શિવપુરાણમ્

વ્યચરદ્દેવસંઘેષુ ભદ્રો ઽગ્નિરિવ કક્ષગઃ તત્ર તત્ર મહાવેગાચ્ચરંતં શૂલધારિણમ્

તે દેવસમૂહોમાં ફરી રહ્યો હતો, જંગલમાં અગ્નિ જેવો મહાન; અહીં ત્યાં, ભારે ઝડપથી, ત્રિશૂલ ધારણ કરીને.

તમેકં ત્રિદશાઃ સર્વે સહસ્રમિવ મેનિરે ભદ્રકાલી ચ સંક્રુદ્ધા યુદ્ધવૃદ્ધમદોદ્ધતા

બધા દેવતાઓએ તેને એકલા જ હજાર ગણ્યા; અને ભદ્રકાળી યુદ્ધના ઉન્માદથી ક્રોધિત થઈ આગળ વધી.

મુક્તજ્વાલેન શૂલેન નિર્બિભેદ રણે સુરાન્ સ તયા રુરુચે ભદ્રો રુદ્રકોપસમુદ્ભવઃ

તેણી પોતાના જ્વલંત ત્રિશૂલથી યુદ્ધમાં દેવતાઓને ભેદી નાખતી; તેના સાથે, ભદ્ર, જે રુદ્રના ક્રોધથી જન્મેલો હતો, તેજસ્વી દેખાતો.

પ્રભયેવ યુગાંતાગ્નિશ્ચલયા ધૂમધૂમ્રયા ભદ્રકાલી તદાયુદ્ધે વિદ્રુતત્રિદશાબભૌ

એ યુદ્ધમાં ભદ્રકાળી એવી દેખાઈ કે જેમ યુગના અંતે અગ્નિનો પ્રકાશ ધૂમ્ર ધૂમાથી ઝળહળતો હોય, અને એના ભયથી દેવતાઓ બધે ભાગી ગયા.

કલ્પે શેષાનલજ્વાલાદગ્ધાવિશ્વજગદ્યથા તદા સવાજિનં સૂર્યં રુદ્રાન્રુદ્રગણાગ્રણીઃ

જેમ કલ્પના અંતે શેષના અગ્નિની જ્વાળામાં આખું જગત ભસ્મ થઈ જાય છે, એ રીતે ભદ્રકાળી, જે રુદ્રો અને તેમના સમૂહમાં સર્વોપરી છે, ઘોડા પર સવાર થયેલા સૂર્ય પર તૂટી પડી.

ભદ્રો મૂર્ધ્નિ જઘાનાશુ વામપાદેન લીલયા અસિભિઃ પાવકં ભદ્રઃ પટ્ટિશૈસ્તુ યમં યમી

ભદ્રકાળીએ રમતમાં જ ડાબા પગથી સૂર્યના માથા પર ઝટપટ પ્રહાર કર્યો; તલવારથી અગ્નિને ઘાયલ કર્યો અને ભાલાથી યમ તથા તેની પત્નીને પણ ઘાયલ કર્યા.

રુદ્રાન્દૃઢેન શૂલેન મુદ્ગરૈર્વરુણં દૃઢૈઃ પરિઘૈર્નિરૃતિં વાયું ટંકૈષ્ટંકધરઃ સ્વયમ્

ભદ્રકાળીએ મજબૂત ત્રિશૂલથી રુદ્રોને, ભારે મુગડાથી વરુણને, લોખંડના ગડાંથી નિૃતિને અને તીક્ષ્ણ હથિયારથી પોતે વાયુને ઘાયલ કર્યા.

નિર્બિભેદ રણે વીરો લીલયૈવ ગણેશ્વરઃ સર્વાન્દેવગણાન્સદ્યો મુનીઞ્છંભોર્વિરોધિનઃ

ગણોના સ્વામી એ વીરપણે, રમતમાં જ, શંભુના વિરોધી બધા દેવો અને ઋષિઓના સમૂહોને યુદ્ધમાં તોડી નાખ્યા.

તતો દેવઃ સરસ્વત્યા નાસિકાગ્રં સુશોભનમ્ ચિચ્છેદ કરજાગ્રેણ દેવમાતુસ્તથૈવ ચ

પછી દેવતાએ પોતાની આંગળીના નખથી સરસ્વતીજીની સુંદર નાકનું ટોચ કાપી નાખ્યું, અને એ જ રીતે દેવમાતાની પણ નાકનું ટોચ કાપ્યું.

