શિવપુરાણમ્

યઃ સ્રષ્ટા ચૈવ સંહર્તા ભર્તા ચૈવ મહેશ્વરઃ તસ્માદન્યં ન પશ્યામિ શંકરાત્માનમધ્વરે

એ સર્જનહાર, સંહારક અને પાલનહાર મહેશ્વર છે; તેથી, હું આ યજ્ઞમાં શંકર સિવાય બીજું કોઈ આત્મા નથી જુએતો.

એતન્મખેશસ્ય સુવર્ણપાત્રે હવિઃ સમસ્તં વિધિમંત્રપૂતમ્ વિષ્ણોર્નયામ્યપ્રતિમસ્ય ભાગં પ્રભોર્વિભજ્યાવહનીયમદ્ય

આ યજ્ઞના સ્વામીના ભાગરૂપે, વિધિ અને મંત્રથી પવિત્ર થયેલું આખું હવન આજે સોનાની પાતરમાં અનન્ય વિષ્ણુને અર્પણ કરવું જોઈએ.

યસ્માન્નારાધિતો રુદ્રસ્સર્વદેવેશ્વરેશ્વરઃ તસ્માદ્દક્ષ તવાશેષો યજ્ઞો ઽયં ન ભવિષ્યતિ

કારણ કે સર્વ દેવોના સ્વામી રુદ્રની પૂજા થઈ નથી, તેથી દક્ષ, તારો આ આખો યજ્ઞ સફળ થવાનો નથી.

ઇત્યુક્ત્વા વચનં ક્રુદ્ધો દધીચો મુનિસત્તમઃ નિર્ગમ્ય ચ તતો દેશાજ્જગામ સ્વકમાશ્રમમ્

આ રીતે કહ્યા પછી, મહાન ઋષિ દધીચિ ક્રોધિત થઈને એ સ્થળેમાંથી નીકળી પોતાના આશ્રમમાં ગયા.

નિર્ગતે ઽપિ મુનૌ તસ્મિન્દેવા દક્ષં ન તત્યજુઃ અવશ્યમનુભાવિત્વાદનર્થસ્ય તુ ભાવિનઃ

ઋષિ ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા પછી પણ દેવતાઓએ દક્ષને છોડ્યો નહીં, કારણ કે તેઓને આવનારી અણપછીની દુઃખદ ઘટના ભોગવવી જ હતી.

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ જ્ઞાત્વૈતત્સર્વમીશ્વરાત્ દગ્ધું દક્ષાધ્વરં વિપ્રા દેવી દેવમચોદયત્

એ જ સમયે, ભગવાન પાસેથી બધું જાણીને, દેવીએ બ્રાહ્મણો, દક્ષના યજ્ઞને ભસ્મ કરવા માટે દેવને પ્રેરણા આપી.

દેવ્યા સંચોદિતો દેવો દક્ષાધ્વરજિઘાંસયા સસર્જ સહસા વીરં વીરભદ્રં ગણેશ્વરમ્

દેવીના પ્રેરણાથી, દેવએ દક્ષના યજ્ઞને નષ્ટ કરવા માટે તુરંત જ મહાન વીર, વીરભદ્રને, ગણોના સ્વામી તરીકે ઉત્પન્ન કર્યો.

સહસ્રવદનં દેવં સહસ્રકમલેક્ષણમ્ સહસ્રમુદ્ગરધરં સહસ્રશરપાણિકમ્

એ દેવના હજાર ચહેરા હતા, હજાર કમળ જેવા નેત્રો, હાથમાં હજાર ગદા અને હજાર તૂણીઓમાં તીરો હતા.

શૂલટંકગદાહસ્તં દીપ્તકાર્મુકધારિણમ્ ચક્રવજ્રધરં ઘોરં ચંદ્રાર્ધકૃતશેખરમ્

એના હાથમાં ત્રિશૂલ, પરશુ અને ગદા હતી, તેજસ્વી ધનુષ ધારણ કરતો, ચક્ર અને વજ્ર પકડતો, ભયાનક દેખાવવાળો અને માથા પર અર્ધચંદ્ર ધારણ કરતો હતો.

કુલિશોદ્યોતિતકરં તડિજ્જ્વલિતમૂર્ધજમ્ દંષ્ટ્રાકરાલં બિભ્રાણં મહાવક્ત્રં મહોદરમ્

એના હાથમાં ઉંચકાયેલો વજ્ર ઝગમગતો હતો, વાળ વીજળીની જેમ ચમકતા, મોટું અને ભયાનક મોં હતું જેમાં દાંત બહાર નીકળેલા હતા, અને પેટ વિશાળ હતું.

