શિવપુરાણમ્

બહવસ્તસ્ય વીરસ્ય બાહવઃ પરિઘોપમાઃ શસ્ત્રૈશ્ચકાશિરે દીપ્તૈઃ સાગ્નિજ્વાલા ઇવોરગાઃ

એ વીરના અનેક હાથ, લોખંડના ગદાની જેમ, તેજસ્વી શસ્ત્રોથી ઝળહળતા હતા, આગની જ્વાળાથી શોભતા સાપની જેમ.

અસ્ત્રશસ્ત્રાણ્યનેકાનિસવીરો વિસૃજન્બભૌ વિસૃજન્સર્વભૂતાનિ યથાદૌ વિશ્વસંભવઃ

અનેક શસ્ત્ર અને અસ્ત્ર છોડતા, એ વીર ઝળહળતો હતો, જેમ સૃષ્ટિના આરંભમાં સર્વ જીવોને ઉત્પન્ન કરનાર પ્રકાશિત થયો હતો.

યથા રશ્મિભિરાદિત્યઃ પ્રચ્છાદયતિ મેદિનીમ્ તથા વીરઃ ક્ષણાદેવ શરૈઃ પ્રાચ્છાદયદ્દિશઃ

જેમ سورج પોતાના કિરણોથી પૃથ્વીને ઢાંકે છે, તેમ વીરે એક ક્ષણમાં પોતાના બાણોથી દિશાઓને ઢાંકી દીધી.

ખમંડલે ગણેન્દ્રસ્ય શરાઃ કનકભૂષિતાઃ ઉત્પતંતસ્તડિદ્રૂપૈરુપમાનપદં યયુઃ

ગણપતિના સોનાથી શોભાયેલા બાણો આકાશમાં વીજળી જેવી ઝળહળતા, અને વીજળીના ઝાંખા જેવી ઉપમા પામ્યા.

મહાંતસ્તે સુરગણાન્ મંડૂકાનિવડુંડુભાઃ પ્રાણૈર્વિયોજયામાસુઃ પપુશ્ચ રુધિરાસવમ્

મહાન વીરોએ દેવોને તેમના પ્રાણોથી અલગ કરી દીધા, જેમ ઢોલથી બગાડાયેલા દેડકા, અને લોહીનો રસ પી લીધો.

નિકૃત્તબાહવઃ કેચિત્કેચિલ્લૂનવરાનનાઃ પાર્શ્વે વિદારિતાઃ કેચિન્નિપેતુરમરા ભુવિ

કેટલાંકના હાથ કપાઈ ગયા, કેટલાંકના ચહેરા ફાટ્યા, કેટલાંકના બાજુઓ ફાટ્યા; આમ અમર દેવો પૃથ્વી પર પડી ગયા.

વિશિખોન્મથિતૈર્ગાત્રૈર્બહુભિશ્છિન્નસન્ધિભિઃ વિવૃત્તનયનાઃ કેચિન્નિપેતુર્ભૂતલે મૃતાઃ ગાં પ્રવેષ્ટુમિવેચ્છંતઃ ખં ગંતુમિવ લિપ્સવઃ

બાણોથી છિદ્ર થયેલા, સાંધા તૂટી ગયેલા, આંખો ઉપર વળી ગયેલી, કેટલાંક મૃતદેહ પૃથ્વી પર પડ્યા, કોઈ પૃથ્વીમાં પ્રવેશવાની ઈચ્છા રાખતા, કોઈ આકાશમાં જવા ઇચ્છતા.

અલબ્ધાત્મનિરોધાનાં વ્યલીયંતઃ પરસ્પરમ્ ભૂમૌ કેચિત્પ્રવિવિશુઃ પર્વતાનાં ગુહાઃ પરે

આત્મનિયંત્રણ ન રાખી શકતા, કેટલાંક પરસ્પર મળીને ઓગળી ગયા; કેટલાંક પૃથ્વી પર પર્વતોની ગુફામાં પ્રવેશ્યા.

અપરે જગ્મુરાકાશં પરે ચ વિવિશુર્જલમ્ તથા સંછિન્નસર્વાંગૈસ્સ વીરસ્ત્રિદશૈર્બભૌ

બીજાં આકાશમાં ગયા, બીજાં જળમાં પ્રવેશ્યા; એ રીતે વીર દેવોમાં ઝળહળતો રહ્યો, જ્યારે બધા અંગો કપાઈ ગયા.

