શિવપુરાણમ્

તમીદૃશમવજ્ઞાતં દૃષ્ટ્વા વૈ સૂર્યસંભવમ્ વિષ્ણુઃ પરમસંક્રુદ્ધો યુદ્ધાયાભવદુદ્યતઃ

સૂર્યથી જન્મેલા અને આવા અપમાનિત થયેલા તેને જોઈ, વિષ્ણુ અત્યંત ક્રોધિત થઈને યુદ્ધ માટે તૈયાર થયો.

તમુવાહ મહાવેગાત્સ્કન્ધેન નતસંધિના સર્વેષાં વયસાં રાજા ગરુડઃ પન્નગાશનઃ

પછી પંખીઓના રાજા અને સાપોને ખાવાવાળો ગરુડ, પવન જેટલી ઝડપથી અને વાંકા સાંધા સાથે, તેને પોતાના ખભે બેસાડીને લઈ ગયો, બધાં જીવોમાં સૌથી વૃદ્ધ હતો.

દેવાશ્ચ હતશિષ્ટા યે દેવરાજપુરોગમાઃ પ્રચક્રુસ્તસ્ય સાહાય્યં પ્રાણાંસ્ત્યક્તુમિવોદ્યતાઃ

બાકી બચેલા દેવતાઓ, દેવરાજના નેતૃત્વમાં, તેની મદદ માટે આગળ આવ્યા અને જરૂર પડે તો પોતાનો જીવ પણ આપવાની તૈયારી બતાવી.

વિષ્ણુના સહિતાન્દેવાન્મૃગેન્દ્રઃ ક્રોષ્ટુકાનિવ દૃષ્ટ્વા જહાસ ભૂતેન્દ્રો મૃગેન્દ્ર ઇવ વિવ્યથઃ

દેવતાઓને વિષ્ણુ સાથે જોઈ, ભૂતોના સ્વામી હસ્યા, જેમ સિંહ કૂતરાંઓને જોઈને અચળ રહે છે.

તસ્મિન્નવસરે વ્યોમ્નિ સમાવિરભવદ્રથઃ સહસ્રસૂર્યસંકાશશ્ચારુચીરવૃષધ્વજઃ

એ સમયે આકાશમાં એક રથ દેખાયો, જે હજાર સૂર્ય જેટલો તેજસ્વી હતો, સુંદર ધ્વજાવાળો અને વૃષભનું ચિહ્ન ધરાવતો હતો.

અશ્વરત્નદ્વયોદારો રથચક્રચતુષ્ટયઃ સઞ્ચિતાનેકદિવ્યાસ્ત્રશસ્ત્રરત્નપરિષ્કૃતઃ

એ રથ બે દિવ્ય ઘોડાઓએ ખેંચતો હતો, ચાર ચકરા હતા અને અનેક સ્વર્ગીય શસ્ત્રો તથા રત્નોથી શોભિત હતો.

તસ્યાપિ રથવર્યસ્ય સ્યાત્સ એવ હિ સારથિઃ યથા ચ ત્રૈપુરે યુદ્ધે પૂર્વં શાર્વરથે સ્થિતઃ

એ શ્રેષ્ઠ રથ માટે એ જ સારથી નિમણૂક થયો હતો, જેમ પહેલાં ત્રિપુરાના યુદ્ધમાં શ્યામ રથ પર ઊભો રહ્યો હતો.

સ તં રથવરં બ્રહ્મા શાસનાદેવ શૂલિનઃ હરેસ્સમીપમાનીય કૃતાઞ્જલિરભાષત

પછી બ્રહ્માએ ત્રિશૂલધારીના આદેશથી એ શ્રેષ્ઠ રથ હરિની નજીક લાવ્યો અને હાથ જોડીને કહ્યું.

ભગવન્ભદ્ર ભદ્રાંગ ભગવાનિન્દુભૂષણઃ આજ્ઞાપયતિ વીરસ્ત્વાં રથમારોઢુમવ્યયઃ

"હે ભદ્ર, શુભ અંગવાળા, ચંદ્રથી શોભિત ભગવાન તને આ અમર રથ પર ચઢવા આજ્ઞા આપે છે, હે વીર."

