શિવપુરાણમ્

અલં ક્રોધેન ભગવન્નષ્ટાશ્ચૈતે દિવૌકસઃ પ્રસીદ ક્ષમ્યતાં સર્વં રોમજૈસ્સહ સુવ્રત

ભગવાન, હવે ક્રોધ પૂરતો છે; આ સ્વર્ગવાસીઓ નષ્ટ થઈ ગયા છે. કૃપા કરો—સર્વે, રોમજાઓ સહિત, ક્ષમા કરો, સુવ્રત.

એવં વિજ્ઞાપિતસ્તેન બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના શમં જગામ સંપ્રીતો ગણપસ્તસ્ય ગૌરવાત્

એ રીતે પરમેશ્વર બ્રહ્માએ જાણકારી આપતાં, ગણા એ તેમના માનથી શાંત અને આનંદિત થઈ ગયો.

દેવાશ્ચ લબ્ધાવસરા દેવદેવસ્ય મંત્રિણઃ ધારયન્તો ઽઞ્જલીન્મૂર્ધ્નિ તુષ્ટુવુર્વિવિધૈઃ સ્તવૈઃ

દેવતાઓ, દેવદેવના મંત્રીઓ, તક મળતાં, હાથ જોડીને માથા પર રાખી, વિવિધ સ્તુતિઓથી તેમને વખાણવા લાગ્યા.

રુદ્રભદ્રાય રુદ્રાણાં પતયે રુદ્રભૂતયે

રુદ્ર, શુભરૂપ, રૂદ્રોના સ્વામી, રૂદ્રમયને વંદન.

કાલાગ્નિરુદ્રરૂપાય કાલકામાંગહારિણે દેવતાનાં શિરોહન્ત્રે દક્ષસ્ય ચ દુરાત્મનઃ

કાળાગ્નિ રૂદ્રરૂપ, કાળ અને કામના શરીર વિનાશક, દેવતાઓના અને દુષ્ટ દક્ષના માથા કાપનારને વંદન.

સંસર્ગાદસ્ય પાપસ્ય દક્ષસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ શાસિતાઃ સમરે વીર ત્વયા વયમનિન્દિતા

દક્ષના પાપ સાથે જોડાણથી, અમને યુદ્ધમાં તું, હે વીર, દંડ આપ્યો છે; અમે નિર્દોષ છીએ.

દગ્ધાશ્ચામી વયં સર્વે ત્વત્તો ભીતાશ્ચ ભો પ્રભો ત્વમેવ ગતિરસ્માકં ત્રાહિ નશ્શરણાગતાન્

હે પ્રભુ, અમે બધા તારા દ્વારા દગ્ધ થયા છીએ અને ડરાયેલા છીએ; તું જ અમારો આશ્રય છે, અમને, આશ્રય માટે આવેલા, રક્ષ.

તુષ્ટસ્ત્વેવં સ્તુતો દેવાન્ વિસૃજ્ય નિગડાત્પ્રભુઃ આનયદ્દેવદેવસ્ય સમીપમમરાનિહ

એ રીતે સ્તુતિ પામી અને પ્રસન્ન થઈ, પ્રભુએ દેવતાઓને બંધનમાંથી મુક્ત કર્યા અને તેમને દેવદેવની હાજરીમાં લાવ્યા.

દેવોપિ તત્ર ભગવાનન્તરિક્ષે સ્થિતઃ પ્રભુઃ સગણઃ સર્વગઃ શર્વસ્સર્વલોકમહેશ્વરઃ

ત્યાં, ભગવાન, આકાશમાં ઊભા, પોતાના ગણા સાથે, સર્વવ્યાપી શરવ, સર્વલોકના મહેશ્વર.

તં દૃષ્ટ્વા પરમેશાનં દેવા વિષ્ણુપુરોગમાઃ પ્રીતા અપિ ચ ભીતાશ્ચ નમશ્ચક્રુર્મહેશ્વરમ્

પરમેશ્વરને જોઈ, વિષ્ણુની આગેવાનીમાં દેવતાઓ, ખુશ પણ ડરાયેલા, મહેશ્વરને વંદન કરવા લાગ્યા.

