શિવપુરાણમ્

તચ્ચ વિધ્વસ્તકલશં ભગ્નયૂપં ગતોત્સવમ્ પ્રદીપિતમહાશાલં પ્રભિન્નદ્વારતોરણમ્

યજ્ઞસ્થળ સંપૂર્ણ રીતે ઉજળી ગયું: કલશો ઉથલાવાયા, યૂપો તૂટી ગયા, ઉત્સવ બંધ થઈ ગયો, મહામંડપ સળગાવી દેવામાં આવ્યો અને દ્વાર તથા તોરણો તૂટી પડ્યા.

ઉત્પાટિતસુરાનીકં હન્યમાનં તપોધનમ્ પ્રશાન્તબ્રહ્મનિર્ઘોષં પ્રક્ષીણજનસંચયમ્

દેવતાઓની સેના ઉખડી ગઈ હતી, તપસ્વીઓ મારવામાં આવી રહ્યા હતા, બ્રહ્મનો પવિત્ર જાપ શાંત થઈ ગયો હતો અને લોકોની ભીડ ઓછી થઈ ગઈ હતી.

ક્રન્દમાનાતુરસ્ત્રીકં હતાશેષપરિચ્છદમ્ શૂન્યારણ્યનિભં જજ્ઞે યજ્ઞવાટં તદાર્દિતમ્

યજ્ઞસ્થળે આફત આવી ત્યારે ત્યાં દુઃખી સ્ત્રીઓ રડી રહી હતી, તેમના બધા સહાયકો માર્યા ગયા હતા અને આખું સ્થળ ખાલી જંગલ જેવું લાગતું હતું.

શૂલવેગપ્રરુગ્ણાશ્ચ ભિન્નબાહૂરુવક્ષસઃ વિનિકૃત્તોત્તમાંગાશ્ચ પેતુરુર્વ્યાં સુરોત્તમાઃ

દેવતાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ઘણા પૃથ્વી પર પડી ગયા, તેમના હાથ, જાંઘ અને છાતી ભાલાના ઘા થી તૂટી ગયા હતા અને તેમના માથા કપાઈ ગયા હતા.

હતેષુ તેષુ દેવેષુ પતિતેષુઃ સહસ્રશઃ પ્રવિવેશ ગણેશાનઃ ક્ષણાદાહવનીયકમ્

જ્યારે હજારો દેવતાઓ માર્યા ગયા અને પડી ગયા, ત્યારે ગણોના સ્વામી તરત જ યજ્ઞના અગ્નિમાં પ્રવેશ્યા.

પ્રવિષ્ટમથ તં દૃષ્ટ્વા ભદ્રં કાલાગ્નિસંનિભમ્ દુદ્રાવ મરણાદ્ભીતો યજ્ઞો મૃગવપુર્ધરઃ

આ ભયંકર અને કાળાગ્નિ જેવો દેખાતા ભદ્રને અંદર પ્રવેશતો જોઈ, યજ્ઞ મૃત્યુના ડરથી હરણનું રૂપ ધારણ કરીને ભાગી ગયો.

સ વિસ્ફાર્ય મહચ્ચાપં દૃઢજ્યાઘોષણભીષણમ્ ભદ્રસ્તમભિદુદ્રાવ વિક્ષિપન્નેવ સાયકાન્

પછી ભદ્રએ પોતાનું મોટું ધનુષ્ય તાણ્યું, તેની ડોરનો ભયાનક અવાજ થયો અને તે સતત બાણ છોડતો તેને પીછો કરવા લાગ્યો.

આકર્ણપૂર્ણમાકૃષ્ટં ધનુરમ્બુદસંનિભમ્ નાદયામાસ ચ જ્યાં દ્યાં ખં ચ ભૂમિં ચ સર્વશઃ

ભદ્રએ ધનુષ્યને પૂરેપૂરું કાન સુધી ખેંચ્યું, જે વાદળના ગર્જન જેવો અવાજ કરતું હતું, અને તેની ડોરનો અવાજ આખા આકાશ, વાયુમંડળ અને પૃથ્વી પર ફેલાઈ ગયો.

તમુપશ્રિત્ય સન્નાદં હતો ઽસ્મીત્યેવ વિહ્વલમ્ શરણાર્ધેન વક્રેણ સ વીરો ઽધ્વરપૂરુષમ્

આ ભયંકર અવાજથી યજ્ઞપુરૂષ ગભરાઈ ગયો અને 'હું માર્યો ગયો' એમ બોલતો, તે વીરના વાંકિયા અડધા બાણથી ઘાયલ થયો.

