શિવપુરાણમ્

તસ્માત્તુ શતરૂપા સા પુત્રદ્વયમસૂયત પ્રિયવ્રતોત્તાનપાદૌ પુત્રૌ પુત્રવતાં વરૌ

શતરુપાથી બે પુત્રો જન્મ્યા—પ્રિયવ્રત અને ઉત્તાનપાદ, જે પુત્રોમાં શ્રેષ્ઠ હતા.

કન્યે દ્વે ચ મહાભાગે યાભ્યાં જાતાસ્ત્વિમાઃ પ્રજાઃ આકૂતિરેકા વિજ્ઞેયા પ્રસૂતિરપરા સ્મૃતા

તે મહાન ભાગ્યશાળી સ્ત્રીમાંથી બે દીકરીઓ પણ જન્મી, જેમના દ્વારા આ પ્રજાઓ ઉત્પન્ન થઈ; એકનું નામ આકૂતિ અને બીજું પ્રસૂતિ છે.

સ્વાયંભુવઃ પ્રસૂતિં ચ દદૌ દક્ષાય તાં પ્રભુઃ રુચેઃ પ્રજાપતિશ્ચૈવ ચાકૂતિં સમપાદયત્

સ્વાયંભુવ મનુએ પ્રસૂતિને દક્ષને આપી, અને પ્રજાપતિએ આકૂતિને રૂચિને આપી.

આકૂત્યાં મિથુનં જજ્ઞે માનસસ્ય રુચેઃ શુભમ્ યજ્ઞશ્ચ દક્ષિણા ચૈવ યાભ્યાં સંવર્તિતં જગત્

આકૂતિમાંથી રૂચિને મનથી એક શુભ જોડી—યજ્ઞ અને દક્ષિણા—જન્મ્યા, જેમણે જગતને સંચાલિત કર્યું.

ચતસ્રો વિંશતિઃ કન્યા દક્ષસ્ત્વજનયત્પ્રભુઃ

દક્ષ પ્રભુએ ચોવીસ દીકરીઓ જન્માવ્યા.

શ્રદ્ધા લક્ષ્મીર્ધૃતિઃ પુષ્ટિસ્તુષ્ટિર્મેધા ક્રિયા તથા બુદ્ધિર્લજ્જા વપુઃ શાંતિસ્સિદ્ધિઃ કીર્તિસ્ત્રયોદશી

શ્રદ્ધા, લક્ષ્મી, ધૃતિ, પુષ્ટિ, તુષ્ટિ, મેધા, ક્રિયા, બુદ્ધિ, લજ્જા, વપુ, શાંતિ, સિદ્ધિ અને કીર્તિ—આ ત્રયોદશ છે.

પત્ન્યર્થં પ્રતિજગ્રાહ ધર્મો દાક્ષાયણીઃ પ્રભુઃ તાભ્યઃ શિષ્ટા યવીયસ્ય એકાદશ સુલોચનાઃ

પત્ની માટે ધર્મે દક્ષની દીકરીઓ સ્વીકારી; બાકીની અગિયાર, યુવાન અને સુંદર આંખવાળી, રહી ગઈ.

ખ્યાતિઃ સત્યર્થસંભૂતિઃ સ્મૃતિઃ પ્રીતિઃ ક્ષમા તથા સન્નતિશ્ચાનસૂયા ચ ઊર્જા સ્વાહા સ્વધા તથા

ખ્યાતિ, સત્યાર્થ, સંભૂતિ, સ્મૃતિ, પ્રિતિ, ક્ષમા, સન્નતિ, અનસૂયા, ઊર્જા, સ્વાહા અને સ્વધા.

ભૃગુશ્શર્વો મરીચિશ્ચ અંગિરાઃ પુલહઃ ક્રતુઃ પુલસ્ત્યો ઽત્રિર્વિશિષ્ઠશ્ચ પાવકઃ પિતરસ્તથા

ભૃગુ, શર્વ, મરીચિ, અંઘિરા, પુલહ, ક્રતુ, પુલસ્ત્ય, અત્રિ, વશિષ્ઠ, પાવક અને પિતૃઓ પણ.

ખ્યાત્યાદ્યા જગૃહુઃ કન્યામુનયો મુનિસત્તમાઃ કામાદ્યાસ્તુ યશોંતા યે તે ત્રયોદશ સૂનવઃ

ખ્યાતિથી શરૂ થયેલી કન્યાઓ મહાન ઋષિઓએ સ્વીકારી, જ્યારે કામથી યશ સુધીના તે ત્રયોદશ પુત્રો જન્મ્યા.

