શિવપુરાણમ્

બાણોદ્ધારે ભુજો હ્યસ્ય તૂણીવદનસંગતઃ પ્રત્યદૃશ્યત વલ્મીકં વિવેક્ષુરિવ પન્નગઃ

જ્યારે તેણે બાણ ખેંચ્યું, ત્યારે તેનો હાથ તૂણી અને મોઢા સાથે જોડાઈને એવું લાગ્યું કે જાણે સાપ વાંદરામાંથી બહાર આવી રહ્યો હોય.

સમુદ્ધૃતઃ કરે તસ્ય તત્ક્ષણં રુરુચે શરેઃ મહાભુજંગસંદષ્ટો યથા બાલભુજઙ્ગમઃ

તે ક્ષણે, તેના હાથમાં ઉંચકાયેલું બાણ એવું ઝળહળ્યું, જાણે મોટો સાપ નાના સાપને દંશે ત્યારે તે ઝગમગે.

શરેણ ઘનતીવ્રેણ ભદ્રો રુદ્રપરાક્રમઃ વિવ્યાધ કુપિતો ગાઢં લલાટે વિષ્ણુમવ્યયમ્

પછી ભદ્રે, રુદ્ર જેવી શક્તિથી ભરેલા ઘન અને પ્રબળ બાણથી, ક્રોધે કરીને, અવિનાશી વિષ્ણુના કપાળમાં ઘા કર્યો.

લલાટે ઽભિહિતો વિષ્ણુઃ પૂર્વમેવાવમાનિતઃ ચુકોપ ગણપેંદ્રાય મૃગેંદ્રાયેવ ગોવૃષઃ

કપાળ પર ઘા પડતાં, અગાઉ અપમાનિત વિષ્ણુને ગુસ્સો આવ્યો અને ગણોના સ્વામી પર એવા જ ગુસ્સાથી તૂટી પડ્યા, જેમ કે સિંહ સામે વાછરડો.

તતસ્ત્વશનિકલ્પેન ક્રૂરાસ્યેન મહેષુણા વિવ્યાધ ગણરાજસ્ય ભુજે ભુજગસન્નિભે

પછી, વીજળી જેવી તેજસ્વી અને ક્રૂર ચહેરાવાળા મહા બાણથી, તેણે ગણરાજના સાપ જેવા હાથમાં ઘા કર્યો.

સો ઽપિ તસ્ય ભુજે ભૂયઃ સૂર્યાયુતસમપ્રભમ્ વિસસર્જ શરં વેગાદ્વીરભદ્રો મહાબલઃ

પછી, વિરભદ્રે પણ, પોતાના મહાબળથી, દસ હજાર સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવતું બાણ ઝડપથી તેના હાથ પર છોડ્યું.

સ ચ વિષ્ણુઃ પુનર્ભદ્રં ભદ્રો વિષ્ણું તથા પુનઃ સ ચ તં સ ચ તં વિપ્રાશ્શરૈસ્તાવનુજઘ્નતુઃ

પછી વિષ્ણુએ ફરી ભદ્રને ઘાયલ કર્યો અને ભદ્રે પણ વિષ્ણુને એ જ રીતે ઘા કર્યા; હે બ્રાહ્મણો, એમ બંનેએ એકબીજાને તીરો વડે ઘાયલ કર્યા.

તયોઃ પરસ્પરં વેગાચ્છરાનાશુ વિમુંચતોઃ દ્વયોસ્સમભવદ્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્

બન્ને શૂરવીરો જોરથી એકબીજાને તીક્ષ્ણ બાણ છોડતા, તેમની વચ્ચે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.

તદ્દૃષ્ટ્વા તુમુલં યુદ્ધં તયોરેવ પરસ્પરમ્ હાહાકારો મહાનાસીદાકાશે ખેચરેરિતઃ

તે બંને વચ્ચેનું ભયંકર યુદ્ધ જોઈને, આકાશમાં દેવતાઓએ 'હાય!' કહીને મોટો હાહાકાર મચાવ્યો.

તતસ્ત્વનલતુંડેન શરેણાદિત્યવર્ચસા વિવ્યાધ સુદૃઢં ભદ્રો વિષ્ણોર્મહતિ વક્ષસિ

પછી ભદ્રએ અગ્નિના જ્વાળાની જેમ તેજસ્વી બાણથી વિષ્ણુના વિશાળ છાતી પર મજબૂત પ્રહાર કર્યો.

