શિવપુરાણમ્

ઉત્પાટ્ય ચોત્પાટ્યગૃહાણિ કેચિત્સજાલવાતાયનવેદિકાનિ વિક્ષિપ્ય વિક્ષિપ્ય જલસ્ય મધ્યે કાલાંબુદાભાઃ પ્રમથા નિનેદુઃ

કોઈએ જાળાવાળા બારી અને વેડી સહિતના ઘરો ઉખાડી કાઢ્યા અને તેને પાણીમાં ફેંકી દીધા; કાળાં વાદળ જેવા પ્રમથગણો ગર્જના કરતા હતા.

ઉદ્વર્તિતદ્વારકપાટકુડ્યં વિધ્વસ્તશાલાવલભીગવાક્ષમ્ અહો બતાભજ્યત યજ્ઞવાટમનાથવદ્વાક્યમિવાયથાર્થમ્

દરવાજા, દિવાલો અને છજ્જા ઉલટાઈ અને તૂટી ગયા હતા, યજ્ઞવાટ તૂટી પડ્યો હતો, જાણે અર્થવિહિન અને છોડી દેવાયેલું વાક્ય હોય.

હા નાથ તાતેતિ પિતુઃ સુતેતિ ભ્રતર્મમામ્બેતિ ચ માતુલેતિ ઉત્પાટ્યમાનેષુ ગૃહેષુ નાર્યો હ્યાનાથશબ્દાન્બહુશઃ પ્રચક્રુઃ

ઘરો ઉખડતા, સ્ત્રીઓએ ઘણીવાર 'હાય રક્ષક! હાય પિતા! હાય પુત્ર! હાય ભાઈ! હાય માતા!' એમ વિલાપ કર્યો.

તતસ્ત્રિદશમુખ્યાસ્તે વિષ્ણુશક્રપુરોગમાઃ સર્વે ભયપરિત્રસ્તાદુદ્રુવુર્ભયવિહ્વલાઃ

પછી વિષ્ણુ અને ઇન્દ્રના નેતૃત્વ હેઠળના મુખ્ય દેવતાઓ બધાં જ ભયથી ગભરાઈને ભાગી ગયા.

નિજૈરદૂષિતૈરંગૈર્દૃષ્ટ્વા દેવાનુપદ્રુતાન્ દંડ્યાનદંડિતાન્મત્વા ચુકોપ ગણપુંગવઃ

તેમના પોતાના નિર્દોષ શરીરો જોઈને પણ દેવતાઓ પર હુમલો થયો હતો અને દોષિતોને દંડ મળતો ન જોઈ, ગણોના પ્રમુખને ગુસ્સો આવ્યો.

તતસ્ત્રિશૂલમાદાય શર્વશક્તિનિબર્હણમ્ ઊર્ધ્વદૃષ્ટિર્મહાબાહુર્મુખાજ્જ્વાલાઃ સમુત્સૃજન્

પછી તેમણે સર્વ શક્તિઓને દમન કરતું ત્રિશૂલ હાથમાં લીધું, નજર ઉપર ઉંચી, ભુજાઓ વિશાળ અને મોઢામાંથી જ્વાળા નીકળી રહી હતી.

અમરાનપિ દુદ્રાવ દ્વિરદાનિવ કેસરી તાનભિદ્રવતસ્તસ્ય ગમનં સુમનોહરમ્

તેણે દેવતાઓને પણ હાંકી કાઢ્યા, જેમ સિંહ હાથીઓને હાંકે છે; જ્યારે તે આગળ વધ્યો, તેનો ચાલ ખૂબ જ મનોહર હતો.

વારાણસ્યેવ મત્તસ્ય જગામ પ્રેક્ષણીયતામ્ તતસ્તત્ક્ષોભયામાસ મહત્સુરબલં બલી

જેમ વારાણસીમાં કોઈ ઉન્મત્ત જણ જોવા મળતો હોય, તેમ તે દ્રશ્યમય બન્યો; પછી તેણે દેવતાઓની મોટી સેના હલાવી નાખી.

મહાસરોવરં યદ્વન્મત્તો વારણયૂથપઃ વિકુર્વન્બહુધાવર્ણાન્નીલપાંડુરલોહિતાન્

મોટા સરોવરમાં ઉન્મત્ત હાથીના વડા જેવો, તેણે અનેક રંગો દર્શાવ્યા—નીલા, પીળા અને લાલ.

વિભ્રદ્વ્યાઘ્રાજિનં વાસો હેમપ્રવરતારકમ્

તેને વાઘની ખાલનું વસ્ત્ર પહેરેલું હતું, જેમાં સોનાના તારાં ઝગમગતા હતા.

