શિવપુરાણમ્

તસ્મિન્વૃષભમારૂઢે ભદ્રે તુ ભસિતપ્રભઃ બભાર મૌક્તિકં છત્રં ગૃહીતસિતચામરઃ

જ્યારે ભદ્ર, ભસ્મ જેવી તેજસ્વી કાંતિ સાથે વાછ પર બેસ્યા, ત્યારે તેમણે મુક્તાની જેમ સફેદ છત્ર ધારણ કર્યું અને શુદ્ધ સફેદ ચામરું પકડી રાખ્યું.

સ તદા શુશુભે પાર્શ્વે ભદ્રસ્ય ભસિતપ્રભઃ ભગવાનિવ શૈલેન્દ્રઃ પાર્શ્વે વિશ્વજગદ્ગુરોઃ

પછી, ભદ્રના બાજુએ, ભસ્મવર્ણ ભગવાન એવા તેજથી ઝગમગતા હતાં, જેમ પર્વતોના રાજા વિશ્વગુરુના બાજુએ ઝગમગે તેમ.

સો ઽપિ તેન બભૌ ભદ્રઃ શ્વેતચામરપાણિના બાલસોમેન સૌમ્યેન યથા શૂલવરાયુધઃ

ભદ્ર પણ, હાથમાં સફેદ ચામરું લઈને, બાળચંદ્ર જેવી શાંત કાંતિથી ઝગમગતા હતાં, જેમ શૂળધારી ભગવાન ઝગમગે છે.

દધ્મૌ શંખં સિતં ભદ્રં ભદ્રસ્ય પુરતઃ શુભમ્ ભાનુકંપો મહાતેજા હેમરત્નૈરલંકૃતઃ

ભદ્રના આગળ, તેજસ્વી ભાનુ, સોનાં અને રત્નોથી શોભિત, શુદ્ધ અને શુભ શંખ ફૂંકી, પૃથ્વીને કંપાવી નાખે તેવો ધ્વનિ કર્યો.

દેવદુંદુભયો નેદુર્દિવ્યસંકુલનિઃસ્વનાઃ વવૃષુશ્શતશો મૂર્ધ્નિ પુષ્પવર્ષં બલાહકાઃ

દેવદુંદુભીઓ ગુંજી ઉઠી, દૈવી ધ્વનિથી આકાશ ગુંજી ગયું, અને સૈંકડો વાદળોએ તેમના માથા પર પુષ્પવર્ષા કરી.

ફુલ્લાનાં મધુગર્ભાણાં પુષ્પાણાં ગંધબંધવઃ માર્ગાનુકૂલસંવાહા વબુશ્ચ પથિ મારુતાઃ

ફૂલેલા, મધથી ભરેલા ફૂલોની સુગંધ વહન કરતા પવન, માર્ગ પર હળવે અને અનુકૂળ રીતે ફૂંકાતા હતાં.

તતો ગણેશ્વરાઃ સર્વે મત્તા યુદ્ધબલોદ્ધતાઃ

પછી બધા ગણપતિઓ યુદ્ધમાં પોતાની શક્તિથી ઉન્મત્ત અને ગર્વિત થઈ આગળ વધ્યા.

તદા ભદ્રગણાંતઃસ્થો બભૌ ભદ્રઃ સ ભદ્રયા યથા રુદ્રગણાંતઃ સ્થસ્ત્ર્યમ્બકોંબિકયા સહ

તે સમયે, ભદ્રગણોમાં ભદ્ર પોતાની સાથે ભદ્રાને લઈને ઝગમગતા હતાં, જેમ ત્ર્યંબક રુદ્રગણોમાં અંબિકા સાથે ઝગમગે છે.

તત્ક્ષણાદેવ દક્ષસ્ય યજ્ઞવાટં રણ્મયમ્ પ્રવિવેશ મહાબાહુર્વીરભદ્રો મહાનુગઃ

એ જ ક્ષણે, મહાબાહુ વીરભદ્ર પોતાના મહાન અનુયાયીઓ સાથે, યુદ્ધભૂમિ બની ગયેલા દક્ષના યજ્ઞસ્થળમાં પ્રવેશ્યા.

તતસ્તુ દક્ષપ્રતિપાદિતસ્ય ક્રતુપ્રધાનસ્ય ગણપ્રધાનઃ પ્રયોગભૂમિં પ્રવિવેશ ભદ્રો રુદ્રો યથાંતે ભુવનં દિધક્ષુઃ

પછી ભદ્ર અને ગણોના મુખ્ય એવા રુદ્રે, દક્ષે જે યજ્ઞ સ્થાપ્યો હતો તેમાં પ્રવેશ કર્યો, જગતના અંતે તેને ભસ્મ કરવા માટે.

