શિવપુરાણમ્

અગ્નયો નૈવ દીપ્યંતે ન ચ દીપ્યતિ ભાસ્કરઃ ગ્રહાશ્ચ ન પ્રકાશંતે નક્ષત્રાણિ ચ તારકાઃ

અગ્નિ પ્રગટતો નહોતો, સૂર્ય પ્રકાશતો નહોતો, ગ્રહો અને તારાઓ પણ પ્રકાશ આપતા નહોતા.

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ યજ્ઞવાટં તદુજ્જ્વલમ્ સંપ્રાપ ભગવાન્ભદ્રો ભદ્રૈશ્ચ સહ ભદ્રયા

એ જ સમયે, ભદ્ર અને તેની ભદ્રા સાથે ભદ્રવૃંદવાળા ભગવાન વીરભદ્ર તેજસ્વી યજ્ઞવાટમાં આવી પહોંચ્યા.

તં દૃષ્ટ્વા ભીતભીતો ઽપિ દક્ષો દૃઢ ઇવ સ્થિતઃ ક્રુદ્ધવદ્વચનં પ્રાહ કો ભવાન્ કિમિહેચ્છસિ

તેણે જોયું ત્યારે દક્ષ, ભયથી ભરેલો હોવા છતાં, દૃઢતાપૂર્વક ઊભો રહ્યો અને ગુસ્સા દર્શાવતો બોલ્યો: 'તુ કોણ છે? અહીં શું ઈચ્છે છે?'

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા દક્ષસ્ય ચ દુરાત્મનઃ વીરભદ્રો મહાતેજા મેઘસંભીરનિસ્સ્વનઃ

દુષ્ટ મનવાળો દક્ષ એના શબ્દો સાંભળી, મેઘના ગર્જનાની જેમ ઊંડા અવાજવાળા મહાતેજસ્વી વીરભદ્રે જવાબ આપ્યો.

સ્મયન્નિવ તમાલોક્ય દક્ષં દેવાશ્ચ ઋત્વિજઃ અર્થગર્ભમસંભ્રાન્તમવોચદુચિતં વચઃ

દેવતાઓ અને ઋત્વિજો સામે, વીરભદ્રે દક્ષને જોઈને હળવી સ્મિત સાથે સ્પષ્ટ અને અર્થસભર શબ્દો ઉચ્ચાર્યા.

વયં હ્યનુચરાઃ સર્વે શર્વસ્યામિતતેજસઃ ભાગાભિલિપ્સયા પ્રાપ્તા ભાગો નસ્સંપ્રદીયતામ્

'અમે બધા અનંત તેજવાળા શર્વના સેવકો છીએ, ભાગ મેળવવાની ઈચ્છાથી અહીં આવ્યા છીએ; અમારો ભાગ આપો.'

અથ ચેદધ્વરે ઽસ્માકં ન ભાગઃ પરિકલ્પિતઃ કથ્યતાં કારણં તત્ર યુધ્યતાં વા મયામરૈઃ

'જો આ યજ્ઞમાં અમારો ભાગ નક્કી કર્યો નથી, તો કારણ જણાવો; નહિંતર હું અહીં અમરદેવો સાથે યુદ્ધ કરવા તૈયાર છું.'

ઇત્યુક્તાસ્તે ગણેંદ્રેણ દેવા દક્ષપુરોગમાઃ ઊચુર્મન્ત્રાઃ પ્રમાણં નો ન વયં પ્રભવસ્ત્વિતિ

ગણોના સ્વામી દ્વારા આમ કહ્યાનું સાંભળીને, દક્ષ વડે આગેવાની કરાતા બધા દેવોએ કહ્યું: 'અમારા માટે મંત્રો જ આધાર છે; અમારે પોતે કોઈ શક્તિ નથી.'

મન્ત્રા ઊચુસ્સુરા યૂયં મોહોપહતચેતસઃ યેન પ્રથમભાગાર્હં ન યજધ્વં મહેશ્વરમ્

મંત્રોએ કહ્યું: 'દેવો, તમારું મન મોહથી ઘેરાઈ ગયું છે, એટલે તમે મહેશ્વરને, જે પ્રથમ ભાગને લાયક છે, પૂજા કરતા નથી.'

મંત્રોક્તા અપિ તે દેવાઃ સર્વે સંમૂઢચેતસઃ ભદ્રાય ન દદુર્ભાગં તત્પ્રહાણમભીપ્સવઃ

મંત્રોએ સમજાવ્યા છતાં પણ, બધા દેવો મૂંઝાયેલા મનથી, શુભ માટે ભાગ આપ્યો નહીં, કારણ કે તેઓ એ ભાગને ત્યાગવા ઇચ્છતા હતા.