ધર્મસ્ય જજ્ઞિરે તાસ્તુ શ્રદ્ધાદ્યાસ્સુસુખોત્તરાઃ દુઃખોત્તરાશ્ચ હિંસાયામધર્મસ્ય ચ સંતતૌ

ધર્મના કુળમાં શ્રદ્ધા વગેરે શુભ કન્યાઓ જન્મી, અને અધર્મના હિંસા કુળમાં દુઃખથી પૂર્ણ કન્યાઓ જન્મી.

નિકૃત્યાદય ઉત્પન્નાઃપુત્રાશ્ચ ધર્મલક્ષણાઃ નૈષાં ભાર્યાશ્ચ પુત્રા વા સર્વે ત્વનિયમાઃ સ્મૃતાઃ

નિકૃતિ અને અન્યોથી અધર્મવાળા પુત્રો જન્મ્યા; તેમના પત્નીઓ અને પુત્રો બધાં અનિયમિત ગણાય છે.

સ એષ તામસસ્સર્ગો જજ્ઞે ધર્મનિયામકઃ યા સા દક્ષસ્ય દુહિતા રુદ્રસ્ય દયિતા સતી

આ રીતે તામસ સર્જન ધર્મથી નિયંત્રિત થઈ જન્મ્યું; દક્ષની દીકરી, રુદ્રની પ્રિય સતી હતી.

ભર્તૃનિન્દાપ્રસંગેન ત્યક્ત્વા દાક્ષાયિણીં તનુમ્ દક્ષં ચ દક્ષભાર્યાં ચ વિનિંદ્ય સહ બન્ધુભિઃ

પતિની નિંદાના કારણે સતીએ દક્ષથી મળેલી કાયાને ત્યજી, દક્ષ અને તેની પત્ની તથા સગાંઓની નિંદા કરી.

સા મેનાયામાવિરભૂત્પુત્રી હિમવતો ગિરેઃ રુદ્રસ્તુ તાં સતીં દૃષ્ટ્વા રુદ્રાંસ્ત્વાત્મસમપ્રભાન્

પછી સતી મેનાની અને હિમવત પર્વતની દીકરી બની; રુદ્રે, સતીને પોતાને સમાન તેજવાળી જોઈ, તેને સ્વીકારી.

યથાસૃજદસંખ્યાતાંસ્તથા કથિતમેવ ચ ભૃગોઃ ખ્યાત્યાં સમુત્પન્ના લક્ષ્મીર્નારાયણપ્રિયા

જે રીતે વર્ણવાયું છે, એ પ્રમાણે અનેક અન્ય સર્જાયા; ભૃગુ અને ખ્યાતિમાંથી લક્ષ્મી, નારાયણની પ્રિય, જન્મી.

દેવૌ ધાતૃવિધાતારૌ મન્વંતરવિધારિણૌ તયોર્વૈ પુત્રપૌત્રાદ્યાશ્શતશો ઽથ સહસ્રશઃ

ધાતા અને વિધાતા, બંને દેવો, મનુઓના ચક્રને ચલાવે છે; તેમના પુત્રો, પૌત્રો વગેરે હજારો-સૈંકડો જન્મ્યા.

સ્વાયંભુવે ઽંતરે નીતાઃ સર્વે તે ભાર્ગવા મતાઃ મરીચેરપિ સંભૂતિઃ પૌર્ણમાસમસૂયત

ભૃગુના વંશજો સૌ સ્વાયંભુવ મનુના સમયગાળામાં માનવામાં આવે છે; મરીચિમાંથી સંભૂતિ જન્મી, જેણે પૌર્ણમાસા જન્માવ્યા.

કન્યાચતુષ્ટયં ચૈવ મહીયાંસસ્તદન્વયાઃ યેષાં વંશે સમુત્પન્નો બહુપુત્રસ્ય કશ્યપઃ

મહાન ચાર કન્યાઓ હતી, જેમના વંશમાં બહુ પુત્રોવાળા કશ્યપ જન્મ્યા.

સ્મૃતિશ્ચાંગિરસઃ પત્ની જનયામાસ વૈ સુતૌ આગ્નીધ્રં શરભઞ્ચૈવ તથા કન્યાચતુષ્ટયમ્

સ્મૃતિ, અંગિરસની પત્ની, એણે અગ્નિધ્ર અને શરભા નામે બે પુત્રો અને ચાર કન્યાઓ જન્માવ્યા.