પરિગ્રસ્તપ્રજાવર્ગો ભગવાનિવ ભૈરવઃ દગ્ધત્રિપુરસંવ્યૂહસ્ત્રિપુરારિર્યથાભવત્

ભયરવ ભગવાન, પોતાના સમૂહ સાથે, જેમ ત્રિપુરનો નાશક થયો હતો, તેમ અનેક જીવોને ભક્ષી લેતા એ જ રીતે દેખાયો.

એવં દેવબલં સર્વં દીનં બીભત્સદર્શનમ્ ગણેશ્વરસમુત્પન્નં કૃપણં વપુરાદદે

એ રીતે દેવોની આખી સેના, દુઃખી અને ભયાનક દેખાતી, ગણપતિમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી, દયનીય રૂપ ધારણ કરી.

તદા ત્રિદશવીરાણામસૃક્સલિલવાહિની પ્રાવર્તત નદી ઘોરા પ્રાણિનાં ભયશંસિની

પછી દેવોના વીરોથી, ભયજનક લોહીની નદી વહેવા લાગી, જે જીવોને ભયનું સંકેત આપતી હતી.

રુધિરેણ પરિક્લિન્ના યજ્ઞભૂમિસ્તદા બભૌ રક્તાર્દ્રવસના શ્યામા હતશુંભેવ કૈશિકી

યજ્ઞભૂમિ લોહીથી ભીંજાઈ, લાલ વસ્ત્ર પહેરેલી, અંધારી અને શોભા વિનાની, કૈશિકી જેવી દેખાઈ.

તસ્મિન્મહતિ સંવૃત્તે સમરે ભૃશદારુણે ભયેનેવ પરિત્રસ્તા પ્રચચાલ વસુન્ધરા

જ્યારે એ મહા અને અત્યંત ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું, ત્યારે ધરતી પણ ભયથી કાંપતી હતી.

મહોર્મિકલિલાવર્તશ્ચુક્ષુભે ચ મહોદધિઃ પેતુશ્ચોલ્કા મહોત્પાતાઃ શાખાશ્ચ મુમુચુર્દ્રુમાઃ

મહાસાગર ઉંચી લહેરો અને વાવાઝોડા સાથે ઉથલ્યો; અગ્નિ જેવા ઉલ્કાઓ પડ્યા, અને વૃક્ષોએ પોતાની શાખાઓ છોડી દીધી.

અપ્રસન્ના દિશઃ સર્વાઃ પવનશ્ચાશિવો વવૌ અહો વિધિવિપર્યાસસ્ત્વશ્વમેધોયમધ્વરઃ યજમાનસ્સ્વયં દક્ષૌ બ્રહ્મપુત્રપ્રજાપતિઃ

બધી દિશાઓ અશુભ બની ગઈ, અને અશાંતિ ભરેલો પવન ફૂંકાયો; અરે, આ તો નિયમનો ઉલટાવ છે—આ ઘોડા યજ્ઞ યોગ્ય નથી, ભલે યજમાન બ્રહ્માના પુત્ર દક્ષ છે.

ધર્માદયસ્સદસ્યાશ્ચ રક્ષિતા ગરુડધ્વજઃ ભાગાંશ્ચ પ્રતિગૃહ્ણંતિ સાક્ષાદિંદ્રાદયઃ સુરાઃ

ધર્મ અને સભાના સભ્યોનું રક્ષણ ગરુડધારી ભગવાને કર્યું, અને ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓએ પોતાના ભાગ સીધા પ્રાપ્ત કર્યા.

તથાપિ યજમાનસ્ય યજ્ઞસ્ય ચ સહર્ત્વિજઃ સદ્ય એવ શિરશ્છેદસ્સાધુ સંપદ્યતે ફલમ્

છતાંય, યજમાન અને યજ્ઞ સાથે રહેલા પંડિતો માટે, તરત જ શિરછેદ થવું એ અયોગ્ય પરિણામ બન્યું.

તસ્માન્નાવેદનિર્દિષ્ટં ન ચેશ્વરબહિષ્કૃતમ્

અત્યારે, જે વેદમાં નિર્દેશિત નથી અને ભગવાને મંજૂર કર્યું નથી, એ કરવું જોઈએ નહીં.

કૃત્વાપિ સુમહત્પુણ્યમિષ્ટ્વા યજ્ઞશતૈરપિ ન તત્ફલમવાપ્નોતિ ભક્તિહીનો મહેશ્વરે

ભલે કોઈએ અનેક યજ્ઞો અને પુણ્ય કાર્ય કર્યા હોય, જો મહેશ્વર માટે ભક્તિ નથી, તો એ ફળ પ્રાપ્ત થતું નથી.