યદા તથ્યં ચ પથ્યં ચ સ્વવાક્યં તદ્વૃથા ઽભવત્ તદા તતો યયુર્મંદા બ્રહ્મલોકં સનાતનમ્

જ્યારે તેમનાં પોતાના સચ્ચા અને યોગ્ય શબ્દો પણ વ્યર્થ થઈ ગયા, ત્યારે એ મૂર્ખો સનાતન બ્રહ્મલોક તરફ ચાલ્યા ગયા.

અથોવાચ ગણાધ્યક્ષો દેવાન્વિષ્ણુપુરોગમાન્ મન્ત્રાઃ પ્રમાણં ન કૃતા યુષ્માભિર્બલગર્વિતૈઃ

પછી ગણાધ્યક્ષે, વિષ્ણુ વડે આગેવાની કરાતા દેવોને કહ્યું: 'તમારે તમારી શક્તિના અભિમાનમાં મંત્રોને માન આપ્યા નથી.'

યસ્માદસ્મિન્ મખે દેવૈરિત્થં વયમસત્કૃતાઃ તસ્માદ્વો જીવિતૈસ્સાર્ધમપનેષ્યામિ ગર્વિતમ્

આ યજ્ઞમાં દેવોએ અમારો અપમાન કર્યો છે, તેથી હવે હું તમારા જીવન સાથે સાથે તમારો અભિમાન પણ દૂર કરી દઈશ.

ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્ ક્રુદ્ધો વ્યદહન્નેત્રવહ્નિના યક્ષવાટં મહાકૂટં યથાતિસ્રઃ પુરો હરઃ

આમ કહીને, ભગવાન ક્રોધિત થયા અને પોતાની આંખમાંથી નીકળેલા અગ્નિથી યક્ષોના મહાન યજ્ઞવાટને ફાડી નાખ્યો, જેમ હરએ પહેલાં કર્યો હતો.

તતો ગણેશ્વરાસ્સર્વે પર્વતોદગ્રવિગ્રહાઃ યૂપાનુત્પાટ્ય હોત્ઃણાં કંઠેષ્વાબધ્ય રજ્જુભિઃ

પછી બધા ગણેશ્વરો, જેઓ પર્વત જેવાં ઊંચા દેખાતા, યજ્ઞના યૂપો ઉખાડી અને પૂજારીઓના ગળામાં દોરડાંથી બાંધી દીધા.

યજ્ઞપાત્રાણિ ચિત્રાણિ ભિત્ત્વા સંચૂર્ણ્ય વારિણિ ગૃહીત્વા ચૈવ યજ્ઞાંગં ગંગાસ્રોતસિ ચિક્ષિપુઃ

યજ્ઞના વિવિધ વાસણો તોડી-કચડીને, યજ્ઞના ભાગોને લઈને, તેઓએ એ બધું ગંગાના પ્રવાહમાં ફેંકી દીધું.

તત્ર દિવ્યાન્નપાનાનાં રાશયઃ પર્વતોપમાઃ ક્ષીરનદ્યો ઽમૃતસ્રાવાઃ સુસ્નિગ્ધદધિકર્દમાઃ

ત્યાં દેવભોજન અને પીણાંના પહાડ જેવાં ઢગલા, દૂધની નદીઓ, અમૃત વહેતી, અને ઘીથી ભરેલી મીઠી દહીં જોવા મળ્યાં.

ઉચ્ચાવચાનિ માંસાનિ ભક્ષ્યાણિ સુરભીણિ ચ રસવન્તિ ચ પાનાનિ લેહ્યચોષ્યાણિ તાનિ વૈ

ત્યાં દરેક પ્રકારના માંસ, જાડા અને પાતળા, સુગંધિત ભોજન, રસદાર પીણાં, ચાટવા અને ચાવવા જેવી વસ્તુઓ બધું જ હતું.

વીરાસ્તદ્ભુજતે વક્ત્રૈર્વિલુંપંતિ ક્ષિપંતિ ચ વજ્રૈશ્ચક્રૈર્મહાશૂલૈશ્શક્તિભિઃ પાશપટ્ટિશૈઃ

વીરો એ બધું પોતાના મોઢાથી ખાધું, લૂંટ્યું અને ફેંકી દીધું, વજ્ર, ચક્ર, મહાશૂળ, શક્તિ, ફાંસ અને ગદાથી.

મુસલૈરસિભિષ્ટંકૈર્ભિધિપાલૈઃ પરશ્વધૈઃ ઉદ્ધતાંસ્ત્રિદશાન્સર્વાંલ્લોકપાલપુરસ્સરાન્

મુસળ, તલવાર, કાંટા, ફાડવાના દંડ, કુહાડીથી, તેમણે બધા દેવો અને લોકપાલો પર હુમલો કર્યો.