તતો વિષ્ણુપ્રધાનાનાં સુરાણામમિતૌજસામ્ દદર્શ ચ મહત્સત્રં ચિત્રધ્વજપરિચ્છદમ્

ત્યાં તેણે અપરિમિત શક્તિ ધરાવતા દેવતાઓનો વિશાળ યજ્ઞ જોયો, જેનું નેતૃત્વ વિષ્ણુ કરી રહ્યા હતા અને જે સુંદર ધ્વજોથી શોભિત હતો.

સુદર્ભઋતુસંસ્તીર્ણં સુસમિદ્ધહુતાશનમ્ કાંચનૈર્યજ્ઞભાંડૈશ્ચ ભ્રાજિષ્ણુભિરલંકૃતમ્

યજ્ઞસ્થળ શુદ્ધ દર્ભ અને ઋતુ અનુસારના દાનોથી છવાયેલું હતું, અગ્નિ સારી રીતે પ્રગટાવવામાં આવ્યો હતો અને તેજસ્વી સોનાના પાત્રોથી શોભાયમાન હતું.

ઋષિભિર્યજ્ઞપટુભિર્યથાવત્કર્મકર્તૃભિઃ વિધિના વેદદૃષ્ટેન સ્વનુષ્ઠિતબહુક્રમમ્

ત્યાં યજ્ઞકર્મમાં નિષ્ણાત ઋષિઓ ઉપસ્થિત હતા, તેઓએ વેદોમાં જણાવ્યા મુજબ તમામ વિધિઓ યોગ્ય રીતે કરી રહ્યા હતા.

દેવાંગનાસહસ્રાઢ્યમપ્સરોગણસેવિતમ્ વેણુવીણારવૈર્જુષ્ટં વેદઘોષૈશ્ચ બૃંહિતમ્

તે સ્થળે હજારો દેવાંગનાઓ અને અપ્સરાઓ હાજર હતી, વાંસળી અને વીણાના મધુર સ્વરો સાથે વેદના ઘોષથી આખું યજ્ઞસ્થળ ગુંજી ઉઠ્યું હતું.

દૃષ્ટ્વા દક્ષાધ્વરે વીરો વીરભદ્રઃ પ્રતાપવાન્ સિંહનાદં તદા ચક્રે ગંભીરો જલદો યથા

દક્ષના યજ્ઞને જોઈને પરાક્રમી અને વીર એવા વીરભદ્રે ગાંભીર્યભર્યો સિંહનાદ કર્યો, જે વીજળીના ગર્જનાથી પણ ઊંડો હતો.

તતઃ કિલકિલાશબ્દ આકાશં પૂરયન્નિવ ગણેશ્વરૈઃ કૃતો જજ્ઞે મહાન્ન્યક્કૃતસાગરઃ

પછી ગણપતિઓએ એવો ઉગ્ર અવાજ કર્યો કે જાણે આખું આકાશ ગુંજી ઉઠ્યું હોય, એ અવાજે તો દરિયાને પણ ઓગાળી નાખ્યો.

તેન શબ્દેન મહતાઃ ગ્રસ્તા સર્વેદિવૌકસઃ દુદ્રુવુઃ પરિતો ભીતાઃ સ્રસ્તવસ્ત્રવિભૂષણાઃ

એ મહાન અવાજથી સ્વર્ગના બધા દેવતાઓ ભયથી કંપી ઉઠ્યા અને તેમના વસ્ત્રો અને આભૂષણો છૂટી જતા, દિશા દિશામાં ભાગી ગયા.

કિંસ્વિદ્ભગ્નો મહામેરુઃ કિંસ્વિત્સંદીર્યતે મહી કિમિદં કિમિદં વેતિ જજલ્પુસ્ત્રિદશા ભૃશમ્

દેવતાઓ ભયભીત થઈને બોલી ઉઠ્યા: 'શું મહામેરુ પર્વત તૂટી પડ્યો છે? શું ધરતી ફાટી રહી છે? આ શું છે, શું થઈ રહ્યું છે?'

મૃગેન્દ્રાણાં યથા નાદં ગજેંદ્રા ગહને વને શ્રુત્વા તથાવિધં કેચિત્તત્યજુર્જીવિતં ભયાત્

જેમ જંગલમાં સિંહના ગર્જનાથી હાથીઓ ડરી જાય છે, તેમ એ અવાજ સાંભળી કેટલાકે તો ભયથી પોતાનું પ્રાણ પણ ત્યજી દીધું.