રેભ્યાશ્રમસમીપસ્થસ્ત્ર્યંબકો ઽંબિકયા સહ સમ્પશ્યતે મહાબાહો દુસ્સહં તે પરાક્રમમ્

ઋષિઓના આશ્રમ પાસે, ત્રણ આંખો ધરાવનાર મહાદેવ, અંબિકા સાથે, હે મહાબાહુ, તારી દુર્લંઘ્ય શક્તિને નિહાળી રહ્યા છે.

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સ વીરો ગણકુઞ્જરઃ આરુરોહ રથં દિવ્યમનુગૃહ્ય પિતામહમ્

આ શબ્દો સાંભળીને, તે પરાક્રમી ગણોના નેતા, પિતામહે આપેલી દિવ્ય રથ પર ચડી બેઠો.

તથા રથવરે તસ્મિન્સ્થિતે બ્રહ્મણિ સારથૌ ભદ્રસ્ય વવૃધે લક્ષ્મી રુદ્રસ્યેવ પુરદ્વિષઃ

જ્યારે બ્રહ્મા એ ઉત્તમ રથમાં સારથી બનીને ઊભા રહ્યા, ત્યારે શુભ લક્ષ્મી વધતી ગઈ, જેમ કે પુરોના દુશ્મન રુદ્ર માટે વધેલી હતી.

તતઃ શંખવરં દીપ્તં પૂર્ણચંદ્રસમપ્રભમ્ પ્રદધ્મૌ વદને કૃત્વા ભાનુકંપો મહાબલઃ

પછી મહાબળવાન ભાનુકંપે, પૂર્ણચંદ્ર જેવી તેજસ્વી અને સુંદર શંખને મોઢે લગાવીને ઊંચી ધ્વનિ સાથે ફૂંકી.

તસ્ય શંખસ્ય તં નાદં ભિન્નસારસસન્નિભમ્ શ્રુત્વા ભયેન દેવાનાં જજ્વાલ જઠરાનલઃ

તે શંખનો અવાજ, તૂટેલા તાર જેવી ધ્વનિ ધરાવતો, દેવતાઓના ભયથી પેટની અગ્નિને પ્રગટાવી દીધો.

યક્ષવિદ્યાધરાહીન્દ્રૈઃ સિદ્ધૈર્યુદ્ધદિદૃક્ષુભિઃ ક્ષણેન નિબડીભૂતાઃ સાકાશવિવરા દિશાઃ

તત્કાળ, યક્ષો, વિદ્યા ધારકો, નાગરાજાઓ અને સિદ્ધો, યુદ્ધ જોવા આતુર થઈ, દિશાઓમાં ભીડ ભરી ગઈ.

તતઃ શાર્ઙ્ગેણ ચાપાઙ્કાત્સ નારાયણનીરદઃ મહતા બાણવર્ષેણ તુતોદ ગણગોવૃષમ્

પછી મેઘ જેવા શ્યામ નારાયણે, શારંગ ધનુષ્ય પરથી, ગણા તીરોની વરસાદ કરીને ગણોના વાછરડાને ઘાયલ કર્યો.

તં દૃષ્ટ્વા વિષ્ણુમાયાંતં શતધા બાણવર્ષિણમ્ સ ચાદદે ધનુર્જૈત્રં ભદ્રો બાણસહસ્રમુક્

વિષ્ણુને, અસંખ્ય તીરો વરસાવતાં અને પોતાની માયા દર્શાવતાં જોઈને, ભદ્રએ વિજયી ધનુષ્ય અને હજાર તીરો હાથમાં લીધા.

સમાદાય ચ તદ્દિવ્યં ધનુસ્સમરભૈરવમ્ શનૈર્વિસ્ફારયામાસ મેરું ધનુરિવેશ્વરઃ

તે દિવ્ય અને ભયાનક ધનુષ્ય લઈને, ભદ્રએ ધીમે ધીમે ખેંચ્યું, જાણે ભગવાને મેરુ પર્વતને ધનુષ્ય તરીકે ખેંચી રહ્યો હોય.

તસ્ય વિસ્ફાર્યમાણસ્ય ધનુષો ઽભૂન્મહાસ્વનઃ તેન સ્વનેન મહતા પૃથિવીં સમકંપયત્

જ્યારે તેણે ધનુષ્ય ખેંચ્યું, ત્યારે ભયંકર અવાજ થયો અને એ મહાન ધ્વનિથી પૃથ્વી હલવા લાગી.

