ્તસ્ય વિમલોપલપાદપાઃ શિવયોર્નિત્યસાન્નિધ્યાન્ન્યક્કુર્વંત્યખિલંજગત્

એ પર્વતની પાંદડી, શુદ્ધ પથ્થરો અને વૃક્ષોથી શોભિત છે, અને શિવ-પાર્વતીની સતત હાજરીથી આખા જગતને પછાડી દે છે.

પિતૃભ્યાં જગતો નિત્યં સ્નાનપાનોપયોગતઃ અવાપ્તપુણ્યસંસ્કારઃ પ્રસરદ્ભિરિતસ્તતઃ

દિવ્ય માતા-પિતાએ રોજ એ પર્વતના પાણીથી સ્નાન અને પીવાનું કરે છે, તેથી એ પર્વતને પવિત્રતા મળી છે અને તેનો પુણ્ય સર્વત્ર ફેલાય છે.

લઘુશીતલસંસ્પર્શૈરચ્છાચ્છૈર્નિર્ઝરામ્બુભિઃ અધિરાજ્યેન ચાદ્રીણામદ્રીરેષો ઽભિષિચ્યતે

એ પર્વતના ઝરણાના સ્વચ્છ અને ઠંડા પાણીના હળવા સ્પર્શથી, અને ઘીથી જેમ, એ પર્વત પર્વતોનો રાજા તરીકે અભિષેક પામે છે.

નિશાસુ શિખરપ્રાન્તર્વર્તિના સ શિલોચ્ચયઃ ચંદ્રેણાચલ સામ્રાજ્યચ્છત્રેણેવ વિરાજતે

રાતે, એ પર્વતની ઊંચી ચોટી પર ચાંદની શોભે છે, જાણે પર્વતોના રાજાશ્રયની છત્રી નીચે તેજસ્વી દેખાય છે.

સ શૈલશ્ચંચલીભૂતૈર્બાલૈશ્ચામરયોષિતામ્ સર્વપર્વતસામ્રાજ્યચામરૈરિવ વીજ્યતે

એ પર્વતને રમતાં યુવતીઓના હાથથી પંખા કરવામાં આવે છે, જાણે બધા પર્વતોના રાજાશ્રયના પંખાથી પંખાવાય છે.

પ્રાતરભ્યુદિતે ભાનૌ ભૂધરો રત્નભૂષિતઃ દર્પણે દેહસૌભાગ્યં દ્રષ્ટુકામ ઇવ સ્થિતઃ

સવારના સમયે, જ્યારે સૂર્ય ઉગે છે, રત્નોથી શોભિત પર્વત, જાણે પોતાનું સૌંદર્ય દર્પણમાં જોવા ઈચ્છે છે, એમ ઊભો રહે છે.

કૂજદ્વિહંગવાચાલૈર્વાતોદ્ધૃતલતાભુજૈઃ વિમુક્તપુષ્પૈઃ સતતં વ્યાલમ્બિમૃદુપલ્લવૈઃ

પક્ષીઓના કૂજન, પવનથી લહેરાતી વેલાઓ, સતત ખીલતાં ફૂલો અને લટકતાં કોમળ પાંદડાંથી પર્વત શોભે છે.

લતાપ્રતાનજટિલૈસ્તરુભિસ્તપસૈરિવ જયાશિષા સહાભ્યર્ચ્ય નિષેવ્યત ઇવાદ્રિરાટ્

વેલાઓથી ગૂંચવાયેલા વૃક્ષો, જાણે તપસ્વી હોય, એકસાથે વિજયની આશીર્વાદ આપતાં, પર્વત રાજાને પૂજા કરે છે.

અધોમુખૈરૂર્ધ્વમુખૈશ્શૃંગૈસ્તિર્યઙ્મુખૈસ્તથા પ્રપતન્નિવ પાતાલે ભૂપૃષ્ઠાદુત્પતન્નિવ

નીચે, ઉપર અને બાજુ તરફ વળેલી ચોટીઓથી, પર્વત જાણે પૃથ્વી પરથી પાતાળમાં પડતો હોય કે ઉડીને ઉપર જાય છે.

પરીતઃ સર્વતો દિક્ષુ ભ્રમન્નિવ વિહાયસિ પશ્યન્નિવ જગત્સર્વં નૃત્યન્નિવ નિરન્તરમ્

ચારે બાજુથી ઘેરાયેલો, પર્વત જાણે આકાશમાં ફરતો હોય, આખું જગત જોતો હોય અને સતત નૃત્ય કરતો હોય.