શિવપુરાણમ્

પુત્રભૂતસ્ય વાત્સલ્યાદ્બ્રહ્મણઃ પદ્મજન્મનઃ દેવાદીનાં યથાપૂર્વમંગાનિ પ્રદદૌ પ્રભુઃ

પદ્મમાં જન્મેલા બ્રહ્મા માટે પુત્રસમાન પ્રેમથી, ભગવાને દેવો અને બ્રહ્માને તેમનાં અંગો ફરી પૂર્વવત આપી દીધા.

પ્રથમાદ્યૈશ્ચ યા દેવ્યો દંડિતા દેવમાતરઃ તાસામપિ યથાપૂર્વાણ્યંગાનિ ગિરિશો દદૌ

પ્રથમ દંડિત થયેલી દેવમાતાઓને પણ, ગિરિશ્વરે તેમનાં મૂળ અંગો પાછા આપી દીધા.

દક્ષસ્ય ભગવાનેવ સ્વયં બ્રહ્મા પિતામહઃ તત્પાપાનુગુણં ચક્રે જરચ્છાગમુખં મુખમ્

પરંતુ દક્ષ માટે, બ્રહ્મા પિતામહે, તેના પાપ પ્રમાણે, વૃદ્ધ બકરાનું મુખ આપ્યું.

સો ઽપિ સંજ્ઞાં તતો લબ્ધ્વા સ દૃષ્ટ્વા જીવિતઃ સુધી ભીતઃ કૃતાઞ્જલિઃ શંભું તુષ્ટાવ પ્રલપન્બહુ

તે જાગી ને જીવતો જોઈ, ડરથી હાથ જોડીને શંભુની સ્તુતિ કરવા લાગ્યો અને ઘણું રડ્યો.

જય દેવ જગન્નાથ લોકાનુગ્રહકારક કૃપાં કુરુ મહેશાનાપરાધં મે ક્ષમસ્વ હ

જય હો, હે જગતના સ્વામી, લોકોએ પર કૃપા કરનાર! મહેશ, મને દયા કર, મારા દોષને માફ કર.

કર્તા ભર્તા ચ હર્તા ચ ત્વમેવ જગતાં પ્રભો મયા જ્ઞાતં વિશેષેણ વિષ્ણ્વાદિસકલેશ્વરઃ

હે પ્રભુ, તું જ જગતનો સર્જનહાર, પોષક અને નાશક છે; હવે મને ખાસ સમજાયું કે તું વિષ્ણુ અને બધા દેવોનો સ્વામી છે.

ત્વયૈવ વિતતં સર્વં વ્યાપ્તં સૃષ્ટં ન નાશિતમ્ ન હિ ત્વદધિકાઃ કેચિદીશાસ્તે ઽચ્યુતકાદયઃ

તું જ સર્વને ફેલાવું, વ્યાપવું અને સર્જવું છે, નાશ કરતું નથી; અચ્યૂત અને અન્ય કોઈ પણ તારા કરતાં શ્રેષ્ઠ નથી, હે ઈશ્વર.

તં તથા વ્યાકુલં ભીતં પ્રલપંતં કૃતાગસમ્

તે ખૂબ ગભરાયેલો, ડરેલો અને ગૂંચવાયેલા શબ્દોમાં બોલતો હતો; તેણે ભૂલ કરી હતી.

તથોક્ત્વા બ્રહ્મણસ્તસ્ય પિતુઃ પ્રિયચિકીર્ષયા ગાણપત્યં દદૌ તસ્મૈ દક્ષાયાક્ષયમીશ્વરઃ

એ રીતે બોલીને, પોતાના પિતા બ્રહ્માને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છી, ઈશ્વરે તેને ગાણપત્યનું કદી ન નાશ થતું નેતૃત્વ આપ્યું.

તુષ્ટુવુઃ પ્રશ્રયા વાચા શંકરં ગિરિજાધિપમ્

તેઓએ શ્રદ્ધા અને નમ્રતાથી ભરેલી વાણીથી ગિરિજાના સ્વામી શંકરનું સ્તુતિ કરી.

જય શંકર દેવેશ દીનાનાથ મહાપ્રભો કૃપાં કુરુ મહેશાનાપરાધં નો ક્ષમસ્વ વૈ

જય હો શંકર, દેવોના દેવ, દીનોના રક્ષક, મહાપ્રભુ! મહેશાન, કૃપા કરો અને અમારો અપરાધ સાચે માફ કરો.

