શિવપુરાણમ્

એવં દેવબલં સર્વં દીનં બીભત્સદર્શનમ્ ગણેશ્વરસમુત્પન્નં કૃપણં વપુરાદદે

એ રીતે દેવોની આખી સેના, દુઃખી અને ભયાનક દેખાતી, ગણપતિમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી, દયનીય રૂપ ધારણ કરી.

તદા ત્રિદશવીરાણામસૃક્સલિલવાહિની પ્રાવર્તત નદી ઘોરા પ્રાણિનાં ભયશંસિની

પછી દેવોના વીરોથી, ભયજનક લોહીની નદી વહેવા લાગી, જે જીવોને ભયનું સંકેત આપતી હતી.

રુધિરેણ પરિક્લિન્ના યજ્ઞભૂમિસ્તદા બભૌ રક્તાર્દ્રવસના શ્યામા હતશુંભેવ કૈશિકી

યજ્ઞભૂમિ લોહીથી ભીંજાઈ, લાલ વસ્ત્ર પહેરેલી, અંધારી અને શોભા વિનાની, કૈશિકી જેવી દેખાઈ.

તસ્મિન્મહતિ સંવૃત્તે સમરે ભૃશદારુણે ભયેનેવ પરિત્રસ્તા પ્રચચાલ વસુન્ધરા

જ્યારે એ મહા અને અત્યંત ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું, ત્યારે ધરતી પણ ભયથી કાંપતી હતી.

મહોર્મિકલિલાવર્તશ્ચુક્ષુભે ચ મહોદધિઃ પેતુશ્ચોલ્કા મહોત્પાતાઃ શાખાશ્ચ મુમુચુર્દ્રુમાઃ

મહાસાગર ઉંચી લહેરો અને વાવાઝોડા સાથે ઉથલ્યો; અગ્નિ જેવા ઉલ્કાઓ પડ્યા, અને વૃક્ષોએ પોતાની શાખાઓ છોડી દીધી.

અપ્રસન્ના દિશઃ સર્વાઃ પવનશ્ચાશિવો વવૌ અહો વિધિવિપર્યાસસ્ત્વશ્વમેધોયમધ્વરઃ યજમાનસ્સ્વયં દક્ષૌ બ્રહ્મપુત્રપ્રજાપતિઃ

બધી દિશાઓ અશુભ બની ગઈ, અને અશાંતિ ભરેલો પવન ફૂંકાયો; અરે, આ તો નિયમનો ઉલટાવ છે—આ ઘોડા યજ્ઞ યોગ્ય નથી, ભલે યજમાન બ્રહ્માના પુત્ર દક્ષ છે.

ધર્માદયસ્સદસ્યાશ્ચ રક્ષિતા ગરુડધ્વજઃ ભાગાંશ્ચ પ્રતિગૃહ્ણંતિ સાક્ષાદિંદ્રાદયઃ સુરાઃ

ધર્મ અને સભાના સભ્યોનું રક્ષણ ગરુડધારી ભગવાને કર્યું, અને ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓએ પોતાના ભાગ સીધા પ્રાપ્ત કર્યા.

તથાપિ યજમાનસ્ય યજ્ઞસ્ય ચ સહર્ત્વિજઃ સદ્ય એવ શિરશ્છેદસ્સાધુ સંપદ્યતે ફલમ્

છતાંય, યજમાન અને યજ્ઞ સાથે રહેલા પંડિતો માટે, તરત જ શિરછેદ થવું એ અયોગ્ય પરિણામ બન્યું.

તસ્માન્નાવેદનિર્દિષ્ટં ન ચેશ્વરબહિષ્કૃતમ્

અત્યારે, જે વેદમાં નિર્દેશિત નથી અને ભગવાને મંજૂર કર્યું નથી, એ કરવું જોઈએ નહીં.

કૃત્વાપિ સુમહત્પુણ્યમિષ્ટ્વા યજ્ઞશતૈરપિ ન તત્ફલમવાપ્નોતિ ભક્તિહીનો મહેશ્વરે

ભલે કોઈએ અનેક યજ્ઞો અને પુણ્ય કાર્ય કર્યા હોય, જો મહેશ્વર માટે ભક્તિ નથી, તો એ ફળ પ્રાપ્ત થતું નથી.

