શિવપુરાણમ્

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સ વીરો ગણકુઞ્જરઃ આરુરોહ રથં દિવ્યમનુગૃહ્ય પિતામહમ્

આ શબ્દો સાંભળીને, તે પરાક્રમી ગણોના નેતા, પિતામહે આપેલી દિવ્ય રથ પર ચડી બેઠો.

તથા રથવરે તસ્મિન્સ્થિતે બ્રહ્મણિ સારથૌ ભદ્રસ્ય વવૃધે લક્ષ્મી રુદ્રસ્યેવ પુરદ્વિષઃ

જ્યારે બ્રહ્મા એ ઉત્તમ રથમાં સારથી બનીને ઊભા રહ્યા, ત્યારે શુભ લક્ષ્મી વધતી ગઈ, જેમ કે પુરોના દુશ્મન રુદ્ર માટે વધેલી હતી.

તતઃ શંખવરં દીપ્તં પૂર્ણચંદ્રસમપ્રભમ્ પ્રદધ્મૌ વદને કૃત્વા ભાનુકંપો મહાબલઃ

પછી મહાબળવાન ભાનુકંપે, પૂર્ણચંદ્ર જેવી તેજસ્વી અને સુંદર શંખને મોઢે લગાવીને ઊંચી ધ્વનિ સાથે ફૂંકી.

તસ્ય શંખસ્ય તં નાદં ભિન્નસારસસન્નિભમ્ શ્રુત્વા ભયેન દેવાનાં જજ્વાલ જઠરાનલઃ

તે શંખનો અવાજ, તૂટેલા તાર જેવી ધ્વનિ ધરાવતો, દેવતાઓના ભયથી પેટની અગ્નિને પ્રગટાવી દીધો.

યક્ષવિદ્યાધરાહીન્દ્રૈઃ સિદ્ધૈર્યુદ્ધદિદૃક્ષુભિઃ ક્ષણેન નિબડીભૂતાઃ સાકાશવિવરા દિશાઃ

તત્કાળ, યક્ષો, વિદ્યા ધારકો, નાગરાજાઓ અને સિદ્ધો, યુદ્ધ જોવા આતુર થઈ, દિશાઓમાં ભીડ ભરી ગઈ.

તતઃ શાર્ઙ્ગેણ ચાપાઙ્કાત્સ નારાયણનીરદઃ મહતા બાણવર્ષેણ તુતોદ ગણગોવૃષમ્

પછી મેઘ જેવા શ્યામ નારાયણે, શારંગ ધનુષ્ય પરથી, ગણા તીરોની વરસાદ કરીને ગણોના વાછરડાને ઘાયલ કર્યો.

તં દૃષ્ટ્વા વિષ્ણુમાયાંતં શતધા બાણવર્ષિણમ્ સ ચાદદે ધનુર્જૈત્રં ભદ્રો બાણસહસ્રમુક્

વિષ્ણુને, અસંખ્ય તીરો વરસાવતાં અને પોતાની માયા દર્શાવતાં જોઈને, ભદ્રએ વિજયી ધનુષ્ય અને હજાર તીરો હાથમાં લીધા.

સમાદાય ચ તદ્દિવ્યં ધનુસ્સમરભૈરવમ્ શનૈર્વિસ્ફારયામાસ મેરું ધનુરિવેશ્વરઃ

તે દિવ્ય અને ભયાનક ધનુષ્ય લઈને, ભદ્રએ ધીમે ધીમે ખેંચ્યું, જાણે ભગવાને મેરુ પર્વતને ધનુષ્ય તરીકે ખેંચી રહ્યો હોય.

તસ્ય વિસ્ફાર્યમાણસ્ય ધનુષો ઽભૂન્મહાસ્વનઃ તેન સ્વનેન મહતા પૃથિવીં સમકંપયત્

જ્યારે તેણે ધનુષ્ય ખેંચ્યું, ત્યારે ભયંકર અવાજ થયો અને એ મહાન ધ્વનિથી પૃથ્વી હલવા લાગી.

તતઃ શરવરં ઘોરં દીપ્તમાશીવિષોપમમ્ જગ્રાહ ગણપઃ શ્રીમાન્સ્વયમુગ્રપરાક્રમઃ

પછી પરાક્રમી અને તેજસ્વી ગણપતિએ, ઝેરી સાપ જેવી તેજવાળું ભયાનક બાણ પોતાના હાથમાં લીધું.