મખપાલ મખાધીશ મખવિધ્વંસકારક કૃપાં કુરુ મશાનાપરાધં નઃ ક્ષમસ્વ વૈ

યજ્ઞના રક્ષક, યજ્ઞના સ્વામી, યજ્ઞના વિનાશક, શમશાનના ભગવાન, કૃપા કરો અને અમારો અપરાધ સાચે માફ કરો.

દેવદેવ પરેશાન ભક્તપ્રાણપ્રપોષક દુષ્ટદણ્ડપ્રદ સ્વામિન્કૃપાં કુરુ નમો ઽસ્તુ તે

દેવોના દેવ, પરમેશ્વર, ભક્તોના જીવને પોષનાર, દુષ્ટોને દંડ આપનાર, સ્વામી, કૃપા કરો; તમને નમન છે.

ત્વં પ્રભો ગર્વહર્તા વૈ દુષ્ટાનાં ત્વામજાનતામ્ રક્ષકો હિ વિશેષેણ સતાં ત્વત્સક્તચેતસામ્

પ્રભુ, તમે દુષ્ટો અને તમારો અપરિચય ધરાવતા લોકોનો અહંકાર દૂર કરો છો; ખાસ કરીને, જે સારા લોકોનું મન તમારી સાથે જોડાયેલું છે, તેમનો તમે રક્ષક છો.

અદ્ભુતં ચરિતં તે હિ નિશ્ચિતં કૃપયા તવ સર્વાપરાધઃ ક્ષંતવ્યો વિભવો દીનવત્સલાઃ

તમારા કાર્યો અદ્ભુત છે, અને તમારી દયાથી બધા અપરાધો માફ થઈ જાય છે; તમારી મહિમા એ છે કે તમે દીન પર પ્રેમ કરો છો.

ઇતિ સ્તુતો મહાદેવો બ્રહ્માદ્યૈરમરૈઃ પ્રભુઃ સ ભક્તવત્સલસ્સ્વામી તુતોષ કરુણોદધિઃ

બ્રહ્મા અને અન્ય અમર દેવોએ આ રીતે સ્તુતિ કરી, ત્યારે મહાદેવ, ભક્તો પર દયાળુ, દયાનો સાગર, pleased થયા.

ચકારાનુગ્રહં તેષાં બ્રહ્માદીનાં દિવૌકસામ્ દદૌ નરાંશ્ચ સુપ્રીત્યા શંકરો દીનવત્સલઃ

શંકરે બ્રહ્મા અને અન્ય દેવોને અનુક્રહ આપ્યો, અને દીન પર દયાળુ રહીને મનુષ્યોને પણ આનંદથી આશીર્વાદ આપ્યા.

સ ચ તતસ્ત્રિદશાઞ્છરણાગતાન્ પરમકારુણિકઃ પરમેશ્વરઃ અનુગતસ્મિતલક્ષણયા ગિરા શમિતસર્વભયઃ સમભાષત

પછી પરમ દયાળુ પરમેશ્વરે, હસીને તેમના બધા ભય દૂર કર્યા, અને આશ્રય માટે આવેલા દેવોને કહ્યું.

યદિદમાગ ઇહાચરિતં સુરૈર્વિધિનિયોગવશાદિવ યન્ત્રિતૈઃ શરણમેવ ગતાનવલોક્ય વસ્તદખિલં કિલ વિસ્મૃતમેવ નઃ

અહીં જે કંઈ બન્યું, દેવોએ ભાગ્યના આદેશથી કરવું પડ્યું, આશ્રય મેળવવા માટે, એ બધું અમે સાચે જ ભૂલી ગયા છીએ.

તદિહ યૂયમપિ પ્રકૃતં મનસ્યવિગણય્ય વિમર્દમપત્રપાઃ હરિવિરિંચિસુરેન્દ્રમુખાસ્સુખં વ્રજત દેવપુરં પ્રતિ સંપ્રતિ

તેથી, તમે બધા, હવે વાત પૂરી થઈ ગઈ છે એમ માની, કોઈ શરમ કે વિવાદ વિના, હરિ, વિરિંચિ અને ઇન્દ્રના નેતૃત્વમાં આનંદથી દેવોના શહેર તરફ જાઓ.