કૃત્વાપિ સુમહત્પાપં ભક્ત્યા યજતિ યશ્શિવમ્ મુચ્યતે પાતકૈઃ સર્વૈર્નાત્ર કાર્યા વિચારણા

ભલે કોઈએ મોટું પાપ કર્યું હોય, જો તે ભક્તિથી શિવની પૂજા કરે, તો બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

બહુનાત્ર કિમુક્તેન વૃથા દાનં વૃથા તપઃ વૃથા યજ્ઞો વૃથા હોમઃ શિવનિન્દારતસ્ય તુ

અહીં વધુ શું કહેવું? જે શિવની નિંદા કરે, તેના માટે દાન, તપ, યજ્ઞ અને હોમ—all વ્યર્થ છે.

તતઃ સનારાયણકાસ્સરુદ્રાઃ સલોકપાલાસ્સમરે સુરૌઘાઃ ગણેંદ્રચાપચ્યુતબાણવિદ્ધાઃ પ્રદુદ્રુવુર્ગાઢરુજાભિભૂતાઃ

પછી, નારાયણ, રુદ્રો, લોકપાલો અને દેવતાઓ—all ગણેન્દ્રના ધનુષમાંથી છોડાયેલા બાણોથી ઘાયલ થઈ, ભારે પીડાથી યુદ્ધમાંથી ભાગી ગયા.

ચેલુઃ ક્વચિત્કેચન શીર્ણકેશાઃ સેદુઃ ક્વચિત્કેચન દીર્ઘગાત્રાઃ પેતુઃ ક્વચિત્કેચન ભિન્નવક્ત્રા નેશુઃ ક્વચિત્કેચન દેવવીરાઃ

કેટલાંક દેવવીરો વાળ વિખેરાઈને ભટકતા, કેટલાંક લાંબા અંગો સાથે લડખડાતા, કેટલાંક તૂટી ગયેલા ચહેરા સાથે પડી ગયા, અને કેટલાંક ચાલવા પણ અસમર્થ બન્યા.

કેચિચ્ચ તત્ર ત્રિદશા વિપન્ના વિસ્રસ્તવસ્ત્રાભરણાસ્ત્રશસ્ત્રાઃ નિપેતુરુદ્ભાસિતદીનમુદ્રા મદં ચ દર્પં ચ બલં ચ હિત્વા

ત્યાં, કેટલાંક દેવતાઓ મૃત્યુ પામ્યા, તેમના વસ્ત્રો, આભૂષણો, શસ્ત્રો અને કવચ છૂટા પડી ગયા, અને તેઓ દુઃખી મુખ સાથે, ગર્વ, અહંકાર અને બળ છોડી, ધરાશાય થયા.

સસ્મુત્પથપ્રસ્થિતમપ્રધૃષ્યો વિક્ષિપ્ય દક્ષાધ્વરમક્ષતાસ્ત્રૈઃ બભૌ ગણેશસ્સ ગણેશ્વરાણાં મધ્યે સ્થિતઃ સિંહ ઇવર્ષભાણામ્

માર્ગમાં વિઘ્ન પેદા કરી અને દક્ષના યજ્ઞને અખંડિત શસ્ત્રોથી વિખેર્યા પછી, ગણેશ્વર દેવતાઓના નેતાઓ વચ્ચે સિંહ જેવો તેજથી ઉભો રહ્યો.

ઇતિ સઞ્છિન્નભિન્નાંગા દેવા વિષ્ણુપુરોગમાઃ ક્ષણાત્કષ્ટાં દશામેત્ય ત્રેસુઃ સ્તોકાવશેષિતા

આ રીતે, તેમના શરીર તૂટી ગયેલા અને વિખેરાયેલા, વિષ્ણુના નેતૃત્વમાં દેવતાઓ એક પળમાં જ દુઃખદ અવસ્થામાં આવી ગયા, અને થોડા જ બચ્યા.

ત્રસ્તાંસ્તાન્સમરે વીરાન્ દેવાનન્યાંશ્ચ વૈ ગણાઃ પ્રમથાઃ પરમક્રુદ્ધા વીરભદ્રપ્રણોદિતાઃ

વીરભદ્રના ઉશ્કેરાવથી પરમ ક્રોધિત થયેલા પ્રમથ ગણોએ, યુદ્ધમાં ડરાયેલા એ વીર દેવો અને અન્ય લોકોને પછાડ્યા.