તદીયાઃ પુત્રપૌત્રાશ્ચ યેતીતાસ્તે સહસ્રશઃ પ્રીત્યાં પુલસ્ત્યભાર્યાયાં દન્તોગ્નિરભવત્સુતઃ પૂર્વજન્મનિ યોગસ્ત્યસ્સ્મૃતઃ સ્વાયંભુવે ઽંતરે

તેમના પુત્રો અને પૌત્રો હજારોની સંખ્યામાં વિતી ગયા; પુલસ્ત્યની પત્ની પ્રીતિમાંથી દંતોગ્નિ પુત્ર થયો, જે પૂર્વ જન્મમાં યોગ તરીકે ઓળખાતો, સ્વાયંભુવ સમયગાળામાં.

તત્સંતતીયા બહવઃ પૌલસ્ત્યા ઇતિ વિશ્રુતાઃ ક્ષમા તુ સુષુવે પુત્રાન્પુલહસ્ય પ્રજાપતેઃ

તેના વંશમાંથી અનેક પૌલસ્ત્ય તરીકે પ્રસિદ્ધ છે; ક્ષમા એ પુલહા પ્રજાપતિ માટે પુત્રો જન્માવ્યા.

કર્દમશ્ચ સુરિશ્ચૈવ સહિષ્ણુશ્ચેતિ તે ત્રયઃ ત્રેતાગ્નિવર્ચસસ્સર્વે યેષાં વંશઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ

કર્દમ, સુરિ અને સહિષ્ણુ—આ ત્રણેય, ત્રેતાગ્નિ જેવી તેજવાળા, પોતાના વંશ સ્થાપ્યા.

ક્રતોઃ ક્રતુસમાન્ભાર્યા સન્નતિસ્સુષુવે સુતાન્ નૈષાં ભાર્યાશ્ચ પુત્રાશ્ચ સર્વે તે હ્યૂર્ધ્વરેતસઃ

ક્રતુની પત્ની સન્નતિમાંથી ક્રતુ સમાન પુત્રો જન્મ્યા; તેમના પત્નીઓ અને પુત્રો સૌ ઉર્ધ્વરેતસ ગણાય છે.

ષષ્ટિસ્તાનિ સહસ્રાણિ વાલખિલ્યા ઇતિ સ્મૃતાઃ અનૂરોરગ્રતો યાંતિ પરિવાર્ય દિવાકરમ્

આને વાલખિલ્ય તરીકે ઓળખાય છે, એ સાઠ હજાર છે, જે અનુરોરાથી આગળ, સૂર્યને ઘેરીને ચાલે છે.

અત્રેર્ભાર્યાનુસૂયા ચ પઞ્ચાત્રેયાનસૂયત કન્યકાં ચ શ્રુતિં નામ માતા શંખપદસ્ય ચ

અત્રિની પત્ની અનુસૂયાએ પાંચ અત્રેયો અને શ્રુતિ નામે એક કન્યા, શંખપદની માતા, જન્માવી.

સત્યનેત્રશ્ચ હવ્યશ્ચ આપોમૂર્તિશ્શનૈશ્ચરઃ સોમશ્ચ પઞ્ચમસ્ત્વેતે પઞ્ચાત્રેયાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

સત્યનેત્ર, હવ્ય, આપોમૂર્તિ, શનૈશ્ચર અને સોમ—આ પાંચ અત્રેયો તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.

તેષાં પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ હ્યાત્રેયાણાં મહાત્મનામ્ સ્વાયંભુવે ઽંતરે ઽતીતાઃ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ

આ મહાન આત્માવાળા આત્રેયોના પુત્રો અને પૌત્રો, સ્વાયંભુવ યુગમાં, સૈંકડો અને હજારોથી પસાર થઈ ગયા છે.

ઊર્જાયાં તુ વસિષ્ઠસ્ય પુત્રા વૈ સપ્ત જજ્ઞિરે જ્યાયસી ચ સ્વસા તેષાં પુંડરીકા સુમધ્યમા

ઊર્જામાંથી વસિષ્ઠને સાત પુત્રો જન્મ્યા હતા, અને તેમની મોટી બહેન પુંડરીકા હતી, જે સુંદર અને સૌમ્ય સ્વરૂપની હતી.