ઇતિ સુરાનભિધાય સુરેશ્વરો નિકૃતદક્ષકૃતક્રતુરક્રતુઃ સગિરિજાનુચરસ્સપરિચ્છદઃ સ્થિત ઇવામ્બરતોન્તરધાદ્ધરઃ

આ રીતે દેવોને સંબોધીને, દક્ષના યજ્ઞને વિનાશ કરનાર દેવોના દેવ, ગિરિજાસહીત અને પોતાના અનુયાયીઓ સાથે ઊભા રહ્યા અને પછી આકાશમાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયા.

અથ સુરા અપિ તે વિગતવ્યથાઃ કથિતભદ્રસુભદ્રપરાક્રમાઃ સપદિ ખેન સુખેન યથાસુખં યયુરનેકમુખાઃ મઘવન્મુખાઃ

પછી એ દેવો, જેમની ચિંતા દૂર થઈ, જેમના શુભ અને મહાન કાર્યો વર્ણવાયા, તરત જ આનંદથી, મલ્ટી-મુખી, મઘવનના નેતૃત્વમાં, પોતાની મરજી મુજબ ચાલ્યા ગયા.

અન્તર્ધાનગતો દેવ્યા સહ સાનુચરો હરઃ ક્વ યાતઃ કુત્ર વાસઃ કિં કૃત્વા વિરરામ હ

દેવી અને અનુયાયીઓ સાથે અદૃશ્ય થયેલા હરાએ ક્યાં ગયા, કયા સ્થળે રહ્યા, અને ત્યાં શું કર્યું?

મહીધરવરઃ શ્રીમાન્ મંદરશ્ચિત્રકંદરઃ દયિતો દેવદેવસ્ય નિવાસસ્તપસો ઽભવત્

મંદર, સુંદર ગુફાઓથી સજ્જ, પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ અને ભગવાનના પ્રિય, ભગવાનનો તપસ્યાનો નિવાસસ્થાન બન્યો.

તપો મહત્કૃતં તેન વોઢું સ્વશિરસા શિવૌ ચિરેણ લબ્ધં તત્પાદપંકજસ્પર્શજં સુખમ્

ત્યાં તેણે મહાન તપસ્યા કરી, શિવને પોતાની શિખર પર ધારણ કર્યો; લાંબા સમય પછી, તેણે તેમના કમળ જેવા પગની ધૂળીના સ્પર્શથી જન્મેલું સુખ મેળવ્યું.

તસ્ય શૈલસ્ય સૌન્દર્યં સહસ્રવદનૈરપિ ન શક્યં વિસ્તરાદ્વક્તું વર્ષકોટિશતૈરપિ

એ પર્વતનું સૌંદર્ય તો હજાર મોઢાં હોય તોય, કરોડો વર્ષો સુધી પણ, સંપૂર્ણ રીતે વર્ણવી શકાય તેમ નથી.

શક્યમપ્યસ્ય સૌન્દર્યં ન વર્ણયિતુમુત્સહે પર્વતાન્તરસૌન્દર્યં સાધારણવિધારણાત્

એ પર્વતના સૌંદર્યને વર્ણવી શકવું શક્ય હોય તોય, હું એનું વર્ણન કરવા અસમર્થ છું, કારણ કે બીજા પર્વતોનું સૌંદર્ય સામાન્ય અને સરખાવા જેવું છે.

ઇદન્તુ શક્યતે વક્તુમસ્મિન્પર્વતસુન્દરે ઋદ્ધ્યા કયાપિ સૌન્દર્યમીશ્વરાવાસયોગ્યતા

પણ એટલું તો કહી શકાય કે, આ સુંદર પર્વતમાં એવી સમૃદ્ધિ અને સૌંદર્ય છે કે તે ભગવાનના નિવાસ માટે યોગ્ય છે.

અત એવ હિ દેવેન દેવ્યાઃ પ્રિયચિકીર્ષયા અતીવ રમણીયોયં ગિરિરન્તઃપુરીકૃતઃ

એ જ કારણથી, દેવતાએ દેવીને પ્રસન્ન કરવા માટે આ ખૂબ જ મનમોહક પર્વતને પોતાનું આંતરમહલ બનાવ્યું છે.