પ્રગૃહ્ય ચ તથા દોષં નિગડૈરાયસૈર્દૃઢૈઃ બબન્ધુઃ પાણિપાદેષુ કંધરેષૂદરેષુ ચ

તેમને પકડીને, મજબૂત લોખંડના બાંધણથી હાથ, પગ, ગળા અને પેટ બાંધી દીધા.

તસ્મિન્નવસરે બ્રહ્મા ભદ્રમદ્રીન્દ્રજાનુતમ્ સારથ્યાલ્લબ્ધવાત્સલ્યઃ પ્રાર્થયન્ પ્રણતો ઽબ્રવીત્

એ સમયે, ભદ્ર, પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ અને ઇન્દ્રપુત્ર બ્રહ્મા, રથચાલક તરીકે દયાથી પ્રેરિત થઈ, નમ્રતાથી આવી વિનંતી કરી.

અલં ક્રોધેન ભગવન્નષ્ટાશ્ચૈતે દિવૌકસઃ પ્રસીદ ક્ષમ્યતાં સર્વં રોમજૈસ્સહ સુવ્રત

ભગવાન, હવે ક્રોધ પૂરતો છે; આ સ્વર્ગવાસીઓ નષ્ટ થઈ ગયા છે. કૃપા કરો—સર્વે, રોમજાઓ સહિત, ક્ષમા કરો, સુવ્રત.

એવં વિજ્ઞાપિતસ્તેન બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના શમં જગામ સંપ્રીતો ગણપસ્તસ્ય ગૌરવાત્

એ રીતે પરમેશ્વર બ્રહ્માએ જાણકારી આપતાં, ગણા એ તેમના માનથી શાંત અને આનંદિત થઈ ગયો.

દેવાશ્ચ લબ્ધાવસરા દેવદેવસ્ય મંત્રિણઃ ધારયન્તો ઽઞ્જલીન્મૂર્ધ્નિ તુષ્ટુવુર્વિવિધૈઃ સ્તવૈઃ

દેવતાઓ, દેવદેવના મંત્રીઓ, તક મળતાં, હાથ જોડીને માથા પર રાખી, વિવિધ સ્તુતિઓથી તેમને વખાણવા લાગ્યા.

રુદ્રભદ્રાય રુદ્રાણાં પતયે રુદ્રભૂતયે

રુદ્ર, શુભરૂપ, રૂદ્રોના સ્વામી, રૂદ્રમયને વંદન.

કાલાગ્નિરુદ્રરૂપાય કાલકામાંગહારિણે દેવતાનાં શિરોહન્ત્રે દક્ષસ્ય ચ દુરાત્મનઃ

કાળાગ્નિ રૂદ્રરૂપ, કાળ અને કામના શરીર વિનાશક, દેવતાઓના અને દુષ્ટ દક્ષના માથા કાપનારને વંદન.

સંસર્ગાદસ્ય પાપસ્ય દક્ષસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ શાસિતાઃ સમરે વીર ત્વયા વયમનિન્દિતા

દક્ષના પાપ સાથે જોડાણથી, અમને યુદ્ધમાં તું, હે વીર, દંડ આપ્યો છે; અમે નિર્દોષ છીએ.

દગ્ધાશ્ચામી વયં સર્વે ત્વત્તો ભીતાશ્ચ ભો પ્રભો ત્વમેવ ગતિરસ્માકં ત્રાહિ નશ્શરણાગતાન્

હે પ્રભુ, અમે બધા તારા દ્વારા દગ્ધ થયા છીએ અને ડરાયેલા છીએ; તું જ અમારો આશ્રય છે, અમને, આશ્રય માટે આવેલા, રક્ષ.

તુષ્ટસ્ત્વેવં સ્તુતો દેવાન્ વિસૃજ્ય નિગડાત્પ્રભુઃ આનયદ્દેવદેવસ્ય સમીપમમરાનિહ

એ રીતે સ્તુતિ પામી અને પ્રસન્ન થઈ, પ્રભુએ દેવતાઓને બંધનમાંથી મુક્ત કર્યા અને તેમને દેવદેવની હાજરીમાં લાવ્યા.

દેવોપિ તત્ર ભગવાનન્તરિક્ષે સ્થિતઃ પ્રભુઃ સગણઃ સર્વગઃ શર્વસ્સર્વલોકમહેશ્વરઃ

ત્યાં, ભગવાન, આકાશમાં ઊભા, પોતાના ગણા સાથે, સર્વવ્યાપી શરવ, સર્વલોકના મહેશ્વર.