બાણોદ્ધારે ભુજો હ્યસ્ય તૂણીવદનસંગતઃ પ્રત્યદૃશ્યત વલ્મીકં વિવેક્ષુરિવ પન્નગઃ

જ્યારે તેણે બાણ ખેંચ્યું, ત્યારે તેનો હાથ તૂણી અને મોઢા સાથે જોડાઈને એવું લાગ્યું કે જાણે સાપ વાંદરામાંથી બહાર આવી રહ્યો હોય.

સમુદ્ધૃતઃ કરે તસ્ય તત્ક્ષણં રુરુચે શરેઃ મહાભુજંગસંદષ્ટો યથા બાલભુજઙ્ગમઃ

તે ક્ષણે, તેના હાથમાં ઉંચકાયેલું બાણ એવું ઝળહળ્યું, જાણે મોટો સાપ નાના સાપને દંશે ત્યારે તે ઝગમગે.

શરેણ ઘનતીવ્રેણ ભદ્રો રુદ્રપરાક્રમઃ વિવ્યાધ કુપિતો ગાઢં લલાટે વિષ્ણુમવ્યયમ્

પછી ભદ્રે, રુદ્ર જેવી શક્તિથી ભરેલા ઘન અને પ્રબળ બાણથી, ક્રોધે કરીને, અવિનાશી વિષ્ણુના કપાળમાં ઘા કર્યો.

લલાટે ઽભિહિતો વિષ્ણુઃ પૂર્વમેવાવમાનિતઃ ચુકોપ ગણપેંદ્રાય મૃગેંદ્રાયેવ ગોવૃષઃ

કપાળ પર ઘા પડતાં, અગાઉ અપમાનિત વિષ્ણુને ગુસ્સો આવ્યો અને ગણોના સ્વામી પર એવા જ ગુસ્સાથી તૂટી પડ્યા, જેમ કે સિંહ સામે વાછરડો.

તતસ્ત્વશનિકલ્પેન ક્રૂરાસ્યેન મહેષુણા વિવ્યાધ ગણરાજસ્ય ભુજે ભુજગસન્નિભે

પછી, વીજળી જેવી તેજસ્વી અને ક્રૂર ચહેરાવાળા મહા બાણથી, તેણે ગણરાજના સાપ જેવા હાથમાં ઘા કર્યો.

સો ઽપિ તસ્ય ભુજે ભૂયઃ સૂર્યાયુતસમપ્રભમ્ વિસસર્જ શરં વેગાદ્વીરભદ્રો મહાબલઃ

પછી, વિરભદ્રે પણ, પોતાના મહાબળથી, દસ હજાર સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવતું બાણ ઝડપથી તેના હાથ પર છોડ્યું.

સ ચ વિષ્ણુઃ પુનર્ભદ્રં ભદ્રો વિષ્ણું તથા પુનઃ સ ચ તં સ ચ તં વિપ્રાશ્શરૈસ્તાવનુજઘ્નતુઃ

પછી વિષ્ણુએ ફરી ભદ્રને ઘાયલ કર્યો અને ભદ્રે પણ વિષ્ણુને એ જ રીતે ઘા કર્યા; હે બ્રાહ્મણો, એમ બંનેએ એકબીજાને તીરો વડે ઘાયલ કર્યા.

તયોઃ પરસ્પરં વેગાચ્છરાનાશુ વિમુંચતોઃ દ્વયોસ્સમભવદ્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્

બન્ને શૂરવીરો જોરથી એકબીજાને તીક્ષ્ણ બાણ છોડતા, તેમની વચ્ચે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.

તદ્દૃષ્ટ્વા તુમુલં યુદ્ધં તયોરેવ પરસ્પરમ્ હાહાકારો મહાનાસીદાકાશે ખેચરેરિતઃ

તે બંને વચ્ચેનું ભયંકર યુદ્ધ જોઈને, આકાશમાં દેવતાઓએ 'હાય!' કહીને મોટો હાહાકાર મચાવ્યો.

તતસ્ત્વનલતુંડેન શરેણાદિત્યવર્ચસા વિવ્યાધ સુદૃઢં ભદ્રો વિષ્ણોર્મહતિ વક્ષસિ

પછી ભદ્રએ અગ્નિના જ્વાળાની જેમ તેજસ્વી બાણથી વિષ્ણુના વિશાળ છાતી પર મજબૂત પ્રહાર કર્યો.