વ્યચરદ્દેવસંઘેષુ ભદ્રો ઽગ્નિરિવ કક્ષગઃ તત્ર તત્ર મહાવેગાચ્ચરંતં શૂલધારિણમ્

તે દેવસમૂહોમાં ફરી રહ્યો હતો, જંગલમાં અગ્નિ જેવો મહાન; અહીં ત્યાં, ભારે ઝડપથી, ત્રિશૂલ ધારણ કરીને.

તમેકં ત્રિદશાઃ સર્વે સહસ્રમિવ મેનિરે ભદ્રકાલી ચ સંક્રુદ્ધા યુદ્ધવૃદ્ધમદોદ્ધતા

બધા દેવતાઓએ તેને એકલા જ હજાર ગણ્યા; અને ભદ્રકાળી યુદ્ધના ઉન્માદથી ક્રોધિત થઈ આગળ વધી.

મુક્તજ્વાલેન શૂલેન નિર્બિભેદ રણે સુરાન્ સ તયા રુરુચે ભદ્રો રુદ્રકોપસમુદ્ભવઃ

તેણી પોતાના જ્વલંત ત્રિશૂલથી યુદ્ધમાં દેવતાઓને ભેદી નાખતી; તેના સાથે, ભદ્ર, જે રુદ્રના ક્રોધથી જન્મેલો હતો, તેજસ્વી દેખાતો.

પ્રભયેવ યુગાંતાગ્નિશ્ચલયા ધૂમધૂમ્રયા ભદ્રકાલી તદાયુદ્ધે વિદ્રુતત્રિદશાબભૌ

એ યુદ્ધમાં ભદ્રકાળી એવી દેખાઈ કે જેમ યુગના અંતે અગ્નિનો પ્રકાશ ધૂમ્ર ધૂમાથી ઝળહળતો હોય, અને એના ભયથી દેવતાઓ બધે ભાગી ગયા.

કલ્પે શેષાનલજ્વાલાદગ્ધાવિશ્વજગદ્યથા તદા સવાજિનં સૂર્યં રુદ્રાન્રુદ્રગણાગ્રણીઃ

જેમ કલ્પના અંતે શેષના અગ્નિની જ્વાળામાં આખું જગત ભસ્મ થઈ જાય છે, એ રીતે ભદ્રકાળી, જે રુદ્રો અને તેમના સમૂહમાં સર્વોપરી છે, ઘોડા પર સવાર થયેલા સૂર્ય પર તૂટી પડી.

ભદ્રો મૂર્ધ્નિ જઘાનાશુ વામપાદેન લીલયા અસિભિઃ પાવકં ભદ્રઃ પટ્ટિશૈસ્તુ યમં યમી

ભદ્રકાળીએ રમતમાં જ ડાબા પગથી સૂર્યના માથા પર ઝટપટ પ્રહાર કર્યો; તલવારથી અગ્નિને ઘાયલ કર્યો અને ભાલાથી યમ તથા તેની પત્નીને પણ ઘાયલ કર્યા.

રુદ્રાન્દૃઢેન શૂલેન મુદ્ગરૈર્વરુણં દૃઢૈઃ પરિઘૈર્નિરૃતિં વાયું ટંકૈષ્ટંકધરઃ સ્વયમ્

ભદ્રકાળીએ મજબૂત ત્રિશૂલથી રુદ્રોને, ભારે મુગડાથી વરુણને, લોખંડના ગડાંથી નિૃતિને અને તીક્ષ્ણ હથિયારથી પોતે વાયુને ઘાયલ કર્યા.

નિર્બિભેદ રણે વીરો લીલયૈવ ગણેશ્વરઃ સર્વાન્દેવગણાન્સદ્યો મુનીઞ્છંભોર્વિરોધિનઃ

ગણોના સ્વામી એ વીરપણે, રમતમાં જ, શંભુના વિરોધી બધા દેવો અને ઋષિઓના સમૂહોને યુદ્ધમાં તોડી નાખ્યા.

તતો દેવઃ સરસ્વત્યા નાસિકાગ્રં સુશોભનમ્ ચિચ્છેદ કરજાગ્રેણ દેવમાતુસ્તથૈવ ચ

પછી દેવતાએ પોતાની આંગળીના નખથી સરસ્વતીજીની સુંદર નાકનું ટોચ કાપી નાખ્યું, અને એ જ રીતે દેવમાતાની પણ નાકનું ટોચ કાપ્યું.