દૃષ્ટ્વા તાનમરાન્ભીતાન્પ્રણતાર્તિહરો હરઃ ઇદમાહ મહાદેવઃ પ્રહસન્ પ્રેક્ષ્ય પાર્વતીમ્

હરા, જે પ્રણામ કરનારની પીડા દુર કરે છે, ભયગ્રસ્ત દેવતાઓને જોઈ, પાર્વતીને જોઈને, હસતાં મહાદેવે આ શબ્દો કહ્યા.

માભૈષ્ટ ત્રિદશાસ્સર્વે યૂયં વૈ મામિકાઃ પ્રજાઃ અનુગ્રહાર્થમેવેહ ધૃતો દંડઃ કૃપાલુના

ત્રિદશો, ડરશો નહીં; તમે મારા પોતાના લોકો છો. કૃપા માટે જ દંડ આપવામાં આવ્યો છે, દયાળુ દ્વારા.

ભવતાં નિર્જરાણાં હિ ક્ષાન્તો ઽસ્માભિર્વ્યતિક્રમઃ ક્રુદ્ધેષ્વસ્માસુ યુષ્માકં ન સ્થિતિર્ન ચ જીવિતમ્

હે અમરઓ, તમારો દોષ અમે માફ કર્યો છે. અમને ગુસ્સો આવે ત્યારે, તમારું સ્થાન કે જીવન રહેતું નથી.

ઇત્યુક્તાસ્ત્રિદશાસ્સર્વે શર્વેણામિતતેજસા સદ્યો વિગતસન્દેહા નનૃતુર્વિબુધા મુદા

અમિત તેજવાળા શરવ દ્વારા આ રીતે કહેતાં, બધા દેવતાઓ તરત જ શંકા વિહોણા થઈ, આનંદથી નૃત્ય કરવા લાગ્યા.

પ્રસન્નમનસો ભૂત્વાનન્દવિહ્વલમાનસાઃ સ્તુતિમારેભિરે કર્તું શંકરસ્ય દિવૌકસઃ

મન પ્રસન્ન અને આનંદથી ભરાઈ, સ્વર્ગવાસીઓ શંકર માટે સ્તુતિ રચવા લાગ્યા.

ત્વમેવ દેવાખિલલોકકર્તા પાતા ચ હર્તા પરમેશ્વરો ઽસિ કવિષ્ણુરુદ્રાખ્યસ્વરૂપભેદૈ રજસ્તમસ્સત્ત્વધૃતાત્મમૂર્તે

હે દેવ, તું જ સર્વલોકનો સર્જનહાર, રક્ષક અને વિનાશક છે; તું પરમેશ્વર છે, કવિ, વિષ્ણુ અને રૂદ્ર રૂપે પ્રગટ, રજ, તમસ અને સત્વને ધારણ કરનાર.

સર્વમૂર્તે નમસ્તે ઽસ્તુ વિશ્વભાવન પાવન અમૂર્તે ભક્તહેતોર્હિ ગૃહીતાકૃતિસૌખ્યદ

સર્વરૂપ, વિશ્વના સર્જનહાર, પાવન, અમૂર્તને વંદન; ભક્તો માટે સુખદ રૂપ ધારણ કરનારને વંદન.

ચંદ્રો ઽગદો હિ દેવેશ કૃપાતસ્તવ શંકર નિમજ્જનાન્મૃતઃ પ્રાપ સુખં મિહિરજાજલિઃ

હે દેવેશ, ચંદ્ર તારી કૃપાથી સાજો થયો; ડૂબી ગયા પછી, સૂર્યકિરણોની અંજલિથી સુખ પામ્યો.

સીમન્તિની હતધવા તવ પૂજનતઃ પ્રભો સૌભાગ્યમતુલં પ્રાપ સોમવારવ્રતાત્સુતાન્

હે પ્રભુ, સીમંતિની, પતિના મૃત્યુ પછી, તારી પૂજા કરીને, ચંદ્રવારવ્રતથી અતુલ્ય સૌભાગ્ય અને સંતાન પામ્યા.