મહાભયસ્ખલત્પાદં વેપન્તં વિગતત્વિષમ્ મૃગરૂપેણ ધાવન્તં વિશિરસ્કં તદાકરોત્

મોટા ભયમાં પગ લથડતાં, કાંપતો અને તેજ ગુમાવી, યજ્ઞપુરૂષ હરણના રૂપમાં માથા વિના દોડતો રહ્યો.

તમીદૃશમવજ્ઞાતં દૃષ્ટ્વા વૈ સૂર્યસંભવમ્ વિષ્ણુઃ પરમસંક્રુદ્ધો યુદ્ધાયાભવદુદ્યતઃ

સૂર્યથી જન્મેલા અને આવા અપમાનિત થયેલા તેને જોઈ, વિષ્ણુ અત્યંત ક્રોધિત થઈને યુદ્ધ માટે તૈયાર થયો.

તમુવાહ મહાવેગાત્સ્કન્ધેન નતસંધિના સર્વેષાં વયસાં રાજા ગરુડઃ પન્નગાશનઃ

પછી પંખીઓના રાજા અને સાપોને ખાવાવાળો ગરુડ, પવન જેટલી ઝડપથી અને વાંકા સાંધા સાથે, તેને પોતાના ખભે બેસાડીને લઈ ગયો, બધાં જીવોમાં સૌથી વૃદ્ધ હતો.

દેવાશ્ચ હતશિષ્ટા યે દેવરાજપુરોગમાઃ પ્રચક્રુસ્તસ્ય સાહાય્યં પ્રાણાંસ્ત્યક્તુમિવોદ્યતાઃ

બાકી બચેલા દેવતાઓ, દેવરાજના નેતૃત્વમાં, તેની મદદ માટે આગળ આવ્યા અને જરૂર પડે તો પોતાનો જીવ પણ આપવાની તૈયારી બતાવી.

વિષ્ણુના સહિતાન્દેવાન્મૃગેન્દ્રઃ ક્રોષ્ટુકાનિવ દૃષ્ટ્વા જહાસ ભૂતેન્દ્રો મૃગેન્દ્ર ઇવ વિવ્યથઃ

દેવતાઓને વિષ્ણુ સાથે જોઈ, ભૂતોના સ્વામી હસ્યા, જેમ સિંહ કૂતરાંઓને જોઈને અચળ રહે છે.

તસ્મિન્નવસરે વ્યોમ્નિ સમાવિરભવદ્રથઃ સહસ્રસૂર્યસંકાશશ્ચારુચીરવૃષધ્વજઃ

એ સમયે આકાશમાં એક રથ દેખાયો, જે હજાર સૂર્ય જેટલો તેજસ્વી હતો, સુંદર ધ્વજાવાળો અને વૃષભનું ચિહ્ન ધરાવતો હતો.

અશ્વરત્નદ્વયોદારો રથચક્રચતુષ્ટયઃ સઞ્ચિતાનેકદિવ્યાસ્ત્રશસ્ત્રરત્નપરિષ્કૃતઃ

એ રથ બે દિવ્ય ઘોડાઓએ ખેંચતો હતો, ચાર ચકરા હતા અને અનેક સ્વર્ગીય શસ્ત્રો તથા રત્નોથી શોભિત હતો.

તસ્યાપિ રથવર્યસ્ય સ્યાત્સ એવ હિ સારથિઃ યથા ચ ત્રૈપુરે યુદ્ધે પૂર્વં શાર્વરથે સ્થિતઃ

એ શ્રેષ્ઠ રથ માટે એ જ સારથી નિમણૂક થયો હતો, જેમ પહેલાં ત્રિપુરાના યુદ્ધમાં શ્યામ રથ પર ઊભો રહ્યો હતો.

સ તં રથવરં બ્રહ્મા શાસનાદેવ શૂલિનઃ હરેસ્સમીપમાનીય કૃતાઞ્જલિરભાષત

પછી બ્રહ્માએ ત્રિશૂલધારીના આદેશથી એ શ્રેષ્ઠ રથ હરિની નજીક લાવ્યો અને હાથ જોડીને કહ્યું.

ભગવન્ભદ્ર ભદ્રાંગ ભગવાનિન્દુભૂષણઃ આજ્ઞાપયતિ વીરસ્ત્વાં રથમારોઢુમવ્યયઃ

"હે ભદ્ર, શુભ અંગવાળા, ચંદ્રથી શોભિત ભગવાન તને આ અમર રથ પર ચઢવા આજ્ઞા આપે છે, હે વીર."

