શિવપુરાણમ્

દૃષ્ટ્વા તાનમરાન્ભીતાન્પ્રણતાર્તિહરો હરઃ ઇદમાહ મહાદેવઃ પ્રહસન્ પ્રેક્ષ્ય પાર્વતીમ્

હરા, જે પ્રણામ કરનારની પીડા દુર કરે છે, ભયગ્રસ્ત દેવતાઓને જોઈ, પાર્વતીને જોઈને, હસતાં મહાદેવે આ શબ્દો કહ્યા.

માભૈષ્ટ ત્રિદશાસ્સર્વે યૂયં વૈ મામિકાઃ પ્રજાઃ અનુગ્રહાર્થમેવેહ ધૃતો દંડઃ કૃપાલુના

ત્રિદશો, ડરશો નહીં; તમે મારા પોતાના લોકો છો. કૃપા માટે જ દંડ આપવામાં આવ્યો છે, દયાળુ દ્વારા.

ભવતાં નિર્જરાણાં હિ ક્ષાન્તો ઽસ્માભિર્વ્યતિક્રમઃ ક્રુદ્ધેષ્વસ્માસુ યુષ્માકં ન સ્થિતિર્ન ચ જીવિતમ્

હે અમરઓ, તમારો દોષ અમે માફ કર્યો છે. અમને ગુસ્સો આવે ત્યારે, તમારું સ્થાન કે જીવન રહેતું નથી.

ઇત્યુક્તાસ્ત્રિદશાસ્સર્વે શર્વેણામિતતેજસા સદ્યો વિગતસન્દેહા નનૃતુર્વિબુધા મુદા

અમિત તેજવાળા શરવ દ્વારા આ રીતે કહેતાં, બધા દેવતાઓ તરત જ શંકા વિહોણા થઈ, આનંદથી નૃત્ય કરવા લાગ્યા.

પ્રસન્નમનસો ભૂત્વાનન્દવિહ્વલમાનસાઃ સ્તુતિમારેભિરે કર્તું શંકરસ્ય દિવૌકસઃ

મન પ્રસન્ન અને આનંદથી ભરાઈ, સ્વર્ગવાસીઓ શંકર માટે સ્તુતિ રચવા લાગ્યા.

ત્વમેવ દેવાખિલલોકકર્તા પાતા ચ હર્તા પરમેશ્વરો ઽસિ કવિષ્ણુરુદ્રાખ્યસ્વરૂપભેદૈ રજસ્તમસ્સત્ત્વધૃતાત્મમૂર્તે

હે દેવ, તું જ સર્વલોકનો સર્જનહાર, રક્ષક અને વિનાશક છે; તું પરમેશ્વર છે, કવિ, વિષ્ણુ અને રૂદ્ર રૂપે પ્રગટ, રજ, તમસ અને સત્વને ધારણ કરનાર.

સર્વમૂર્તે નમસ્તે ઽસ્તુ વિશ્વભાવન પાવન અમૂર્તે ભક્તહેતોર્હિ ગૃહીતાકૃતિસૌખ્યદ

સર્વરૂપ, વિશ્વના સર્જનહાર, પાવન, અમૂર્તને વંદન; ભક્તો માટે સુખદ રૂપ ધારણ કરનારને વંદન.

ચંદ્રો ઽગદો હિ દેવેશ કૃપાતસ્તવ શંકર નિમજ્જનાન્મૃતઃ પ્રાપ સુખં મિહિરજાજલિઃ

હે દેવેશ, ચંદ્ર તારી કૃપાથી સાજો થયો; ડૂબી ગયા પછી, સૂર્યકિરણોની અંજલિથી સુખ પામ્યો.

સીમન્તિની હતધવા તવ પૂજનતઃ પ્રભો સૌભાગ્યમતુલં પ્રાપ સોમવારવ્રતાત્સુતાન્

હે પ્રભુ, સીમંતિની, પતિના મૃત્યુ પછી, તારી પૂજા કરીને, ચંદ્રવારવ્રતથી અતુલ્ય સૌભાગ્ય અને સંતાન પામ્યા.