પર્વતાશ્ચ વ્યશીર્યંત ચકમ્પે ચ વસુંધરા મરુતશ્ચ વ્યઘૂર્ણંત ચુક્ષુભે મકરાલયઃ

પર્વતો તૂટી પડ્યા, ધરતી કંપી ઉઠી, પવન ઉગ્ર રીતે ફૂંકાવા લાગ્યા અને સમુદ્ર પણ ઉથલપાથલ થઈ ગયો.

અગ્નયો નૈવ દીપ્યંતે ન ચ દીપ્યતિ ભાસ્કરઃ ગ્રહાશ્ચ ન પ્રકાશંતે નક્ષત્રાણિ ચ તારકાઃ

અગ્નિ પ્રગટતો નહોતો, સૂર્ય પ્રકાશતો નહોતો, ગ્રહો અને તારાઓ પણ પ્રકાશ આપતા નહોતા.

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ યજ્ઞવાટં તદુજ્જ્વલમ્ સંપ્રાપ ભગવાન્ભદ્રો ભદ્રૈશ્ચ સહ ભદ્રયા

એ જ સમયે, ભદ્ર અને તેની ભદ્રા સાથે ભદ્રવૃંદવાળા ભગવાન વીરભદ્ર તેજસ્વી યજ્ઞવાટમાં આવી પહોંચ્યા.

તં દૃષ્ટ્વા ભીતભીતો ઽપિ દક્ષો દૃઢ ઇવ સ્થિતઃ ક્રુદ્ધવદ્વચનં પ્રાહ કો ભવાન્ કિમિહેચ્છસિ

તેણે જોયું ત્યારે દક્ષ, ભયથી ભરેલો હોવા છતાં, દૃઢતાપૂર્વક ઊભો રહ્યો અને ગુસ્સા દર્શાવતો બોલ્યો: 'તુ કોણ છે? અહીં શું ઈચ્છે છે?'

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા દક્ષસ્ય ચ દુરાત્મનઃ વીરભદ્રો મહાતેજા મેઘસંભીરનિસ્સ્વનઃ

દુષ્ટ મનવાળો દક્ષ એના શબ્દો સાંભળી, મેઘના ગર્જનાની જેમ ઊંડા અવાજવાળા મહાતેજસ્વી વીરભદ્રે જવાબ આપ્યો.

સ્મયન્નિવ તમાલોક્ય દક્ષં દેવાશ્ચ ઋત્વિજઃ અર્થગર્ભમસંભ્રાન્તમવોચદુચિતં વચઃ

દેવતાઓ અને ઋત્વિજો સામે, વીરભદ્રે દક્ષને જોઈને હળવી સ્મિત સાથે સ્પષ્ટ અને અર્થસભર શબ્દો ઉચ્ચાર્યા.

વયં હ્યનુચરાઃ સર્વે શર્વસ્યામિતતેજસઃ ભાગાભિલિપ્સયા પ્રાપ્તા ભાગો નસ્સંપ્રદીયતામ્

'અમે બધા અનંત તેજવાળા શર્વના સેવકો છીએ, ભાગ મેળવવાની ઈચ્છાથી અહીં આવ્યા છીએ; અમારો ભાગ આપો.'

અથ ચેદધ્વરે ઽસ્માકં ન ભાગઃ પરિકલ્પિતઃ કથ્યતાં કારણં તત્ર યુધ્યતાં વા મયામરૈઃ

'જો આ યજ્ઞમાં અમારો ભાગ નક્કી કર્યો નથી, તો કારણ જણાવો; નહિંતર હું અહીં અમરદેવો સાથે યુદ્ધ કરવા તૈયાર છું.'

ઇત્યુક્તાસ્તે ગણેંદ્રેણ દેવા દક્ષપુરોગમાઃ ઊચુર્મન્ત્રાઃ પ્રમાણં નો ન વયં પ્રભવસ્ત્વિતિ

ગણોના સ્વામી દ્વારા આમ કહ્યાનું સાંભળીને, દક્ષ વડે આગેવાની કરાતા બધા દેવોએ કહ્યું: 'અમારા માટે મંત્રો જ આધાર છે; અમારે પોતે કોઈ શક્તિ નથી.'

મન્ત્રા ઊચુસ્સુરા યૂયં મોહોપહતચેતસઃ યેન પ્રથમભાગાર્હં ન યજધ્વં મહેશ્વરમ્

મંત્રોએ કહ્યું: 'દેવો, તમારું મન મોહથી ઘેરાઈ ગયું છે, એટલે તમે મહેશ્વરને, જે પ્રથમ ભાગને લાયક છે, પૂજા કરતા નથી.'