ચિચ્છેદ ચ કુઠારેણ બાહુદંડં વિભાવસોઃ અગ્રતો દ્વ્યંગુલાં જિહ્વાં માતુર્દેવ્યા લુલાવ ચ

પછી દેવતાએ કુહાડીથી અગ્નિદેવનો હાથ કાપી નાખ્યો અને સૌની સામે દેવમાતાની જીભમાંથી બે આંગળી જેટલું ટુકડો પણ કાપી નાખ્યો.

સ્વાહાદેવ્યાસ્તથા દેવો દક્ષિણં નાસિકાપુટમ્ ચકર્ત કરજાગ્રેણ વામં ચ સ્તનચૂચુકમ્

એ જ રીતે દેવતાએ સ્વાહાદેવીની જમણી નાકનું છિદ્ર પોતાની આંગળીના નખથી કાપી નાખ્યું અને ડાબા સ્તનની ચૂચી પણ કાપી નાખી.

ભગસ્ય વિપુલે નેત્રે શતપત્રસમપ્રભે પ્રસહ્યોત્પાટયામાસ ભદ્રઃ પરમવેગવાન્

ભદ્રકાળી, જે અત્યંત ઝડપી હતી, તેણે ભગના મોટા અને કમળ જેવા આંખો જોરથી ખેંચી કાઢી.

પૂષ્ણો દશનરેખાં ચ દીપ્તાં મુક્તાવલીમિવ જઘાન ધનુષઃ કોટ્યા સ તેનાસ્પષ્ટવાગભૂત્

પછી તેણે ધનુષ્યના ટોચથી પૂષણના તેજસ્વી દાંતની પંક્તિ, જે મોતીની માળા જેવી ચમકતી હતી, તોડી નાખી, જેથી પૂષણ સ્પષ્ટ બોલી શક્યા નહીં.

તતશ્ચંદ્રમસં દેવઃ પાદાંગુષ્ઠેન લીલયા ક્ષણં કૃમિવદાક્રમ્ય ઘર્ષયામાસ ભૂતલે

પછી દેવતાએ રમતમાં જ ચંદ્રદેવને પોતાના મોટા અંગૂઠાથી એક ક્ષણ માટે કીડા જેવી રીતે દબાવીને જમીન પર ઘસડ્યા.

શિરશ્ચિચ્છેદ દક્ષસ્ય ભદ્રઃ પરમકોપતઃ ક્રોશંત્યામેવ વૈરિણ્યાં ભદ્રકાલ્યૈ દદૌ ચ તત્

ભદ્રકાળીએ અત્યંત ક્રોધમાં દક્ષનું માથું કાપી નાખ્યું અને વૈરિણી રડતી હતી ત્યારે એ માથું ભદ્રકાળીને આપી દીધું.

તત્પ્રહૃષ્ટા સમાદાય શિરસ્તાલફલોપમમ્ સા દેવી કંડુકક્રીડાં ચકાર સમરાંગણે

પછી તે દેવી આનંદિત થઈને, તાડફળ જેવું ગોળ માથું લઈ, યુદ્ધભૂમિમાં એ માથાથી ગોળી રમવા લાગી.

તતો દક્ષસ્ય યજ્ઞસ્ત્રી કુશીલા ભર્તૃભિર્યથા પાદાભ્યાં ચૈવ હસ્તાભ્યાં હન્યતે સ્મ ગણેશ્વરૈઃ

પછી દક્ષની યજ્ઞપત્ની, જેમ પুতળી પોતાના પતિઓ સાથે હોય, તેમ, ગણેશ્વરોના પગ અને હાથથી મારવામાં આવી.

અરિષ્ટનેમિને સોમં ધર્મં ચૈવ પ્રજાપતિમ્ બહુપુત્રં ચાંગિરસં કૃશાશ્વં કશ્યપં તથા

અરિષ્ટનેમી, સોમ, ધર્મ, પ્રજાપતિ, બહુપુત્ર, આંગિરસ, કૃશાશ્વ અને કશ્યપ—

ગલે પ્રગૃહ્ય બલિનો ગણપાઃ સિંહવિક્રમાઃ ભર્ત્સયંતો ભૃશં વાગ્ભિર્નિર્જઘ્નુર્મૂર્ધ્નિ મુષ્ટિભિઃ

મજબૂત અને સિંહ જેવી ચાલ ધરાવતા ગણોએ તેમને ગળેથી પકડી લીધા, કડક શબ્દોમાં ધિક્કાર્યા અને મુઠ્ઠીથી માથા પર માર્યા.

ધર્ષિતા ભૂતવેતાલૈર્દારાસ્સુતપરિગ્રહાઃ યથા કલિયુગે જારૈર્બલેન કુલયોષિતઃ

દેવીઓ અને તેમના સંતાનો ભૂત અને વેટાળો દ્વારા દુષ્કર્મનો ભોગ બન્યા, જેમ કળિયુગમાં કુળવધૂઓ બળજબરીથી પરપુરુષો દ્વારા પકડાય છે.