ચિચ્છેદ ચ કુઠારેણ બાહુદંડં વિભાવસોઃ અગ્રતો દ્વ્યંગુલાં જિહ્વાં માતુર્દેવ્યા લુલાવ ચ

પછી દેવતાએ કુહાડીથી અગ્નિદેવનો હાથ કાપી નાખ્યો અને સૌની સામે દેવમાતાની જીભમાંથી બે આંગળી જેટલું ટુકડો પણ કાપી નાખ્યો.

સ્વાહાદેવ્યાસ્તથા દેવો દક્ષિણં નાસિકાપુટમ્ ચકર્ત કરજાગ્રેણ વામં ચ સ્તનચૂચુકમ્

એ જ રીતે દેવતાએ સ્વાહાદેવીની જમણી નાકનું છિદ્ર પોતાની આંગળીના નખથી કાપી નાખ્યું અને ડાબા સ્તનની ચૂચી પણ કાપી નાખી.

ભગસ્ય વિપુલે નેત્રે શતપત્રસમપ્રભે પ્રસહ્યોત્પાટયામાસ ભદ્રઃ પરમવેગવાન્

ભદ્રકાળી, જે અત્યંત ઝડપી હતી, તેણે ભગના મોટા અને કમળ જેવા આંખો જોરથી ખેંચી કાઢી.

પૂષ્ણો દશનરેખાં ચ દીપ્તાં મુક્તાવલીમિવ જઘાન ધનુષઃ કોટ્યા સ તેનાસ્પષ્ટવાગભૂત્

પછી તેણે ધનુષ્યના ટોચથી પૂષણના તેજસ્વી દાંતની પંક્તિ, જે મોતીની માળા જેવી ચમકતી હતી, તોડી નાખી, જેથી પૂષણ સ્પષ્ટ બોલી શક્યા નહીં.

તતશ્ચંદ્રમસં દેવઃ પાદાંગુષ્ઠેન લીલયા ક્ષણં કૃમિવદાક્રમ્ય ઘર્ષયામાસ ભૂતલે

પછી દેવતાએ રમતમાં જ ચંદ્રદેવને પોતાના મોટા અંગૂઠાથી એક ક્ષણ માટે કીડા જેવી રીતે દબાવીને જમીન પર ઘસડ્યા.

શિરશ્ચિચ્છેદ દક્ષસ્ય ભદ્રઃ પરમકોપતઃ ક્રોશંત્યામેવ વૈરિણ્યાં ભદ્રકાલ્યૈ દદૌ ચ તત્

ભદ્રકાળીએ અત્યંત ક્રોધમાં દક્ષનું માથું કાપી નાખ્યું અને વૈરિણી રડતી હતી ત્યારે એ માથું ભદ્રકાળીને આપી દીધું.

તત્પ્રહૃષ્ટા સમાદાય શિરસ્તાલફલોપમમ્ સા દેવી કંડુકક્રીડાં ચકાર સમરાંગણે

પછી તે દેવી આનંદિત થઈને, તાડફળ જેવું ગોળ માથું લઈ, યુદ્ધભૂમિમાં એ માથાથી ગોળી રમવા લાગી.

તતો દક્ષસ્ય યજ્ઞસ્ત્રી કુશીલા ભર્તૃભિર્યથા પાદાભ્યાં ચૈવ હસ્તાભ્યાં હન્યતે સ્મ ગણેશ્વરૈઃ

પછી દક્ષની યજ્ઞપત્ની, જેમ પুতળી પોતાના પતિઓ સાથે હોય, તેમ, ગણેશ્વરોના પગ અને હાથથી મારવામાં આવી.

અરિષ્ટનેમિને સોમં ધર્મં ચૈવ પ્રજાપતિમ્ બહુપુત્રં ચાંગિરસં કૃશાશ્વં કશ્યપં તથા

અરિષ્ટનેમી, સોમ, ધર્મ, પ્રજાપતિ, બહુપુત્ર, આંગિરસ, કૃશાશ્વ અને કશ્યપ—

ગલે પ્રગૃહ્ય બલિનો ગણપાઃ સિંહવિક્રમાઃ ભર્ત્સયંતો ભૃશં વાગ્ભિર્નિર્જઘ્નુર્મૂર્ધ્નિ મુષ્ટિભિઃ

મજબૂત અને સિંહ જેવી ચાલ ધરાવતા ગણોએ તેમને ગળેથી પકડી લીધા, કડક શબ્દોમાં ધિક્કાર્યા અને મુઠ્ઠીથી માથા પર માર્યા.