બિભિદુર્બલિનો વીરા વીરભદ્રાંગસંભવાઃ છિંધિ ભિંધિ ક્ષિપ ક્ષિપ્રં માર્યતાં દાર્યતામિતિ

વીરભદ્રના શરીરથી ઉત્પન્ન થયેલા શક્તિશાળી વીરોએ, 'કાપો! ફાડો! ફેંકો! ઝડપથી મારી નાખો! ફાડી નાખો!' એમ બૂમો પાડતા, તોડફોડ કરી અને વિનાશ કર્યો.

હરસ્વ પ્રહરસ્વેતિ પાટયોત્પાટયેતિ ચ સંરંભપ્રભવાઃ ક્રૂરાશ્શબ્દાઃ શ્રવણશંકવઃ

'મારો! હુમલો કરો! ફાડો! ઉખાડો!' એવી ક્રોધથી જન્મેલી કઠોર બૂમો, કાનને ડરાવતી ક્રૂર અવાજે ગૂંજી ઉઠી.

યત્રતત્ર ગણેશાનાં જજ્ઞિરે સમરોચિતાઃ વિવૃત્તનયનાઃ કેચિદ્દષ્ટદંષ્ટ્રોષ્ઠતાલવઃ

જ્યાં જ્યાં ગણેશ્વરો યુદ્ધ માટે ઉભા થયા, ત્યાં કેટલાકની આંખો પહોળી થઈ ગઈ, તો કેટલાકે હોઠ, દાંત અને તળુ ચાવી લીધાં.

આશ્રમસ્થાન્સમાકૃષ્ય મારયન્તિ તપોધનાત્ સ્રુવાનપહરન્તશ્ચ ક્ષિપન્તોગ્નિં જલેષુ ચ

આશ્રમમાં રહેતા તપસ્વીઓને ખેંચી લઇ ગયા, તેમને મારી નાખ્યા, તેમનાં ચમચાં છીનવી લીધાં અને અગ્નિને પાણીમાં ફેંકી દીધો.

કલશાનપિ ભિન્દંતશ્છિંદંતો મણિવેદિકાઃ ગાયંતશ્ચ નદન્તશ્ચ હસન્તશ્ચ મુહુર્મુહુઃ

કળશો તોડી નાખ્યા, મણિના વેદિકાઓ તોડી નાખી, ગાતા, બૂમો પાડતા અને વારંવાર હસતા રહ્યા.

રક્તાસવં પિબન્તશ્ચ નનૃતુર્ગણપુંગવાઃ નિર્મથ્ય સેંદ્રાનમરાન્ ગણેન્દ્રાન્વૃષેન્દ્રનાગેન્દ્રમૃગેન્દ્રસારાઃ

શિવજીના ગણોના મુખ્યોએ લાલ રંગનું મદિરા પીધું અને નૃત્ય કર્યું, તેમણે ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓને હરાવી નાખ્યા; ગણોના નેતાઓ વાછરડાં, સાપ અને સિંહના વડાઓ જેવા હતા.

ચક્રુર્બહૂન્યપ્રતિમભાવાઃ સહર્ષરોમાણિ વિચેષ્ટિતાનિ નન્દંતિ કેચિત્પ્રહરન્તિ કેચિદ્ધાવન્તિ કેચિત્પ્રલપન્તિ કેચિત્

તેઓએ અનેક અનન્ય અને અદ્વિતીય કૃત્યો કર્યા, આનંદથી તેમના વાળ ઊભા થઈ ગયા; કોઈ ખુશીથી હસ્યા, કોઈએ માર્યું, કોઈ દોડ્યા, કોઈ ઉલટસુલટ બોલ્યા.

નૃત્યન્તિ કેચિદ્વિહસન્તિ કેચિદ્વલ્ગન્તિ કેચિત્પ્રમથા બલેન

કોઈ નૃત્ય કરતા, કોઈ હસતા, કોઈ ઉછળી પડતા; પ્રમથગણો પોતાની શક્તિથી ભરપૂર હતા.

કેચિજ્જિઘૃક્ષંતિ ઘનાન્સ તોયાન્કેચિદ્ગ્રહીતું રવિમુત્પતંતિ કેચિત્પ્રસર્તું પવનેન સાર્ધમિચ્છંતિ ભીમાઃ પ્રમથા વિયત્સ્થાઃ

કોઈ વાદળ પકડવાનો પ્રયત્ન કરતા, કોઈ સૂર્યને ઝપટવાનો પ્રયાસ કરતા, કોઈ પવન સાથે દોડવા માંગતા; ભયાનક પ્રમથગણો આકાશમાં ઊભા હતા.