વિદ્યુજ્જિહ્વં પ્રલંબોષ્ઠં મેઘસાગરનિઃસ્વનમ્ વસાનં ચર્મ વૈયાઘ્રં મહદ્રુધિરનિસ્રવમ્

એની જીભ વીજળી જેવી હતી, હોઠ લટકતા હતા, અવાજ મેઘ અને સમુદ્ર જેવો ગર્જતો, વાઘની ખાલ પહેરેલી હતી અને એમાંથી ઘણું લોહી વહેતું હતું.

ગણ્ડદ્વિતયસંસૃષ્ટમણ્ડલીકૃતકુણ્ડલમ્ વરામરશિરોમાલાવલીકલિતશેખરમ્

એના કાનના કુંડળ બંને ગાલને સ્પર્શતા ગોળાકાર હતા, અને માથા પર શ્રેષ્ઠ દેવતાઓના મસ્તકની માળા શોભતી હતી.

રણન્નૂપુરકેયૂરમહાકનકભૂષિતમ્ રત્નસંચયસંદીપ્તં તારહારાવૃતોરસમ્

એ મહાન દેવ સોનાના ઘૂઘરા અને કયુર જેવા ભવ્ય આભૂષણોથી શોભિત હતા, રણમાં ઘૂઘરા અને કયુર વાગતા, છાતી પર રત્નો અને મુક્તાની હાર ઝગમગતી હતી.

મહાશરભશાર્દૂલસિંહૈઃ સદૃશવિક્રમમ્ પ્રશસ્તમત્તમાતંગસમાનગમનાલસમ્

જેનું શૌર્ય મહાન શરભ, વાઘ કે સિંહ જેટલું હતું, અને જેનું ચાલવું ઉન્મત્ત અને ગૌરવભર્યા હાથી જેવું ભવ્ય લાગતું હતું.

શંખચામરકુંદેન્દુમૃણાલસદૃશપ્રભમ્ સતુષારમિવાદ્રીન્દ્રં સાક્ષાજ્જંગમતાં ગતમ્

એની કાંતિ શંખ, ચામર, કુન્દ, ચાંદની કે કમળના ડાંઠ જેવી હતી; તે જાણે હિમથી ઢંકાયેલા પર્વતરાજ જીવંત થઈને ચાલતો હોય એમ દેખાતો હતો.

જ્વાલામાલાપરિક્ષિપ્તં દીપ્તમૌક્તિકભૂષણમ્ તેજસા ચૈવ દીવ્યંતં યુગાંત ઇવ પાવકમ્

તે જ્વાળાની માળાથી ઘેરાયેલો હતો, તેજસ્વી મુક્તાના આભૂષણોથી શોભતો હતો, અને એનું તેજ જાણે યુગના અંતે પ્રગટતા અગ્નિ જેવું ઝળહળતું હતું.

સ જાનુભ્યાં મહીં ગત્વા પ્રણતઃ પ્રાંજલિસ્તતઃ પાર્શ્વતો દેવદેવસ્ય પર્યતિષ્ઠદ્ગણેશ્વરઃ

તે જમીન પર ઘૂંટણે વળી, હાથ જોડીને નમસ્કાર કર્યો, અને પછી દેવોના દેવ ગણેશજીના બાજુમાં આદરપૂર્વક ઊભો રહ્યો.

મન્યુના ચાસૃજદ્ભદ્રાં ભદ્રકાલીં મહેશ્વરીમ્ આત્મનઃ કર્મસાક્ષિત્વે તેન ગંતું સહૈવ તુ

કોપથી તેણે શુભ અને ભયંકર ભદ્રકાલી, મહેશ્વરની મહાશક્તિ, પોતાની સાથે પોતાના કર્મના સાક્ષી તરીકે ઉત્પન્ન કરી.

તં દૃષ્ટ્વાવસ્થિતં વીરભદ્રં કાલાગ્નિસન્નિભમ્ ભદ્રયા સહિતં પ્રાહ ભદ્રમસ્ત્વિતિ શંકરઃ

વીરભદ્રને ભદ્રા સાથે, વિનાશકાળના અગ્નિ સમાન ઊભેલો જોઈને, શંકર ભગવાને કહ્યું: 'શુભ થાઓ.'