રેભ્યાશ્રમસમીપસ્થસ્ત્ર્યંબકો ઽંબિકયા સહ સમ્પશ્યતે મહાબાહો દુસ્સહં તે પરાક્રમમ્

ઋષિઓના આશ્રમ પાસે, ત્રણ આંખો ધરાવનાર મહાદેવ, અંબિકા સાથે, હે મહાબાહુ, તારી દુર્લંઘ્ય શક્તિને નિહાળી રહ્યા છે.

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સ વીરો ગણકુઞ્જરઃ આરુરોહ રથં દિવ્યમનુગૃહ્ય પિતામહમ્

આ શબ્દો સાંભળીને, તે પરાક્રમી ગણોના નેતા, પિતામહે આપેલી દિવ્ય રથ પર ચડી બેઠો.

તથા રથવરે તસ્મિન્સ્થિતે બ્રહ્મણિ સારથૌ ભદ્રસ્ય વવૃધે લક્ષ્મી રુદ્રસ્યેવ પુરદ્વિષઃ

જ્યારે બ્રહ્મા એ ઉત્તમ રથમાં સારથી બનીને ઊભા રહ્યા, ત્યારે શુભ લક્ષ્મી વધતી ગઈ, જેમ કે પુરોના દુશ્મન રુદ્ર માટે વધેલી હતી.

તતઃ શંખવરં દીપ્તં પૂર્ણચંદ્રસમપ્રભમ્ પ્રદધ્મૌ વદને કૃત્વા ભાનુકંપો મહાબલઃ

પછી મહાબળવાન ભાનુકંપે, પૂર્ણચંદ્ર જેવી તેજસ્વી અને સુંદર શંખને મોઢે લગાવીને ઊંચી ધ્વનિ સાથે ફૂંકી.

તસ્ય શંખસ્ય તં નાદં ભિન્નસારસસન્નિભમ્ શ્રુત્વા ભયેન દેવાનાં જજ્વાલ જઠરાનલઃ

તે શંખનો અવાજ, તૂટેલા તાર જેવી ધ્વનિ ધરાવતો, દેવતાઓના ભયથી પેટની અગ્નિને પ્રગટાવી દીધો.

યક્ષવિદ્યાધરાહીન્દ્રૈઃ સિદ્ધૈર્યુદ્ધદિદૃક્ષુભિઃ ક્ષણેન નિબડીભૂતાઃ સાકાશવિવરા દિશાઃ

તત્કાળ, યક્ષો, વિદ્યા ધારકો, નાગરાજાઓ અને સિદ્ધો, યુદ્ધ જોવા આતુર થઈ, દિશાઓમાં ભીડ ભરી ગઈ.

તતઃ શાર્ઙ્ગેણ ચાપાઙ્કાત્સ નારાયણનીરદઃ મહતા બાણવર્ષેણ તુતોદ ગણગોવૃષમ્

પછી મેઘ જેવા શ્યામ નારાયણે, શારંગ ધનુષ્ય પરથી, ગણા તીરોની વરસાદ કરીને ગણોના વાછરડાને ઘાયલ કર્યો.

તં દૃષ્ટ્વા વિષ્ણુમાયાંતં શતધા બાણવર્ષિણમ્ સ ચાદદે ધનુર્જૈત્રં ભદ્રો બાણસહસ્રમુક્

વિષ્ણુને, અસંખ્ય તીરો વરસાવતાં અને પોતાની માયા દર્શાવતાં જોઈને, ભદ્રએ વિજયી ધનુષ્ય અને હજાર તીરો હાથમાં લીધા.

સમાદાય ચ તદ્દિવ્યં ધનુસ્સમરભૈરવમ્ શનૈર્વિસ્ફારયામાસ મેરું ધનુરિવેશ્વરઃ

તે દિવ્ય અને ભયાનક ધનુષ્ય લઈને, ભદ્રએ ધીમે ધીમે ખેંચ્યું, જાણે ભગવાને મેરુ પર્વતને ધનુષ્ય તરીકે ખેંચી રહ્યો હોય.

તસ્ય વિસ્ફાર્યમાણસ્ય ધનુષો ઽભૂન્મહાસ્વનઃ તેન સ્વનેન મહતા પૃથિવીં સમકંપયત્

જ્યારે તેણે ધનુષ્ય ખેંચ્યું, ત્યારે ભયંકર અવાજ થયો અને એ મહાન ધ્વનિથી પૃથ્વી હલવા લાગી.