સ તુ તીવ્રપ્રપાતેન શરેણ દૃઢમાહતઃ મહતીં રુજમાસાદ્ય નિપપાત વિમોહિતઃ

તે બાણના જોરદાર પડકારથી વિષ્ણુને ભારે પીડા થઈ, અને તે અચાનક અચેત થઈને જમીન પર પડી ગયો.

પુનઃ ક્ષણાદિવોત્થાય લબ્ધસંજ્ઞસ્તદા હરિઃ સર્વાણ્યપિ ચ દિવ્યાસ્ત્રાણ્યથૈનં પ્રત્યવાસૃજત્

થોડા સમય પછી, હરિએ સંજ્ઞાન મેળવી ફરી ઊભો થયો અને ભદ્ર સામે બધા દૈવી અસ્ત્રો છોડ્યા.

સ ચ વિષ્ણુર્ધનુર્મુક્તાન્સર્વાઞ્છર્વચમૂપતિઃ સહસા વારયામાસ ઘોરૈઃ પ્રતિશરૈઃ શરાન્

વિષ્ણુ, બાણોની સેના નો અધિપતિ, એક સાથે બધા બાણોને ભયાનક પ્રતિબાણોથી રોકી લીધા.

તતો વિષ્ણુસ્સ્વનામાંકં બાણમવ્યાહતં ક્વચિત્ સસર્જ ક્રોધરક્તા ક્ષસ્તમુદ્દિશ્ય ગણેશ્વરમ્ તં બાણં બાણવર્યેણ ભદ્રો ભદ્રાહ્વયેણ તુ

પછી વિષ્ણુએ ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરી, પોતાનું નામ લખાયેલો એક અવિરત બાણ ગણેશ્વર તરફ છોડ્યો; પણ ભદ્રએ પોતાનો શ્રેષ્ઠ ભદ્રાહ્વય બાણથી તેને રોકી લીધો.

અપ્રાપ્તમેવ ભગવાઞ્ચિચ્છેદ શતધા પથિ અથૈકેનેષુણા શાર્ઙ્ગં દ્વાભ્યાં પક્ષૌ ગરુત્મતઃ

તે બાણને લક્ષ્ય સુધી પહોંચે એ પહેલાં જ, ભગવાને તેને રસ્તામાં જ સો ભાગમાં કાપી નાખ્યો; પછી એક બાણથી શારંગ ધનુષ કાપી નાખ્યું અને બે બાણથી ગરુડના પાંખો કાપી નાખ્યા.

નિમેષાદેવ ચિચ્છેદ તદદ્ભુતમિવાભવત્ તતો યોગબલાદ્વિષ્ણુર્દેહાદ્દેવાન્સુદારુણાન્

આ બધું પલક ઝપટે જ થઈ ગયું અને તે અદભુત લાગ્યું; પછી યોગશક્તિથી વિષ્ણુએ પોતાના શરીરમાંથી ભયાનક દેવતાઓ ઉત્પન્ન કર્યા.

શંખચક્રગદાહસ્તાન્ વિસસર્જ સહસ્રશઃ સર્વાંસ્તાન્ક્ષણમાત્રેણ ત્રૈપુરાનિવ શંકરઃ

તેમાં શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર હજારો દેવતાઓ ઉત્પન્ન કર્યા; પણ ભદ્રએ એક પળમાં જ તેમને ત્રિપુરા નગરની જેમ દહાડી નાખ્યા.

નિર્દદાહ મહાબાહુર્નેત્રસૃષ્ટેન વહ્નિના તતઃ ક્રુદ્ધતરો વિષ્ણુશ્ચક્રમુદ્યમ્ય સત્વરઃ

મહાબાહુએ આંખમાંથી નીકળેલા અગ્નિથી તેમને દહાડી નાખ્યા; પછી વધુ ગુસ્સામાં વિષ્ણુએ ઝડપથી ચક્ર ઊંચું કર્યું.

તસ્મિન્વીરો સમુત્સ્રષ્ટું તદાનીમુદ્યતો ઽભવત્ તં દૃષ્ટ્વા ચક્રમુદ્યમ્ય પુરતઃ સમુપસ્થિતમ્

તે સમયે શૂરવીર ચક્ર ફેંકવા તૈયાર થયો; સામે ચક્ર ઊંચું કરીને ઉભેલા ભદ્રને જોઈને—