કૃત્વાપિ સુમહત્પાપં ભક્ત્યા યજતિ યશ્શિવમ્ મુચ્યતે પાતકૈઃ સર્વૈર્નાત્ર કાર્યા વિચારણા

ભલે કોઈએ મોટું પાપ કર્યું હોય, જો તે ભક્તિથી શિવની પૂજા કરે, તો બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

બહુનાત્ર કિમુક્તેન વૃથા દાનં વૃથા તપઃ વૃથા યજ્ઞો વૃથા હોમઃ શિવનિન્દારતસ્ય તુ

અહીં વધુ શું કહેવું? જે શિવની નિંદા કરે, તેના માટે દાન, તપ, યજ્ઞ અને હોમ—all વ્યર્થ છે.

તતઃ સનારાયણકાસ્સરુદ્રાઃ સલોકપાલાસ્સમરે સુરૌઘાઃ ગણેંદ્રચાપચ્યુતબાણવિદ્ધાઃ પ્રદુદ્રુવુર્ગાઢરુજાભિભૂતાઃ

પછી, નારાયણ, રુદ્રો, લોકપાલો અને દેવતાઓ—all ગણેન્દ્રના ધનુષમાંથી છોડાયેલા બાણોથી ઘાયલ થઈ, ભારે પીડાથી યુદ્ધમાંથી ભાગી ગયા.

ચેલુઃ ક્વચિત્કેચન શીર્ણકેશાઃ સેદુઃ ક્વચિત્કેચન દીર્ઘગાત્રાઃ પેતુઃ ક્વચિત્કેચન ભિન્નવક્ત્રા નેશુઃ ક્વચિત્કેચન દેવવીરાઃ

કેટલાંક દેવવીરો વાળ વિખેરાઈને ભટકતા, કેટલાંક લાંબા અંગો સાથે લડખડાતા, કેટલાંક તૂટી ગયેલા ચહેરા સાથે પડી ગયા, અને કેટલાંક ચાલવા પણ અસમર્થ બન્યા.

કેચિચ્ચ તત્ર ત્રિદશા વિપન્ના વિસ્રસ્તવસ્ત્રાભરણાસ્ત્રશસ્ત્રાઃ નિપેતુરુદ્ભાસિતદીનમુદ્રા મદં ચ દર્પં ચ બલં ચ હિત્વા

ત્યાં, કેટલાંક દેવતાઓ મૃત્યુ પામ્યા, તેમના વસ્ત્રો, આભૂષણો, શસ્ત્રો અને કવચ છૂટા પડી ગયા, અને તેઓ દુઃખી મુખ સાથે, ગર્વ, અહંકાર અને બળ છોડી, ધરાશાય થયા.

સસ્મુત્પથપ્રસ્થિતમપ્રધૃષ્યો વિક્ષિપ્ય દક્ષાધ્વરમક્ષતાસ્ત્રૈઃ બભૌ ગણેશસ્સ ગણેશ્વરાણાં મધ્યે સ્થિતઃ સિંહ ઇવર્ષભાણામ્

માર્ગમાં વિઘ્ન પેદા કરી અને દક્ષના યજ્ઞને અખંડિત શસ્ત્રોથી વિખેર્યા પછી, ગણેશ્વર દેવતાઓના નેતાઓ વચ્ચે સિંહ જેવો તેજથી ઉભો રહ્યો.

ઇતિ સઞ્છિન્નભિન્નાંગા દેવા વિષ્ણુપુરોગમાઃ ક્ષણાત્કષ્ટાં દશામેત્ય ત્રેસુઃ સ્તોકાવશેષિતા

આ રીતે, તેમના શરીર તૂટી ગયેલા અને વિખેરાયેલા, વિષ્ણુના નેતૃત્વમાં દેવતાઓ એક પળમાં જ દુઃખદ અવસ્થામાં આવી ગયા, અને થોડા જ બચ્યા.

ત્રસ્તાંસ્તાન્સમરે વીરાન્ દેવાનન્યાંશ્ચ વૈ ગણાઃ પ્રમથાઃ પરમક્રુદ્ધા વીરભદ્રપ્રણોદિતાઃ

વીરભદ્રના ઉશ્કેરાવથી પરમ ક્રોધિત થયેલા પ્રમથ ગણોએ, યુદ્ધમાં ડરાયેલા એ વીર દેવો અને અન્ય લોકોને પછાડ્યા.

પ્રગૃહ્ય ચ તથા દોષં નિગડૈરાયસૈર્દૃઢૈઃ બબન્ધુઃ પાણિપાદેષુ કંધરેષૂદરેષુ ચ

તેમને પકડીને, મજબૂત લોખંડના બાંધણથી હાથ, પગ, ગળા અને પેટ બાંધી દીધા.