સ તુ તીવ્રપ્રપાતેન શરેણ દૃઢમાહતઃ મહતીં રુજમાસાદ્ય નિપપાત વિમોહિતઃ

તે બાણના જોરદાર પડકારથી વિષ્ણુને ભારે પીડા થઈ, અને તે અચાનક અચેત થઈને જમીન પર પડી ગયો.

પુનઃ ક્ષણાદિવોત્થાય લબ્ધસંજ્ઞસ્તદા હરિઃ સર્વાણ્યપિ ચ દિવ્યાસ્ત્રાણ્યથૈનં પ્રત્યવાસૃજત્

થોડા સમય પછી, હરિએ સંજ્ઞાન મેળવી ફરી ઊભો થયો અને ભદ્ર સામે બધા દૈવી અસ્ત્રો છોડ્યા.

સ ચ વિષ્ણુર્ધનુર્મુક્તાન્સર્વાઞ્છર્વચમૂપતિઃ સહસા વારયામાસ ઘોરૈઃ પ્રતિશરૈઃ શરાન્

વિષ્ણુ, બાણોની સેના નો અધિપતિ, એક સાથે બધા બાણોને ભયાનક પ્રતિબાણોથી રોકી લીધા.

તતો વિષ્ણુસ્સ્વનામાંકં બાણમવ્યાહતં ક્વચિત્ સસર્જ ક્રોધરક્તા ક્ષસ્તમુદ્દિશ્ય ગણેશ્વરમ્ તં બાણં બાણવર્યેણ ભદ્રો ભદ્રાહ્વયેણ તુ

પછી વિષ્ણુએ ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરી, પોતાનું નામ લખાયેલો એક અવિરત બાણ ગણેશ્વર તરફ છોડ્યો; પણ ભદ્રએ પોતાનો શ્રેષ્ઠ ભદ્રાહ્વય બાણથી તેને રોકી લીધો.

અપ્રાપ્તમેવ ભગવાઞ્ચિચ્છેદ શતધા પથિ અથૈકેનેષુણા શાર્ઙ્ગં દ્વાભ્યાં પક્ષૌ ગરુત્મતઃ

તે બાણને લક્ષ્ય સુધી પહોંચે એ પહેલાં જ, ભગવાને તેને રસ્તામાં જ સો ભાગમાં કાપી નાખ્યો; પછી એક બાણથી શારંગ ધનુષ કાપી નાખ્યું અને બે બાણથી ગરુડના પાંખો કાપી નાખ્યા.

નિમેષાદેવ ચિચ્છેદ તદદ્ભુતમિવાભવત્ તતો યોગબલાદ્વિષ્ણુર્દેહાદ્દેવાન્સુદારુણાન્

આ બધું પલક ઝપટે જ થઈ ગયું અને તે અદભુત લાગ્યું; પછી યોગશક્તિથી વિષ્ણુએ પોતાના શરીરમાંથી ભયાનક દેવતાઓ ઉત્પન્ન કર્યા.

શંખચક્રગદાહસ્તાન્ વિસસર્જ સહસ્રશઃ સર્વાંસ્તાન્ક્ષણમાત્રેણ ત્રૈપુરાનિવ શંકરઃ

તેમાં શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર હજારો દેવતાઓ ઉત્પન્ન કર્યા; પણ ભદ્રએ એક પળમાં જ તેમને ત્રિપુરા નગરની જેમ દહાડી નાખ્યા.

નિર્દદાહ મહાબાહુર્નેત્રસૃષ્ટેન વહ્નિના તતઃ ક્રુદ્ધતરો વિષ્ણુશ્ચક્રમુદ્યમ્ય સત્વરઃ

મહાબાહુએ આંખમાંથી નીકળેલા અગ્નિથી તેમને દહાડી નાખ્યા; પછી વધુ ગુસ્સામાં વિષ્ણુએ ઝડપથી ચક્ર ઊંચું કર્યું.

તસ્મિન્વીરો સમુત્સ્રષ્ટું તદાનીમુદ્યતો ઽભવત્ તં દૃષ્ટ્વા ચક્રમુદ્યમ્ય પુરતઃ સમુપસ્થિતમ્

તે સમયે શૂરવીર ચક્ર ફેંકવા તૈયાર થયો; સામે ચક્ર ઊંચું કરીને ઉભેલા ભદ્રને જોઈને—

સ્મયન્નિવ ગણેશાનો વ્યષ્ટંભયદયત્નતઃ સ્તંભિતાંગસ્તુ તચ્ચક્રં ઘોરમપ્રતિમં ક્વચિત્

ગણેશ્વરે, словно સ્મિત કરતા, સહેલાઈથી એ ચક્રને સ્થિર કરી દીધું; એ ભયાનક અને અદ્વિતીય ચક્ર એક જગ્યાએ અટકી ગયું.