શ્રીકરાય દદૌ દેવઃ સ્વીયં પદમનુત્તમમ્ સુદર્શનમરક્ષસ્ત્વં નૃપમંડલભીતિતઃ

ભગવાને શ્રીકરાને પોતાનું શ્રેષ્ઠ સ્થાન આપ્યું; રાજાઓના મંડળથી તું અપરાજિત છે, સુદર્શન.

મેદુરં તારયામાસ સદારં ચ ઘૃણાનિધિઃ શારદાં વિધવાં ચક્રે સધવાં ક્રિયયા ભવાન્

કૃપાના સાગરે મેદુર અને તેની પત્નીને બચાવ્યા; તારી કૃપાથી શારદા, જે વિધવા હતી, ફરી પતિવાળી બની.

ભદ્રાયુષો વિપત્તિં ચ વિચ્છિદ્ય ત્વમદાઃ સુખમ્ સૌમિની ભવબન્ધાદ્વૈ મુક્તા ઽભૂત્તવ સેવનાત્

ભદ્રાયુષની દુઃખદાયી સ્થિતિ તું દૂર કરી અને તેને સુખ આપ્યું; સૌમિની તારી સેવા દ્વારા સંસારના બંધનમાંથી મુક્ત થઈ.

ત્વં શંભો કહરીશાશ્ચ રજસ્સત્ત્વતમોગુણૈઃ કર્તા પાતા તથા હર્તા જનાનુગ્રહકાંક્ષયા

હે શંભુ, નદીઓના સ્વામી, તું રજસ, સત્વ અને તમસ ગુણોથી સૃષ્ટિ કરે છે, પોષે છે અને નાશ કરે છે, જીવોની ભલાઈ માટે.

સર્વગર્વાપહારી ચ સર્વતેજોવિલાસકઃ સર્વવિદ્યાદિગૂઢશ્ચ સર્વાનુગ્રહકારકઃ

તું સર્વના અહંકારને દૂર કરે છે, સર્વનું તેજ પ્રગટાવે છે, સર્વ જ્ઞાનમાં રહેલો છે અને સર્વ પર કૃપા કરે છે.

ત્વત્તઃ સર્વં ચ ત્વં સર્વં ત્વયિ સર્વં ગિરીશ્વર ત્રાહિ ત્રાહિ પુનસ્ત્રાહિ કૃપાં કુરુ મમોપરિ

તું સર્વમાં છે અને સર્વ તારા દ્વારા છે; હે ગિરિશ્વર, સર્વ તારી અંદર છે. રક્ષણ કર, રક્ષણ કર, ફરી રક્ષણ કર—મારા પર દયાની દૃષ્ટિ રાખ.

અથાસ્મિન્નન્તરે બ્રહ્મા પ્રણિપત્ય કૃતાંજલિઃ એવં ત્વવસરં પ્રાપ્ય વ્યજ્ઞાપયત શૂલિને

તે સમયે બ્રહ્માએ હાથ જોડીને નમન કર્યું અને અવસર મળતાં ત્રિશૂળધારીને વિનંતી કરી.

જય દેવ મહાદેવ પ્રણતાર્તિવિભંજન ઈદૃશેષ્વપરાધેષુ કો ઽન્યસ્ત્વત્તઃ પ્રસીદતિ

જય હો, હે દેવ, હે મહાદેવ, નમન કરનારના દુઃખ દૂર કરનાર! આવા દોષોમાં તારી સિવાય બીજું કોણ કૃપા કરે?

લબ્ધમાનો ભવિષ્યંતિ યે પુરા નિહિતા મૃધે પ્રત્યાપત્તિર્ન કસ્ય સ્યાત્પ્રસન્ને પરમેશ્વરે

જે લોકો યુદ્ધમાં પહેલાં હાર્યા હતા અને ફરી હારશે, પરમેશ્વર પ્રસન્ન થાય ત્યારે કઈ રીતે પુનઃસ્થાપિત ન થાય?

યદિદં દેવદેવાનાં કૃતમન્તુષુ દૂષણમ્ તદિદં ભૂષણં મન્યેત અંગીકારગૌરવાત્

યુદ્ધમાં દેવદેવતાઓએ જે દોષ કર્યા, તે તારા સ્વીકારના માનમાં હવે શોભા માનવામાં આવે.