સ ચ વિજ્ઞાપયામાસ સહ દેવ્યા મહેશ્વરમ્ આજ્ઞાપય મહાદેવ કિં કાર્યં કરવાણ્યહમ્

તે ભદ્રા સાથે મહેશ્વરને વિનંતી કરી: 'હે મહાદેવ, મને આજ્ઞા આપો—હું કયું કાર્ય કરું?'

તતસ્ત્રિપુરહા પ્રાહ હૈમવત્યાઃ પ્રિયેચ્છયા વીરભદ્રં મહાબાહું વાચા વિપુલનાદયા

પછી ત્રણ લોકના વિનાશકર્તા, પાર્વતીજી માટેના પ્રેમથી, વિશાળ બાહુ ધરાવતા વીરભદ્રને ઊંડા અને ગુંજતા અવાજે બોલ્યા.

પ્રાચેતસસ્ય દક્ષસ્ય યજ્ઞં સદ્યો વિનાશય ભદ્રકાલ્યા સહાસિ ત્વમેતત્કૃત્યં ગણેશ્વર

'પ્રચેતસપુત્ર દક્ષનો યજ્ઞ તું તરત ભદ્રકાલી સાથે વિનાશ કરી દે; હે ગણેશ્વર, આ તારો કાર્ય છે.'

અહમપ્યનયા સાર્ધં રૈભ્યાશ્રમસપીપતઃ સ્થિત્વા વીક્ષે ગણેશાન વિક્રમં તવ દુઃસહમ્

'હું પણ એના સાથે રૈભ્યના આશ્રમ પાસે રહીશ અને, હે ગણેશાના, તારો અસહ્ય પરાક્રમ જોઈશ.'

વૃક્ષા કનખલે યે તુ ગંગાદ્વારસમીપગાઃ સુવર્ણશૃંગસ્ય ગિરેર્મેરુમંદરસંનિભાઃ

કણખલ ખાતે ગંગાના દ્વાર પાસે આવેલા વૃક્ષો, સુવર્ણ શિખર ધરાવતા મેરુ અને મંદર પર્વત જેવા લાગે છે.

તસ્મિન્પ્રદેશે દક્ષસ્ય યુજ્ઞઃ સંપ્રતિ વર્તતે સહસા તસ્ય યજ્ઞસ્ય વિઘાતં કુરુ મા ચિરમ્

એ પ્રદેશમાં દક્ષનો યજ્ઞ હાલ ચાલી રહ્યો છે; તું તરત એ યજ્ઞમાં વિઘ્ન પેદા કર, વિલંબ ન કર.

ઇત્યુક્તે સતિ દેવેન દેવી હિમગિરીન્દ્રજા ભદ્રં ભદ્રં ચ સંપ્રેક્ષ્ય વત્સં ધેનુરિવૌરસમ્

ભગવાને આવું કહ્યા પછી, હિમાલયપુત્રી દેવી, ગાય જેવું પોતાના વાછરડા પર પ્રેમથી નજર કરે તેમ, ભદ્રા પર સ્નેહભરી નજરે જોઈ.

આલિંગ્ય ચ સમાઘ્રાય મૂર્ધ્નિ ષડ્વદનં યથા સસ્મિતા વચનં પ્રાહ મધુરં મધુરં સ્વયમ્

તેણે છમુખાવાળા બાળકને હળવે હાથે ચુંબન કરી, માથું સુઘી, સ્મિત સાથે ખૂબ મધુર અને નરમ શબ્દો કહ્યા.

વત્સ ભદ્ર મહાભાગ મહાબલપરાક્રમ મત્પ્રિયાર્થં ત્વમુત્પન્નો મમ મન્યું પ્રમાર્જક

'પ્યારા ભદ્રા, મહાભાગ્યશાળી અને મહાબળશાળી, તું મારા માટે જન્મ્યો છે, મારા ક્રોધને શાંત કરવા.'

યજ્ઞેશ્વરમનાહૂય યજ્ઞકર્મરતો ઽભવત્ દક્ષં વૈરેણ તં તસ્માદ્ભિંધિ યજ્ઞં ગણેશ્વર

'યજ્ઞકર્મમાં તલિન દક્ષે યજ્ઞના ભગવાનને આમંત્રિત કર્યો નહીં; તેથી, હે ગણેશ્વર, દુશ્મનાવશ, એનો યજ્ઞ નાશ કરી દે.'