તતઃ શરવરં ઘોરં દીપ્તમાશીવિષોપમમ્ જગ્રાહ ગણપઃ શ્રીમાન્સ્વયમુગ્રપરાક્રમઃ

પછી પરાક્રમી અને તેજસ્વી ગણપતિએ, ઝેરી સાપ જેવી તેજવાળું ભયાનક બાણ પોતાના હાથમાં લીધું.

બાણોદ્ધારે ભુજો હ્યસ્ય તૂણીવદનસંગતઃ પ્રત્યદૃશ્યત વલ્મીકં વિવેક્ષુરિવ પન્નગઃ

જ્યારે તેણે બાણ ખેંચ્યું, ત્યારે તેનો હાથ તૂણી અને મોઢા સાથે જોડાઈને એવું લાગ્યું કે જાણે સાપ વાંદરામાંથી બહાર આવી રહ્યો હોય.

સમુદ્ધૃતઃ કરે તસ્ય તત્ક્ષણં રુરુચે શરેઃ મહાભુજંગસંદષ્ટો યથા બાલભુજઙ્ગમઃ

તે ક્ષણે, તેના હાથમાં ઉંચકાયેલું બાણ એવું ઝળહળ્યું, જાણે મોટો સાપ નાના સાપને દંશે ત્યારે તે ઝગમગે.

શરેણ ઘનતીવ્રેણ ભદ્રો રુદ્રપરાક્રમઃ વિવ્યાધ કુપિતો ગાઢં લલાટે વિષ્ણુમવ્યયમ્

પછી ભદ્રે, રુદ્ર જેવી શક્તિથી ભરેલા ઘન અને પ્રબળ બાણથી, ક્રોધે કરીને, અવિનાશી વિષ્ણુના કપાળમાં ઘા કર્યો.

લલાટે ઽભિહિતો વિષ્ણુઃ પૂર્વમેવાવમાનિતઃ ચુકોપ ગણપેંદ્રાય મૃગેંદ્રાયેવ ગોવૃષઃ

કપાળ પર ઘા પડતાં, અગાઉ અપમાનિત વિષ્ણુને ગુસ્સો આવ્યો અને ગણોના સ્વામી પર એવા જ ગુસ્સાથી તૂટી પડ્યા, જેમ કે સિંહ સામે વાછરડો.

તતસ્ત્વશનિકલ્પેન ક્રૂરાસ્યેન મહેષુણા વિવ્યાધ ગણરાજસ્ય ભુજે ભુજગસન્નિભે

પછી, વીજળી જેવી તેજસ્વી અને ક્રૂર ચહેરાવાળા મહા બાણથી, તેણે ગણરાજના સાપ જેવા હાથમાં ઘા કર્યો.

સો ઽપિ તસ્ય ભુજે ભૂયઃ સૂર્યાયુતસમપ્રભમ્ વિસસર્જ શરં વેગાદ્વીરભદ્રો મહાબલઃ

પછી, વિરભદ્રે પણ, પોતાના મહાબળથી, દસ હજાર સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવતું બાણ ઝડપથી તેના હાથ પર છોડ્યું.

સ ચ વિષ્ણુઃ પુનર્ભદ્રં ભદ્રો વિષ્ણું તથા પુનઃ સ ચ તં સ ચ તં વિપ્રાશ્શરૈસ્તાવનુજઘ્નતુઃ

પછી વિષ્ણુએ ફરી ભદ્રને ઘાયલ કર્યો અને ભદ્રે પણ વિષ્ણુને એ જ રીતે ઘા કર્યા; હે બ્રાહ્મણો, એમ બંનેએ એકબીજાને તીરો વડે ઘાયલ કર્યા.

તયોઃ પરસ્પરં વેગાચ્છરાનાશુ વિમુંચતોઃ દ્વયોસ્સમભવદ્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્

બન્ને શૂરવીરો જોરથી એકબીજાને તીક્ષ્ણ બાણ છોડતા, તેમની વચ્ચે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.

તદ્દૃષ્ટ્વા તુમુલં યુદ્ધં તયોરેવ પરસ્પરમ્ હાહાકારો મહાનાસીદાકાશે ખેચરેરિતઃ

તે બંને વચ્ચેનું ભયંકર યુદ્ધ જોઈને, આકાશમાં દેવતાઓએ 'હાય!' કહીને મોટો હાહાકાર મચાવ્યો.