તચ્ચ વિધ્વસ્તકલશં ભગ્નયૂપં ગતોત્સવમ્ પ્રદીપિતમહાશાલં પ્રભિન્નદ્વારતોરણમ્

યજ્ઞસ્થળ સંપૂર્ણ રીતે ઉજળી ગયું: કલશો ઉથલાવાયા, યૂપો તૂટી ગયા, ઉત્સવ બંધ થઈ ગયો, મહામંડપ સળગાવી દેવામાં આવ્યો અને દ્વાર તથા તોરણો તૂટી પડ્યા.

ઉત્પાટિતસુરાનીકં હન્યમાનં તપોધનમ્ પ્રશાન્તબ્રહ્મનિર્ઘોષં પ્રક્ષીણજનસંચયમ્

દેવતાઓની સેના ઉખડી ગઈ હતી, તપસ્વીઓ મારવામાં આવી રહ્યા હતા, બ્રહ્મનો પવિત્ર જાપ શાંત થઈ ગયો હતો અને લોકોની ભીડ ઓછી થઈ ગઈ હતી.

ક્રન્દમાનાતુરસ્ત્રીકં હતાશેષપરિચ્છદમ્ શૂન્યારણ્યનિભં જજ્ઞે યજ્ઞવાટં તદાર્દિતમ્

યજ્ઞસ્થળે આફત આવી ત્યારે ત્યાં દુઃખી સ્ત્રીઓ રડી રહી હતી, તેમના બધા સહાયકો માર્યા ગયા હતા અને આખું સ્થળ ખાલી જંગલ જેવું લાગતું હતું.

શૂલવેગપ્રરુગ્ણાશ્ચ ભિન્નબાહૂરુવક્ષસઃ વિનિકૃત્તોત્તમાંગાશ્ચ પેતુરુર્વ્યાં સુરોત્તમાઃ

દેવતાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ઘણા પૃથ્વી પર પડી ગયા, તેમના હાથ, જાંઘ અને છાતી ભાલાના ઘા થી તૂટી ગયા હતા અને તેમના માથા કપાઈ ગયા હતા.

હતેષુ તેષુ દેવેષુ પતિતેષુઃ સહસ્રશઃ પ્રવિવેશ ગણેશાનઃ ક્ષણાદાહવનીયકમ્

જ્યારે હજારો દેવતાઓ માર્યા ગયા અને પડી ગયા, ત્યારે ગણોના સ્વામી તરત જ યજ્ઞના અગ્નિમાં પ્રવેશ્યા.

પ્રવિષ્ટમથ તં દૃષ્ટ્વા ભદ્રં કાલાગ્નિસંનિભમ્ દુદ્રાવ મરણાદ્ભીતો યજ્ઞો મૃગવપુર્ધરઃ

આ ભયંકર અને કાળાગ્નિ જેવો દેખાતા ભદ્રને અંદર પ્રવેશતો જોઈ, યજ્ઞ મૃત્યુના ડરથી હરણનું રૂપ ધારણ કરીને ભાગી ગયો.

સ વિસ્ફાર્ય મહચ્ચાપં દૃઢજ્યાઘોષણભીષણમ્ ભદ્રસ્તમભિદુદ્રાવ વિક્ષિપન્નેવ સાયકાન્

પછી ભદ્રએ પોતાનું મોટું ધનુષ્ય તાણ્યું, તેની ડોરનો ભયાનક અવાજ થયો અને તે સતત બાણ છોડતો તેને પીછો કરવા લાગ્યો.

આકર્ણપૂર્ણમાકૃષ્ટં ધનુરમ્બુદસંનિભમ્ નાદયામાસ ચ જ્યાં દ્યાં ખં ચ ભૂમિં ચ સર્વશઃ

ભદ્રએ ધનુષ્યને પૂરેપૂરું કાન સુધી ખેંચ્યું, જે વાદળના ગર્જન જેવો અવાજ કરતું હતું, અને તેની ડોરનો અવાજ આખા આકાશ, વાયુમંડળ અને પૃથ્વી પર ફેલાઈ ગયો.

તમુપશ્રિત્ય સન્નાદં હતો ઽસ્મીત્યેવ વિહ્વલમ્ શરણાર્ધેન વક્રેણ સ વીરો ઽધ્વરપૂરુષમ્

આ ભયંકર અવાજથી યજ્ઞપુરૂષ ગભરાઈ ગયો અને 'હું માર્યો ગયો' એમ બોલતો, તે વીરના વાંકિયા અડધા બાણથી ઘાયલ થયો.