ઇતિ વિજ્ઞાપ્યમાનસ્તુ બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના વિલોક્ય વદનં દેવ્યા દેવદેવસ્સ્મયન્નિવ

બ્રહ્માએ એવી વિનંતી કરતાં, દેવદેવતાએ દેવીના મુખને જોઈને હળવી સ્મિત કરી.

પુત્રભૂતસ્ય વાત્સલ્યાદ્બ્રહ્મણઃ પદ્મજન્મનઃ દેવાદીનાં યથાપૂર્વમંગાનિ પ્રદદૌ પ્રભુઃ

પદ્મમાં જન્મેલા બ્રહ્મા માટે પુત્રસમાન પ્રેમથી, ભગવાને દેવો અને બ્રહ્માને તેમનાં અંગો ફરી પૂર્વવત આપી દીધા.

પ્રથમાદ્યૈશ્ચ યા દેવ્યો દંડિતા દેવમાતરઃ તાસામપિ યથાપૂર્વાણ્યંગાનિ ગિરિશો દદૌ

પ્રથમ દંડિત થયેલી દેવમાતાઓને પણ, ગિરિશ્વરે તેમનાં મૂળ અંગો પાછા આપી દીધા.

દક્ષસ્ય ભગવાનેવ સ્વયં બ્રહ્મા પિતામહઃ તત્પાપાનુગુણં ચક્રે જરચ્છાગમુખં મુખમ્

પરંતુ દક્ષ માટે, બ્રહ્મા પિતામહે, તેના પાપ પ્રમાણે, વૃદ્ધ બકરાનું મુખ આપ્યું.

સો ઽપિ સંજ્ઞાં તતો લબ્ધ્વા સ દૃષ્ટ્વા જીવિતઃ સુધી ભીતઃ કૃતાઞ્જલિઃ શંભું તુષ્ટાવ પ્રલપન્બહુ

તે જાગી ને જીવતો જોઈ, ડરથી હાથ જોડીને શંભુની સ્તુતિ કરવા લાગ્યો અને ઘણું રડ્યો.

જય દેવ જગન્નાથ લોકાનુગ્રહકારક કૃપાં કુરુ મહેશાનાપરાધં મે ક્ષમસ્વ હ

જય હો, હે જગતના સ્વામી, લોકોએ પર કૃપા કરનાર! મહેશ, મને દયા કર, મારા દોષને માફ કર.

કર્તા ભર્તા ચ હર્તા ચ ત્વમેવ જગતાં પ્રભો મયા જ્ઞાતં વિશેષેણ વિષ્ણ્વાદિસકલેશ્વરઃ

હે પ્રભુ, તું જ જગતનો સર્જનહાર, પોષક અને નાશક છે; હવે મને ખાસ સમજાયું કે તું વિષ્ણુ અને બધા દેવોનો સ્વામી છે.

ત્વયૈવ વિતતં સર્વં વ્યાપ્તં સૃષ્ટં ન નાશિતમ્ ન હિ ત્વદધિકાઃ કેચિદીશાસ્તે ઽચ્યુતકાદયઃ

તું જ સર્વને ફેલાવું, વ્યાપવું અને સર્જવું છે, નાશ કરતું નથી; અચ્યૂત અને અન્ય કોઈ પણ તારા કરતાં શ્રેષ્ઠ નથી, હે ઈશ્વર.

તં તથા વ્યાકુલં ભીતં પ્રલપંતં કૃતાગસમ્

તે ખૂબ ગભરાયેલો, ડરેલો અને ગૂંચવાયેલા શબ્દોમાં બોલતો હતો; તેણે ભૂલ કરી હતી.

તથોક્ત્વા બ્રહ્મણસ્તસ્ય પિતુઃ પ્રિયચિકીર્ષયા ગાણપત્યં દદૌ તસ્મૈ દક્ષાયાક્ષયમીશ્વરઃ

એ રીતે બોલીને, પોતાના પિતા બ્રહ્માને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છી, ઈશ્વરે તેને ગાણપત્યનું કદી ન નાશ થતું નેતૃત્વ આપ્યું.