ઇચ્છન્નપિ સમુત્સ્રષ્ટું ન વિષ્ણુરભવત્ક્ષમઃ શ્વસન્નિવૈકમુદ્ધૃત્ય બાહું ચક્રસમન્વિતમ્

વિષ્ણુએ ચક્ર ફેંકવાની ઈચ્છા હોવા છતાં તે શક્યો નહીં; તે શ્વાસ લેતો, એક હાથમાં ચક્ર લઈને ઊભો રહ્યો.

અતિષ્ઠદલસો ભૂત્વા પાષાણ ઇવ નિશ્ચલઃ વિશરીરો યથાજીવો વિશૃઙ્ગો વા યથા વૃષઃ

તે થાકીને, પાશાણની જેમ અચળ અને નિષ્ક્રિય ઊભો રહ્યો, જાણે જીવ વગરનું શરીર કે શિંગ વગરનો વાઘ.

વિદંષ્ટ્રશ્ચ યથા સિંહસ્તથા વિષ્ણુરવસ્થિતઃ તં દૃષ્ટ્વા દુર્દશાપન્નં વિષ્ણુમિંદ્રાદયઃ સુરાઃ સમુન્નદ્ધા ગણેન્દ્રેણ મૃગેંદ્રેણેવ ગોવૃષાઃ

વિષ્ણુ સિંહની જેમ દાંત બતાવી ઊભો રહ્યો; તેને દુઃખદ સ્થિતિમાં જોઈને, ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓ ગણેશ્વરથી પ્રેરાઈ, વાઘની જેમ સિંહ સામે દોડી આવ્યા.

પ્રગૃહીતાયુધા યૌદ્ધુંક્રુદ્ધાઃ સમુપતસ્થિરે તાન્દૃષ્ટ્વા સમરે ભદ્રઃક્ષુદ્રાનિવ હરિર્મૃગાન્

તેઓ ગુસ્સામાં, હથિયાર લઈને યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ ભદ્ર સામે આવ્યા; ભદ્રએ તેમને યુદ્ધમાં જોઈને, હરિ જંગલના પ્રાણીઓની જેમ, તુચ્છ ગણ્યા.

સાક્ષાદ્રુદ્રતનુર્વીરો વરવીરગણાવૃતઃ અટ્ટહાસેન ઘોરેણ વ્યષ્ટં ભયદનિંદિતઃ

શૂરવીર, રુદ્રની જ સ્વરૂપમાં, શ્રેષ્ઠ શૂરવીરોની વચ્ચે, ભયાનક અટ્ટહાસ કર્યો અને નિર્ભય, અપરાજિત ઊભો રહ્યો.

તથા શતમખસ્યાપિ સવજ્રો દક્ષિણઃ કરઃ સિસૃક્ષોરેવ ઉદ્વજ્રશ્ચિત્રીકૃત ઇવાભવત્

એવી રીતે શતમુખનો જમણો હાથ, વજ્ર સાથે હોવા છતાં, જ્યારે તેણે પ્રહાર કરવાનો ઇરાદો કર્યો, ત્યારે વજ્રથી શોભાયમાન હોય તેમ દેખાયો.

અન્યેષામપિ સર્વેષાં સરક્તા અપિ બાહવઃ અલસાનામિવારંભાસ્તાદૃશાઃ પ્રતિયાંત્યુત

અન્ય બધા દેવોના હાથ, લોહીથી લથબથ હોવા છતાં, આળસુ લોકોના હાથ જેવી નિર્વળ અને નિરાશ દેખાઈ, તેમનો પ્રયત્ન આગળ વધતાં ધીમી પડતો ગયો.

એવં ભગવતા તેન વ્યાહતાશેષવૈભવાત્ અમરાઃ સમરે તસ્ય પુરતઃ સ્થાતુમક્ષમાઃ

એ રીતે ભગવાને તેમનો આખો વૈભવ નષ્ટ કરી દીધો, અને યુદ્ધમાં અમર દેવો તેની સામે ઊભા રહી શક્યા નહીં.

સ્તબ્ધૈરવયવૈરેવ દુદ્રુવુર્ભયવિહ્વલાઃ સ્થિતિં ચ ચક્રિરે યુદ્ધે વીરતેજોભયાકુલાઃ

ભયથી અચળ અંગો સાથે, તેઓ ભાગી ગયા; યુદ્ધમાં વીરતા અને તેજથી ઘેરાઈ, તેઓએ સ્થિર થવાનો પ્રયાસ કર્યો.