શ્રીકરાય દદૌ દેવઃ સ્વીયં પદમનુત્તમમ્ સુદર્શનમરક્ષસ્ત્વં નૃપમંડલભીતિતઃ

ભગવાને શ્રીકરાને પોતાનું શ્રેષ્ઠ સ્થાન આપ્યું; રાજાઓના મંડળથી તું અપરાજિત છે, સુદર્શન.

મેદુરં તારયામાસ સદારં ચ ઘૃણાનિધિઃ શારદાં વિધવાં ચક્રે સધવાં ક્રિયયા ભવાન્

કૃપાના સાગરે મેદુર અને તેની પત્નીને બચાવ્યા; તારી કૃપાથી શારદા, જે વિધવા હતી, ફરી પતિવાળી બની.

ભદ્રાયુષો વિપત્તિં ચ વિચ્છિદ્ય ત્વમદાઃ સુખમ્ સૌમિની ભવબન્ધાદ્વૈ મુક્તા ઽભૂત્તવ સેવનાત્

ભદ્રાયુષની દુઃખદાયી સ્થિતિ તું દૂર કરી અને તેને સુખ આપ્યું; સૌમિની તારી સેવા દ્વારા સંસારના બંધનમાંથી મુક્ત થઈ.

ત્વં શંભો કહરીશાશ્ચ રજસ્સત્ત્વતમોગુણૈઃ કર્તા પાતા તથા હર્તા જનાનુગ્રહકાંક્ષયા

હે શંભુ, નદીઓના સ્વામી, તું રજસ, સત્વ અને તમસ ગુણોથી સૃષ્ટિ કરે છે, પોષે છે અને નાશ કરે છે, જીવોની ભલાઈ માટે.

સર્વગર્વાપહારી ચ સર્વતેજોવિલાસકઃ સર્વવિદ્યાદિગૂઢશ્ચ સર્વાનુગ્રહકારકઃ

તું સર્વના અહંકારને દૂર કરે છે, સર્વનું તેજ પ્રગટાવે છે, સર્વ જ્ઞાનમાં રહેલો છે અને સર્વ પર કૃપા કરે છે.

ત્વત્તઃ સર્વં ચ ત્વં સર્વં ત્વયિ સર્વં ગિરીશ્વર ત્રાહિ ત્રાહિ પુનસ્ત્રાહિ કૃપાં કુરુ મમોપરિ

તું સર્વમાં છે અને સર્વ તારા દ્વારા છે; હે ગિરિશ્વર, સર્વ તારી અંદર છે. રક્ષણ કર, રક્ષણ કર, ફરી રક્ષણ કર—મારા પર દયાની દૃષ્ટિ રાખ.

અથાસ્મિન્નન્તરે બ્રહ્મા પ્રણિપત્ય કૃતાંજલિઃ એવં ત્વવસરં પ્રાપ્ય વ્યજ્ઞાપયત શૂલિને

તે સમયે બ્રહ્માએ હાથ જોડીને નમન કર્યું અને અવસર મળતાં ત્રિશૂળધારીને વિનંતી કરી.

જય દેવ મહાદેવ પ્રણતાર્તિવિભંજન ઈદૃશેષ્વપરાધેષુ કો ઽન્યસ્ત્વત્તઃ પ્રસીદતિ

જય હો, હે દેવ, હે મહાદેવ, નમન કરનારના દુઃખ દૂર કરનાર! આવા દોષોમાં તારી સિવાય બીજું કોણ કૃપા કરે?

લબ્ધમાનો ભવિષ્યંતિ યે પુરા નિહિતા મૃધે પ્રત્યાપત્તિર્ન કસ્ય સ્યાત્પ્રસન્ને પરમેશ્વરે

જે લોકો યુદ્ધમાં પહેલાં હાર્યા હતા અને ફરી હારશે, પરમેશ્વર પ્રસન્ન થાય ત્યારે કઈ રીતે પુનઃસ્થાપિત ન થાય?

યદિદં દેવદેવાનાં કૃતમન્તુષુ દૂષણમ્ તદિદં ભૂષણં મન્યેત અંગીકારગૌરવાત્

યુદ્ધમાં દેવદેવતાઓએ જે દોષ કર્યા, તે તારા સ્વીકારના માનમાં હવે શોભા માનવામાં આવે.